Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
122r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

LIBER PRIMVS-

UI

prouocandum fecundum omnem modum admini- A tum aihuc exigui ,tum ad iujlam magnittidincm pe>-

dufti: fuamvero hinaturam /eruantes, valdetamen,cociione Jaccharo, aut melle refrattam . tunc vero fe-rd abolitam,quum maceratione efl opm . efl autcm eaopm,quum id quod condiendum eji,vel dimori esl fub-flantia,vt citri cortex,ac caro,vel ingrato faporepra-ditim,vtpolygonatiradix,acrior,quam vt fitedendo,vel vtroque modo ineptum, & fubiiantia quam per-meare faccharum condiendo nequit,&fapore ingrato,vt noflrates nuces. In condiendo citro,cuim meminit,qui aqua fiillatitia corticis, aut florum aurantij maliJaccharum diJfoluerit,fan£ ad ventriculum, corque ro~borandum , ad orifque emendandum hahtum efflcaxreddet , ad quos vfm lixiuio per dies nouem macera-tum,faporeque,& odore proprio (poliatum valerepa-rum admodum potefl.

llrationis. Rcjiqua vero fimpliciafunt (iipcrius de-clarata.

M A N. O r t i c e s vel foli condiuntur, pulpa abie£h,V j & calidi (unt-,vel fola pulpa extirno ablciffo corti-ce,&frigidi;velvtrumque,&feretemperati.S i c v rhabet) Ad mediocrem videlicet.

i5YX,VII n d i t i cortices hi incompofitionescardiacasobiH rc-

cipiuntur.quiacor roborant.&calefjcuint. Conditurctiamcaro i|uibiil<iam idem pollens.fed refrigerat, vtambo iiniulcon-dita fint temperata. eodem modo condiuntur cortices arancio-ium, &: Iimonum, cjuos vocant,quinetiam lpii frudlus parui toticondiuntiirinterdum,vti virentcs multum nuces, & amygdali',&alu pjer.i(]iie. Laftucarum,buglo(li,ciriij,bradica;,afparagorum,& aliarum iierbarum multarum teneri adhuc caules,a multis ho-«fie condiuntur iaccharo,& iucundidime eduntur. Scmiiu quoquenon pauca,fi magni fint,interdum depcllata, li parua,qualia tulit gnatura,facchaioad fyrupi confiftcntiam co6lo,his manu fubindemotis, fuccu/lis, confricatis paulatim cochleari affufo incruftan-tur, & ceu te&orio quodam veftiuntur, quo modo citn cornceniMcfues vcflit,l'ucculia tame folum pclui,non etiam manibus vcr-fitum :& nos arar.cij corticem minutim fcftum, & eitinamomivulgaris integimus., & caryophyllum, vocamufque faccharumaranciatum,vel cannelUtum. Idem incordce cucurbita? iit.car-b.ii/atumquc vcc.inr. Intcr /ennna vero fereincruftanturaiiiyg-d.ilx frcquenaus dulces cum furfurc parum terendo (iccati-,pilla-cia.ftrobyli, nuclei pcriicorum, priinorum, ceraforum,bombacis,coriandrum,anifum,anethum,focniculum,carum,cuminum,ami,femen agni, cannabis, amomum,cardamomum, cardamum,car-dumeni,cruca,eryfimum,{Inapi, vrtica:,q!cumeris,cuciirbits,me-lonis,citreoli femina, papaucris albi lemcn, ablintlnj marinifc-incn,quod barbotinam vocant,& femcn contra lumbricos .Sedexhisminora manibus fubiguntur, maiora pclui fuccuflaintegun-tur faccharo, primum,vt dixiccxfto, ad poltremumpaulocrudio-re,vt la:ues,& polita fint f.icic. Fraftus,autfaccharo,aut mclle,autambobus condiuntur,intetdum integri,&cum feminibus.fcd fercimpcrfeftis, interdum feminibus purgati. Ex fruftibus iiliqux ^11011 paucE adhuc tencrx, &viridcs,aemollcs. nondum ob ficcita-tcm lignofa-,& exucca; condiuntur,lic ceratium, cafiam Arabum,filiquam raphani,erucr,finapis, lcucoij omnis, eryfimi,cardamo-miciiiuldam.iquibufdam condiri videmus,vt gratiora iint,& vi-ribus imbccilliora,qubd antematuritatemdeccrpuntur: fic & fili-quaftrum pyramidalc dumvirct,quidam condiunt,non expeftatamatuntate per quam mbet femine plano.flauo iura crocante fer-uidiflTmo turgida,vcntricuIofrigido faluberrima,zingibcriscon-diu vice. Frufhis vero alij quibus eft plus carnis,frequenuus con-diuntur vt ab exteris, fic a nobis. Externorum autem prius con-dituramdeclarabo, qu<Sd pauci fint, & quorum dcclaratio iticeinaftertneccllariam zingiberis condiendi prardifta: humcftationi.De myrobalanis ergoconditis diccndumeft, poft adfruftus no-ftrates traniibimus,ln quibus (crmo & prolixior, & nobismultovtilioreftfuturus. Nam myrobalani conditxmaioris,quampromcritoficri hodicvidentur, quafi pars pretij /it eas e longmquovcnilfc,& ob raritate apud magnatcs magis in pretio funt,quamob fingularcm aliquam facultatem.cum nihil aliud,quam valcn-tci adftriiigeredeprchendatur.vttaceam, qubd alioquicoftu funtdifficiles.vt ncfcias, an vctnculo coqucndi iui diffiailtatcplus ob- J)fint,qium adftriftione roborando profint. Non addo,plurimaexidftringcntibus,immoverins omnia quatenus adftringiit,& pro-indc ficcant,nonnullas ventriailiimbecillitates,vt quaeabintem-pcrie ficca proueinunt,la :deR ',vt Gal.lib.Mcth.7.dcmonftrat.Qualimitatione adhibita,funt vera,qii3E a Mefue fcribuiitur.

COST. " D Ir A ' Toma > Terflca, &c. TJjmc omnis ferdA generis frutim condiuntur faccharo, aut melle,inp.ilati gratuim. jLly quidem acerbiores,nondumquead perfeUam magnitudinem euefli, nempe quicunquedurioris fmt corticis,vt iuglandes nuces, pinei nuclei,auellan£, vt etiam myrislicdC nuces : alij integra ma~gnitudine,ac fere maturitate, quibws tenerior esl cor-tex, vt ceraft acida, qua/.t amarenM vocant ,armo-iiiaca mala, pruna, perflca ,pira, poma: quin etiamex olerum fi-u&ibu-s cucurbita, melones,ac cucumeres,

M E S V E.

R x n g i v m conditum renescalfacit, vencrcm excitat, flatustamcn ventricuh' diflipat. ficau-tcm conditur. Radiccs cius am-plx,albx, tenerx', a cortice cine-ritio,& ligno intcrpurgatx*, infrufta pollicaris magnitudinis fcdee , vno ca-ryophyllo humcclato , & particula zingiberishumeftati(vt mox in zingiberc condito dicam)fradae intus, vnde lignola portio cxacla eft, co-quantur in asquali pondcre facchari, & duplof melle, vel mclle folo, fed triplo. coclis adda-tuttaromatum pondusiuftum. Daturab vn- ""s^ricia vna ad vncias duas.

rutn.

DI x i fupra quid eflet, videri tamen poteft ex mo- M A N.doloquendi Mefue,quodipfealiam remintelle-xerit. Noftri pro eo condiunt eringium.

CV». s i m fccicul Mefue interpretatur eringium.legein no- SYLVIt.llris annotationibus in Antidotarium . Qua: vero aromata,

& quanto pondcre addi poifint, cx lequcntibus conditis colliges,quamuis & finc hisfolo melleaut laccharo, airt vtroquecondiuha:cradix fitodorataDio(coridi,& gultu iromatico. Daturdor-mituns,mox etiamacibo, & antecibum tuto funiipoteft etiamlargiorc menfura. Radicescynoforchis,& ierapiadis,&: vtriufqucfatynj fimiliter in eundem vfum hodiccondiuntur. Nam hx om-licsctiam Diofcondi ad venerem pronioresreddunt: Mefucs au-tcm has radices hoc modo condit.

SE c A c v L T^on efl fecacul eringium, vt aliets COST.oflendimus .folet tamen eringium xtate noflrail-lius loco ad excitandum V enerem flrni non prorfusfru/irato euentu. in quetn vfum ad Mefue mentempa-flinaca vteris earundem virium,vt moxfubdet.

M E S V E.

Ingiber conditum intcmpe-riem ventriculi frigidam, & hu-midamfanat,&ab ea tardam,&deprauatam co&ionem, qua: ci-bos in acidam cruditatcm cor-rumpat. vifccrum lubricitatcmcorrigit, flatus di{fipat,alimcnti in hepar,& cor-pus reliquum diftributionem celerat. fic autem

fit.