LIBER PRIMVS.

12.1

fuluum. qnahfcunquc tamen fit coloris, quodfapore A ^ itonia Cotonca non condita inodo ventref/t COST•

Acn cutn dulcore, atqne odore praftiterit, accedenteetiamnnmfubflcintixpuritate, id eritprx cmtcris deli-gendum „

M E S V E.

Ydonia condita fluorcm al-ui, vomitumquc fiftunt, vcntri-culum roborant, ob id & co-dioncm iuuant. Sicautcm con-diuntur. Cydoniaampla, nul-la putredinc vitiata, dcpellata ,in frufta idonca fefta coque in

mtus purgata,

iulepo multum aquolo . poftridie iulcpo aliopropemodum perfcctccodo pcrcoque.aroma-tiza nuifcho. vafcvitreo repone, eoiulepocui B mus, qui enim ruborem in eo atjeftant, in aqua, in quainco&a lunt, fuperdato : Suntquiexmelleco- coquendumeflcotoneum alij brafiliumrnaccrant, alij

aflringenti facultate firmant, imo feruenti ci-ncre,alidve quauis ratione feorfum cocia id ipfm ma~gis poffunt, rnagis vcroetiam fi affumantur cnida sfed yentricido faciunt laborem, quare eorum fuccorti pr&stat: dum enim hic terrena parte craffiori de-flitutus altius in ventrtculi, inteftinorumque fubit cor-pus, tumijs partibus robur addit, & ne aliunde con~fluentes fuccos excipiant,efficit, cum,dum quadam fu-perflui humoris in yrinarios meatus exprejjione vrinasciet (juam vim codotoneo Diofcorideo tribuit) confcrtnomine deriuationis. Liccbit vero hunc recens extra-ftum deflillationeperflltrumfeu per laneum pannumpercolatum excipere faccharo, & ex arte coquere indiuturnumvfum. Sanein condito cotoneo, quoddia-cydoniten vocant, eft, vt feplafiarum fldem deftdere-

quunt, alij ex iapa, aiij prceterea condiunt aro-matibus,alij aliter.

CHR, /—1 ItoNH condim. ipfam enim principaJirerV_v con/lringunr, vcl conucniunt rclaxarioni lto-machi,& inteAinorum. refiftunt fluxui vcntris con-dita cum zuccharo, & alfumpta ante cibum, vomi-tum autem, & afcenfum vaporum ad caput prohi-bentailluriptapoftcibum . Et dofis eius eft vfquead vnc. i.

SYLV.

Cy 0 o N l A vtraqtie intus, & foris purg.ua. , quadriparri-to diuiia,Ucchirudiuitil>us hodic condiuntur, odorcm,fapo-rem, & vim cydoniorum propc totam retinentia. Eadem qua-dnpartito lefta, diutius cofta ex aqua donec tabuerint, poftea perlinteumcoJata linecomprellione, deinde cumTaccharopercotiain ccraticonfiftentiam, t.iciunt gelaunam cydouionim, quodellreliquum, vtolcntius comprimenti cochlean cretum, & cum fac-charo percoftum,ad emplaftri prope confiftcntiam, cydoniatumvile conftituit . Si autem tam clarum tllud quam craH um fimulccrnantur, cum faccharo,vt pnus pcrcoquantur, Cydoniatum fit,quod omnibttsin vfu eft ,qucxlqueantcepulasad vnc.i. fumptumaJuum liftjt, poft epulas vero foltiit,& vapores adcapttt ex vcutri-culoattolliprohibet .. Qua: virtus eft ctiam valentior cydonijs,aliorum aufterorum lub cincnbus coctoruni, Jine iaccharofumptorum.Quprum ratio eft initio lib.t.Sc ad finemlib.z.alim.$i lib.fimpl.cap.5 .& hb.tf. fanit. tuend. vbi diacydouiumcydonijtconditis viribus affine deflnbitur. Nam ajipetentiamexcitat.qtti-bus ea Ianguct, coftionem iuuat parum fxJiciter coquenttbus. Infumma, ventris robur conctliat, & vifcerum xn co omnium, ob idvomitum, & fluorcm alut fedat, fic aittem fit. Accipc fucci ma-lonuncotoneorum dulciorum, & minus acerborum , ac maio-rum(qtn Afiatici ftruua vocant, Galli cotonea fo , minina,)& mclJis optimi ana lextartos Romanos dttos, aceti lextarium vnum,Scfemillem . H.rc aimfuper prunasmodicecoxeris,&dcfpu-

rubrum fantalum, vtrique damnandi, quod eo fuccopropriam codotonei vim perturbant, atque obfcurant >fedmmori culpa pofieriores ,quod fantalum corrobo-randi vim habet, braftlium vero quibus fit viributnondum eB fatis obferuatum.

M E S V E

PY ra condita,cor,&ventriculumroborant.condiuntur vt cydonia.

PYr a dcbenteJigi,qtu-r funtmngis aromatica,& CHRLcum zuccharo condita, ftomachum, & cor con-fortant.diuerfihcantur autem in complexione ipforuJx'cudum completam maturitatem, mediam, & acer-bitatem. Acerba enim funt frijrids complexionis, &iicccc, verfus fecundum , perfecle matura funt frigi-da, & humida verfus primum cum aliquali calidi ta-tc,Sc liccitate. Medievero matura funt frigida*,& fic- fi'« »»*ca;in primo^ cum aquofa, &corruptibili humidita-te. Ideo non condita funt fugienda. Condiuntur au-tcm ficut citoniacum zuccharo,vel cum mel!e.& co-dita cum meile acquirnnt gradumcaliditatis, & fic-ci tatis, cum zuccharo antem minorem gradum cali-ditatis cum aliquali humiditate. & tempus aftumen-cii eft ad beneplacitum.

PY r o r v ii vel aiiorum quoquefrwftuu magna eft diife- SYLVILrcntia, nonin genenbtis foJum, fed etiam cadem in (pecie,qua faporibus diftingues.ex hisque facuJtates iudicabis.vt Iibro 4.limp. docuit Gal. Ex pyris prariertim acerbis,aut acidis,& fru<fti-bus limilibus tot compo/kionum gcncrafien po/Junt, quotexcydonijsdi£ta,& eacum faccharo.vej melle,cum,vel linearomati.

maueris, immitte zingiberis vnc. iij. piperis albi vnc.ij. Deinde bus. Ex hisquoq; iulep, & fyrupusficripoteft, & luccus horum

tnrfus in flmili igne recoqtiesadmelliscraJIitudinem ftomachi-cis medicamentisdcbitam. Datur mcdiocris myftri mcnfura ho-risduabusaut tnbusantecibum ,vel aliquandiu poft,velantecx-nam. Piperadvnc.iij.vel ij .&fcmiircm, zmgibcris autcm advnc. iiij. fifrigida lntemperie laborat ventnculus, tolles omninovtrttmque,ficalida, fi ncutra adfit,pipcns vr.c.i.zingiberis vnc.i.&dimidia fulficiet, in qua media menfura componere fatius eft, 111ipfo autem vfu fi opus eft, aliquid vtriuJqtte adijcies. valcntitisidem adftringit ex fucco cotoneorum.qua: parua rotunda funt, &abiolutecotonca nobisdicuntur. i\ar icu / tipioni idcm dici-turGalcn.hb.^.c.ph.p.hoceft, cxmalis,(ci!icetcydonijs,qu.Tab-folute u»x« dicuntur, vnde oleum iwxivciu cydonionim, & empla-ltra/u*'xmi, qu.tcoloremmalicydonij rcferuiitexrcrugmcvftaJib.i.c.pli.g. Malo cydonionuftum fcammonium etficitipjnmcholagogum Galenolibroprim. alimentorum : vnde, opinor,Arabum confuetudo emcrfit, fcammonium in malocydonio, vtnnteicat coquenuum, & indc etiam cydoniatum Lugduntnfeti-amm oiuatum.

liquidus,& ficcus Jcruari poteft. eodc modo in fruftibus propc re-liquis,atq; adeo in hcrbislpiis facerc poIIis:Eft pr^ter h^c fyrttpusde pyns,& fuccus pyroru lole, vel igni iiccatus,vt m lyrupis legc«.

M E S V E.

O m a condita confirmant, fyncopcn,& cordis palpitationcm fedant, con-diuntur, vt citonia.

PO m a condita, dcbent eligi odorifera, &con- CHRI.diuntur ficut citonia, tamen funt complexionisfrigidas, Sc humidiin primo licet in complexionediuerfificentur. ficut & pyra cum funt in maturitate,vel acerbitate ipforum,& dum condiuntur cum mel-le, veJzuccharo, funtcnim alteratiuafuperflu.-eca-M e fu*> X 5 liditatis,