Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
158r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

L 1 B E R PRIM V SV

158

COST.

QVum medicamentii omnis generis, vt in corpm A ponuntur ex folo aloe, mynlia ,&CL'Oco :namin eis

nofirum agant caloris yioflri egeant opera, qui il

lorui/i excitet caloretn:quum etiam exijs,qu& duriori,denfiori,crafffori lentiorique conflantfubflantia minusfacile iliius in fe ipfa vim admittant , ob id etiam, qu£buiufcemodifunt, cum ferius in ventriculo attenuan-tur, ac iiquefcmt, tum fuai tardim exercent vires, ateadem tamen tarditatem aciionis compenfant effica-cia, qitdd diuturniorem in ventriculo moram trabentiafutfs\qualitatcs,manifeftaa primum, tum debinc obfcu-rcts altius imprimmt: minori vero id moleflia, quamtjux celerius agunt.Hmc qwz in purgantium genere li-quidafumuntur, c£tenspuribus ,folidis, ex bis vero,qikt mollia funt, aut tenuia, duris, eir cornpadis cele-nm agant, contra vero in remotiores partes,& ejjica-ciusalijs, compaffa dura, virfoiida vires fuas dijfun-dunt.HuiUSgenerispoflremipilulafunt,qUM Gr&Cl ca B lo ventriculum lxdentem >&habili iimul tangi multis ventriculi

non ingreditur aliud lblutiuum,quainaloe,quodper ablutioncm in fua potentiaremittitur. Et iltis pilulis magilter Marfilius vtebatur quafi inomnibuspaffionibus matenalibus cerebri, ftomachi frlgi-dis cum admixtionealiquali ciiolcra-. Et funt tardsefohuionis.Etdo/Is ipfarum c/Icpoteft vlquead drac.ij.tamen communis vfus eft v/que ad drac h.j. Sc ma-xime purificant neruos,&nucam.

ET quandoque exigicdifpofitio. Mihi potius augen- M A N.da, quam minuenda videturaloe. Filularum do/isdrac.j.)Multi nunc aloen lauant cum aqua in qua rheonbarbarumlogotemporemaduit. Alij cu iucco braffics.

K*T*ir'yrKv Graxia x*jair'i\u> eft meiiicamentum , qucxl integru S Y L V.deglutitur.vulgo pi!ulavocatum,aparuipila; figura.nulloangu-

PiluU ale>fanginti .

t alij ftxalij ity. U.

tapotia vocant,de quibtts fermonem nunc inflituit,funtvcro maxima expartepurganteprxdita facultatc,fe-pe tamen ijs alia aliqua immutandi, alterandique visconiungitur, & quxdam etiamprxflareahos vfuspof-funt,vt qu£ adtiifJim,vcLad ventrisfluxus quandoqueparantur.

M E S V E

A t a p o t 1 a aromatica nobis in-uenta ventriculum, cercbrum, &fenlbria humoribus crafiis, putri-bus, pituitofis purgat, & indenatudolorem diflipat, vcntriculu robo-rat, coQionceius iuuat. Rcc.einnamomi,cube-ba;, ligni aloes, calami aromatici, macis, nucismofcata;, cardamomi,caryophyll. alari, mafti-chcs, ichxnu anthus, Ipicx, carpoballami, anavnc.j. abfinthij iicci, rolarum, ana drachm. v.teranturparum,coquanturinaqu3e libristxij.ad duarum partium confumptionem:fricenturtunc manibus,& colentur,& cxprimautur. Ac-cipcaloes bonx lib.laua fxpc in lcutclla lapi-dea vitreata,cu aqua pluuia,iiccetur: ipfi affun-de decodi pr^dicticirciter lib. ij. tere in folc: de-mde ip(i aloc mifce myrrhx, maftiches,ana dra.v.croci,drach.iij.tere curiofe,pixdidi dccodi reliquum iplis affunde, tere donec ficccntur, faccatapotiaciccris magnitudine.Danturadrach-nuslj.adaur. ij. Interdum aloes tantum vnciasquatuor indimus. Interdum aloe lauanda aqua

partibiis. Fierr autem catapotia poflunt, tam cx prajdiftis omni-bus antidotis,tum cx alijs mox declarindis.Purgautes vero mate-rix" hac forma fere Concludantur, vt /acihus deuorentur,etiam faccharo, folijs auri, carne irucluum,non .rutein pelle, vel alio tjuo-piam iimili intedla:vci mora in ventnculo Jongiore diutius agat,3. remotionbusque in ipfum , &inreiliruhumores vatuandos at-trahat.Maifaenimduriorqtialiseft catapotiorum argruisa ven-tnculo comminuitur, obidque tardiusagit: liquida verocontraconfeltim vacuant, & fimulvaciunttir. Qwe horum inmedioiiint,tempus adatftionem mediocre reqmrunt.Propterea qua: citoagcre volumus cataporia.damus admodum mollia,& parua: pr.r- fc

cipuequibus lmbecilluselt ventricuhcalor. Catapotia diu feruan vecariGr*da ex aquaaliqua fola.jut fucco folo ne formaueris,quod citius fic £ " ""cetur.vel fitum contraJiant, necvires fimphcmm cojiibent, fed fy-rupis acHonem catapotiornm lmiantibus, vcl aho,&glutinofo, &iucuudo humore. Catapotia funtinuenta, vt Zemel deuorentur (vnde, & nonien habent) ne fuo fapore ingrato lmguam vitient, vtq;diuturna in ventriculo mora, a retnotis etiam partibus attrahant.

Cum vero fcreiintvalentibus fimplicibus compofita ,initio fe-C brium cruda adhuc materia non funtdanda,quia mouent, & agi-tant,nec vacuant.Vnde fymptomata fcquuntur a Gal. fcripta aph.

Concofta medicari: Neque danda funt emaciatis,& veutriculumhabentibus imbecillum,vta quo non fint diiToInenda.S: in aftunireducenda.a quibus fi fumpta fint cochlearia triaiufculimultumcalida forbcantur. Si autem ob duritiem non diifoluantur,vomitureijcuntur. Nifi quacin hisfuntclementiflima,& molhlIima,&:minime deuorantur, qualia.aromaticacommunia, maftichina, 8calia quatcUm.de quibus poft. Catapotia Thoma: de Garbo fecretahis amnia adatfcftus cerebri, fpinx,ncruorum contumaces,a materia frigida craifa,lenta,pra:fertim fub finem morborum . Cube-barum nucis mofchata:, cmnamomi, lpicx, aiufi, carpobalfami,/ch^nuanthus,maftiches,afan,caryophyllorum,calaminthes,anadrach.ij.turbith,colocynthidis,ana drachm. lij. myrobalanorumomniumana drach.ij.agarici,(en.e,ana dr.ich.j.oirnuum cum fuc-co menta:.

CA t A p o T I A aromatica/euaIcfiingina?.jQ «;c COST*dam bic digna funt animaduerfione, & primum,

t Vvi. mvrobalanorum ,tunctdanturadrach.iiij.ad D qnu inter c<ttera aloesvitiavnum fit fera eius a£iio,

«.cctpeex euab vnc.iij.vfe advnc.

CHR

drachm.viij.coquatur autem in ea aqua,deindeficcetur,poftrcmo lauanda aqua aromatum, vtdiximus,funt enim falubria hxc catapotia.

Pi l v'l ae alefanginie,ideft de aromatibus, funtmultx lecuritatis, & habent iuuamenta multa:nam principaliter confortant virtutem digeftiuamftomachi dehccando materias putridas, & corruptasin eo, Sc ilias euacuando, incitant etiam appetitum,fed principaliter mundificant cerebrum,^ inftrumetalenfuumab humoribus frigidis, viftofis, &cral-fis, vnde fumme conueniunt ad praeieruanda cor-pora laxa,nc in .rgritudinem i ncidant, & pollimt ta-les^pihilx continuari abfqite laffione abhis quibusconueniunt, ficut pilulx communes , &c melius qu;E

eam lib.fimpl.acceleraridocet,aloe in deco5io aroma-tariorum tenuioris fubflantix, (jr acrioris enutrita,aroviata vero eadem recenfet,qu£ boc loco, quxdam tan-tum illicprctermittens,vt xyloaloen,carpobalfamum,abfintbium,rofam;&aliquid addens,vt crocum. Dubttatur ergoprimum, de co&ionis eorum aromatum ter-tnino,quem cfle ait citato loco,ad tertias:bic vero quuaqux lib.xij. adparandum dccoctnm fumat,ad duarumpartium,& ex alia leffione, ad duarum tcrtiarum confumptionemferuere iubet,magno,vt apparet,difcrimine,quum illicfuperejfe velit decotii libras oElo :hic le-Ciione vna quatuor,alia decem. Sed efl etia,vt de aloedubites,eam enim bicpriuspluuia aquafetpius abluit:tumlotam,& exiccatam prxfcripto dccocio nutrit:quum lib.Jimpl. eamftatim, illotam dccotiopropofito

nutrien-