LIBER PRIMVS.

tjsminu«tfieaeibu?. Id quoJin clcftarijs qnoque mollibus quf- A«lam hodic ctiam fiftiant. Nccfortaflc alknum arationecll;quod hodie ficco. deftario, quam humido minus puluerum mi-lcemus, quodinfubicfto iicco valentiores appareant, prefertimcummaximaerpartepotcntia fintcalidi. Suntautern.qui pulue-Tcs eleftarijs vtriufqueparcius nvifceaut, non de palato «grotunjfoliciu, fcd fumptum fugicntes, prjeapue cum puluis praaaofusefl,vt in elettanjs ardiacis. Quam rem a medicis animaduerti,quam dihgenurfime vellem . Aiij preciofa mcdicamenu pondercmedico appendunt, alia viliora pondere (quod medicum quoque,fed graflum vocant) tam graui tamen, vtvncijs fuis uj. (quotli-bra medica complctlitur) xquet pondus vnc. fexdecim,quot libntjnercatona,& ncgociatoria continent. Nccdefunt quibusdra-ehmas nouem vnaa habet: & otlo his preciofa.illis vilia appen-dentes,hociemodo compofitioni fausfecilfe rati. Quamvero«iifferenuam Arabiftarum vulgus inter confeftionem, hoc eft,ccmpoliuonem.omni compofito mcdicamenta conuenientem.&. elcftariumfunt^commenUjnonieruantipli perpetuo.vt illa fo-Jumfjteleftarium folidum: eleftanum vero latius pateat, Sc etiijnolle comprehendat. Quam nominum confufionem planem-dicabat Mefua; interpres, Icribcns confcflionem de bacas lauri, Bconfeftionem alkermes, confcftionem pilularum talium, & ta-iium,& alibi faspe. Sed ha:c nominum portenta ex Mef. de indu-iftria fuftulimus,vt faae paulo terfiore Ie£loremmagisalIiciat,3ccontenuim reddat. Nec tantum dulcia, 5; amara lunteledtaria,fedetiam adda, vt diapnmum , diatamar Indorum Nicolai, &«juouis faporc prxdita inueniui; tur. Sed ad hos /apores duos.dui-cem &amarum,tanquam ad graturrr, & ingratum Mcf. rcduxir,«juomodo & odorum fpedes omnes, (qua: Gal. tot funt, quot fa-porum/ed non omnes nominatar) ad (haueolens, & graueolens,icuodorem gratum,& ingratum reiluxerantmaiores noftri. Necoimttendum eft,quodca;ter;s panbus elecftarium molle valentiuscft ficco: hoc crt.ii pondus idein fpecierum Iibra mellis ad mol-le,libra faccharxad durum acceperit, potentius agetmol!e,quantiiccum,etiamfi mox a componendo vtrunquefumatur. Quadecaufahieranmellitampotentius purgarccenfuit Galcn. hbro fe-ptimo mcth.fed fi vtrunque feruetur.quod diamus apparebit eui-dcuus,nam clc£taria ficca lintio funtvaletiora,& quo diutiui lcr-uantur,quia vis eorum promptius cxha.lat ex corpore tabcllarumtenui.eo lmbccilliora euadunt. Mollia contra tempore in fe mu.tuo agenubus ipfis fimplicibus,& patientibus,a fuo calore natiuo Ctandem coquunturilla fuavclutfermenta.tione.tantarumvirium,vtmedicamcntum vires acquirat, non mo-dohis quas reccns ha-bebatcotrarias.feda limplicium omnium riribusdiuerfas.vnamfcilicct vclut fpecificam formam nouam adcptum :idquodthe-riace & opiata multa alia medicamenta Sole clarius oftendunr,quacmox.vt funt compofita, tam valentes habent opij,&alio-rumrefrigerantium vires,vt ftupefaciant , & tanquam parte»mortificcnt, vbi vero poft men(es,autannos coftioncm acccpe-runt, nunc ccleriorem, vt (i optimum recipit cinnamomum the-riace,nunc tardiorem, fideterius: iam calefaciunt,& quodiuuucfcruata funt vinbus integris,eo calidiora cuadunt,& (iiam ve-lut fiorentemartatem oftentant. Tuncquenonmodocalefaauntproiimplicium fuorum rauone, fedctiam valcntius: & faculta-tem foruuntur a forma acqiufitia nouam :vt cumex mazafcr-uendo euafit fcrmcntum,vircs a maza diuerfas omnino nanci-fcitur,&ex vino acctuni, & ex vino nouo vinum idemvetus,iiquod Galen. inthetiaca abunde docuit,& in Antidoto Philonis li-bromethodi medendi. Vtmolleitem eleftarium ficco fit pra:-ilanuus, nili quando potenuus ficcandum,non mediocriter fa-citpromptior ipfiusin corpus diftnbutio. Vtenimpotu,quam £)cibo impleri cft facilius, fic medicamenta quanto letiius tritafunt&liquidiora,tanto celeriusin corpus rapiuntur: tamen proOiiufque palato nunc lllud, nunc hoc fumendum eft, liifi aliudintercedat,quod vnumalteroreddat,vtilius. Eleftariaaittem tamfolida.quam moliia non purgatoru, fumantur horis.ij.anteci-bum,fi apparare humorcs expulfioni, obftruftiones liberare.vri-nas.aut menfes,aat fudores mouere.crudos in corporis habitufuccos coquerc debent: hons- quoque.ij. ante ccenam fumi poC.funt. quas vero coftionem luuant, partes nutritorias roborant,autctiamcor,illamox ante^l poft, vei ctiam inter epulasfu-mi poftunt, vti Jt anaiepuca tnter dbosfcre fiimuntur, quarafi-menu in corpus diftnbutionem iuuant, abiuluta in ventrictiiocoftione, iH qtiod excibi mgefti quanutate, qualitate, & tempo-re comc&abis: ad ha:c ventficuli ccftricis robore,aut imbeali-tateconfueu :ad hxc ruftu nullam alimenti prioris qualitatemTefcrente, ventriculi tumoie iam fubmiffo, & noui alimentiap-petentia. Quaicerebrum roborant, mox a cibo,vti,qua osven-triculi refpkiimt,fimul emm cnm vapore ex alircentis elato,

«5

vis medicamenti furfum tolletur. Cerebrum nttem roborantia,quidam exhibent hor.ij. a cxna : quar appctenuam intiitant,pau.1'oantc cibum :qua: fiatus di/fipant,cruditates& obftrudiouescorrigunt, ventriculo vacuo.iij. autmj. hor.ante ctbum: quxco.fiionem luuant, etiam inter epu!as,& paulo ante.aut paulopollcibum, aut etiam mox a cibo : fed cardiaca ore tenenda. Quscitem hypnotica funt, paulo poft c cnam, Jiora /cilicct quaasgerper Jamtatem dormire confueuit, liimaida funt: eadcm ftupe-facientia fi ad dolorem fcdandum , aut fanguiiiem fiiJendum,dantur horis v. ante cibum, ftomacho vacuo. Purgantia vcromanehor.ij.iij.mj. ante cibum.pro mcdicamenti virib. tardis.ce-lcnbus, & corporis humore multo pauco , cra/Jo, tenui, lcnto, li.quido,plem nanrra, & morbi temperie. Adannum fcruaripof-iunt: fed clcftanum quo vtuntur Reges, ad dies tantum xx. autxxx. nam rancefcit tacile. Pulueres autem mifcendi melli, velfaccharo modice refrigeratis, non autcm multum adhuc calenti.bus : natnaromatumvirescalordiflipat.

DISTINCTIO PRIMA

D £ ELECT ARIIS.

Ec primum de deledabilibusTr igintafex.

Lectarivm dcaromatibus,GaLeno adfcriptum,ad vcntricu-li, & hepatis affectus frigidos,ex pituitacraffa , & flatibus na-tos efficax. flatus cnim difilpat,codionem iuuat; ob id acidosru&us,nauleam, cibi faftidium compefcit, co-loremcutifloridumaffert, caniticm tardat, o-.ris, & fudoris odorem commendat: fed hepac& renes immodice calfacit,ac inde femen & ve-nerem promouet. Recipit autcm igni aloes cru-di, rofarum, ana aur. xij. calami aromatici au-rcos quatuor gallia; molchataynacis, doronici,piperislongi,nucis mofc.mcntse ficcae,fpicze,nardi, caflia:, maftiches, cinam. caryopb.alari,anaaur. iij. croci, cardamomi maioris, & minoris,trium fantalorum,rhabarbari, cofti, cubebaru,zingiberisjfeminis fxni.cu\i,Scanifi, & * lygufti,- * cbdfii.ci,ana aur.ij. faccharivnc.vj. mvux aromaticavnc.xij.mellis defpumati,quantum fufficit. Da-tur a drach.ij.vfque ad aur.fex.

CHRISTOPHORI CEORCIl

kxpositio.

Liectarivm de Aromatibus,di-citfuilleinuentum a Gal.non tamen re«periturliberin qooipfum pofuerit.Certum tamen eft, quod G alen. magnumantidotaiium compofuit , quod tranflatum penesnos non habemus:led ipfum vidit, & habuithic au-dior, Auicen. Nic.& alij authores, qui ipfum appro-bant, Sc allegant. Notandum, quod licet in hac de-fcriptione ponatur rhabarbarum, non tamen pro-pter hoc redditur fenfibiliter folutiuum, quia quan-titaseius eft adeo parua comparatione aliorum qua:hic ponuntur , Vteiusvirtas facile obumbretur inparuadofi qua ailtimi tur.Notadum etiam,vt habea-tur coueniens modus conltrudionis cuiuflibet ele-ftarij, tam folutiui, quam non foluuui, & ftmilitec

P j cuiufli-