Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
84v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

M E S V AE D E

no Me£eompoudonemomi&rim,aut truncauerim: fed omnesintcgras,verbxs tamen non paulo purioribus dc(cnpfenm,licetinterdum coadtus barbaras tjuafdam voces retinui. Ipfas itemlibritotius particulas breuiores, quam vt libri nomen mereren-tnr, ieftiones appellauimns , Hippocravis iti epidemijs, & Ari-ftot.in problematis n-yJiuni hoceft( vt Gaza ln Ariftot. vertit)fc£i:iones,imicati. An vero probem omncs Icriptashoclib.com-pofitione's,'fii;e a Mef muentas , fiue ex alijs corrogatas, diceremalocum Caleu. lllas mevt anacjuas, & multorum expenentiaprobatas,recipere, & Galen. confilio latius effe multo vlii exper-tas,& confirmatas ccmpofitiones fequi, quamnouas effingcre »cumpra;lcrtimnicihodo fumma fiquis al:ius?xpenckt,plurimasArabum compofitiones coilfcriptas iudicaturus fit: quas vero paucas damnare conaberis, fipauca qr.ardam Arabibus certilTima re-ceperis,in illorum lententiam omnino abibis,nullamqueimpro-bandamiudicabis. Qnancjuameiiim harum multa: vfuexcide-Lib .i. rat. rint,vitiofa:cbid exiftimandj:non funt,autHtpp.fuum pe])Iium,vic. acut. & ellebortim nigrpm viticj vertcris, medicamenta llli ctiam inmorbis acutisad corpus purgandum confuetifiima, qua: ob vio-ientam adbonem hodic attingit nemo. & quot purgatoria medi-camenta, antidota.emplaftra,vnguenta, trochifci, malagmata,acopa,myracopa,& id genus alia, Diofcor. Gal. alijsque celcber-rimts medicismagno in pretio habita,nuncomnino vfurparide-fierunt.. Vtrerum qua:verborum,cdnditioqua:dam fimilis &vi-ct (Tuudo fit. Quomodo cnim de vcrbis cccinit ilJe,fic nos de re-medijs pronuntiare poTumus,quod /ci/icet,

Multa renanfcentur,qtn iam cecidere,cadentqueVlurpata modo niedicamina,fi volet vfusEt ratio,Mcdicisduo prxftantifTima doftisIiiftrumenta,quibus qua:runt,carptintq;, docentque.

Qux vicimtudo in ijs Mef. compofitiombus vbicontingerit,riotas prope fingulis aifcriptas a nobis mutare cuiuis licebit.Adfcriplimus autem opinornon temere notas huiulmodi.nc fci-licet iu obfoletis hcdie multam operam collocet bonus leftor,quibus arithmeticorum neotericorum circulum nullius per fc nu-meri indicem ccrnct pra:pofimm :in reliquis ellet diligentior,pr<;-fertim celebrionbus,& vfu frequentionbus, quas a/icriico & ftel.]ula quadam illuihauimus: vti qux mediam horum coiiditionemfti/hnent cruce fignauimus: ne verba ha - c vfitattim inufitatum,roties milnclfcr.t repctc:ida:vtque(quod nuperdixi) bonus leftorin icnpturis hodie confuetioribus opera: plus ponat,quam in dif-fueus.Q^as ob id vcru.vcl cbclifco confodicndas non cenfui,quodnon lmprobarem, quodque horum nonnulla forte fortuna haudita multo poft afterifcosa!ijs rapient. Tcmpeftiuum mihi iam vi-detur pauca quasiam de me/jfiiris, & ponderibus Mefue confuetisdicere,ne quorundam notiitas inaudira lcfton adhucfudi,autim-ponat,aut fitremoramento. Menfuris admodum pancis vtiturMe/ues, vt libra menfurali, fcxtario, quem *;r pro interpresvocabat, mins . Pondenbus vtitur fere Grxcis xifxrlu iytut,Menfurx idelt fcriptulo,rato : gaudct namcuc parua

ir pcndcrl pouderacxprimcrc per drach. vnius partes 3.4.5.«. vcl parte 3.4.Mefut. .vumur& aurco. autemideftcornicuii apooope

interpreu vocabamr, vt Achtarius ««/pjSiov appeliat: quono-mine etiam hodie vulgus,& Mcfues iiliquam lpfam appellat,grana circitcrtria lupinisfimilia.fedminorain carne lignofa,& dulci coutinentem . Horum granorum quodque grana hordei

quatnorpendit: c.fto autcmlcntis,ctiam Grarci?, Mcfua:

xtfttT quod in co pondcrum aliorum more per apocopen fcri-ptum elt. Ldtinis filiaquedicitur. Kir autem prc corrnptumab interprete puto,quodetiam apocopc pronunciatur vocis Grz-ca:: enim Crxcisd.ci:ur, Latnia vocc lextarius :in hancde-torta,vt xiifo; ex libraijfdem detorra eit. vcro mtcgrum eft.Sextarius autem Italicus vt Galcno.fic Mefue vfurparividetur.quiduas cotylas fcu hcminas, feu libras mcnfurabiles,ideft vnciasxxiiij. implct. Sedvarium pondus efficit.cb rerum metiendarumnaturam :vini e.11111 fextarius capit vnc. menfurales xxiiij. Pen.ditautem libram,& b;':cm,fcu vnc. xx.mellis-.fextarius duas 1>.&femificm: olei iextarius vnc.xviij.pendit. Vnius drach.partes ciua:fcil.cet ex tnbusffuntfcnptuladuo : partesvcro tres,(cilicetex mj.funt fcriptulaij granav.feu grana xlv.qux funt partesiij. grano-rtun lx.quot funt indrach. Qnatumaufcm pondus drach.tribuat,& quotdrach.vnc.impertiat,& quotvnc.hb. non perindecomper-tumeft. Drachmam autcm ipfipondusminusaureo apertumcftcx Iccis non paticis in fim p.& 111 Antid.vbi clcft. pfyllij dat a dra-ch.iij.adatircos tres,Ele£t.Hamech a drach.ij.adaur.ij. & 111 cata-potijs la-pc a drach.j. adaur.j. hoc eft fefquidrachmam,vt qiubuf-daai videtur: vt alijs pondus granisv. autvj. drachma grauius,qualceft noftriaurei fu kns. Idempondus etiam (olidus,&cumAftuario dicitur. Atircumautemfcnbit MefuesiuJnera

ELE.CTARI.IS

E Archigcnis a Paulo defcripta : vbi :amen Patil. fcrrper habetdr*.chmam : idquodinalijsex Paulo lumpusobferuarc licer. Qrid,quod Serapiom m probanda theriaca, aurcus eft pondus duorumlupinorum,& Auic. in ctirando afcitedat catapotiorum quorun-dam aurcumvnumdebiii:draclimam j. forti : Alijsai reusinco-politionibus purgatorijs eit pars .'eptima vnciar.m alijs elt lefqui.drachma. Vnc;a:autem drach.viij. cum Gwc .i non videtur iri-buere. NaminHiera Rufi/cribic drach.viij. vbi fcriberepotuitvnc j. fi illi drach.viij. tribueret. In apozcniate ad.anu albife.«ftione quarta fumanc vnc j.mox addit,lupuIi,viokrum iiccariim,ana drach.viij.ciun fcribere potuilfct,vtaiibi fcn:cl facn.ta.ituu-dem: vel ommbtis fimul connumeratis fub.cr.bcrc ana j. a:qtiali.tcr particulam Galeno frc^juentem. tn c!cct. Hamech, fcunx 8caliorum vnc. j. polypodij drach.xvj ctuii fcribere potuil/ccvnc.ij.In tryphera vero Perlicjmyrob. flaiiarum vnc.j. & s.cepul. Indi.anavnc.j. belleric. emblic. ana drach.iiij.hic. pro vnc.dimidia.vi.dctur accepiirc,vt proporuone quadam pondusdimiiuiat. Ncqucvnciam drach.ix. Mefiic elfc potes conuinccrc: cuni in hiera fuafcnb.ttdrach.ix. vbidicere potuit vnc.j. fivnciardrach.ix. tr:b-je-ret. Mallem tamcn ctim alia Galeni pondera,& meafiiras fequi-F tur,ctiam cum Galcnovnciar huius drachm.viij.tribucrc : non au-tem noucm citm ltnperitis quibuldam pharmacop ris, nulla ciusauthontatc,ncc ratione probanpbus. Pondera autem drach. mi-nora vitauit: fcnptulo tamen vfus in Antidcto cx cocco baphica,& Antidotoaromatico Gabrielis; alias dracli. vniuspartes i.3.4.5.6. dicerc maluit.vt antediximus.

SYLVIVS D E EIKTARIIJ.

L 1 c r .( m v M qraformaantidotarium dicitttt,ccmpofitio, fcilicet elcftaaliquot fimplicia medica-y rnenta comprchendens: id quod licetmedicamentis

ommbus compofitis ccmmunc fit (omnia enim dc-leftis fumma diligenua fimplicibus pcrfcfti/Iiimscomponidc-bent, non adulteratis, aut aliter vitiatis, & imperfedtis) tameo, vtantidotcrum geuus duplex contraftum cltviu ncotericorum_J.Alterum folidum, & durum, reliquum molle, 11011 tamen lioui-dum. Fitvtruncuc ex pulueribtis maxime, ijsque,vel iaccharo,velmelle,vel vtroquecomprehenfis addito cuam melle aerco,nonnunquam penidijs quandoque miua,fapa. Qnxquidcm ijsG mifcentur, non mcdo, vtpulueres perilla comprchenfi faciliusdetiorentur: fecl etiam diutius efficaces feruentur, & vtdulcoren-tur, pr.tlcrtim qui funt guftu ingratiores. Qtuenimgraufunt,itifculis infpergi,& condimento polfunt, & fahs vicefrnii quahafiint Galeno, diatrion pepereon, diaealamir.thes, & qua: Mefuesprima fcr.bit. Poflunt tamen hxc etiam lj fdem atithcribus mel-ledefpumato excipi, vel etum Arab.im, ik neotericorum more,faccharo in aqua rei propofita idonea di(Toluto,& ad iufta craili-tiem ccfto comprchendi.mox coplanari,& in tabellas folidis,nvcquadraras,tiiinc qiiadrangulas,fedcbIongA,niicrh6boides fcciiiquas vulgus Io2cgasvocat,vtoblongasnianum C hnfti,a digito-rumlongimdiaisforma. Quiveroptilueres fapore funtingratomagis,me!lcomnino,vel faccliaro,veI penidijs.vel miua,vel fimi-lifunt dulcorandi, fiueiblidum, fiue mollc faciendum iiteSlfta-rium,quamuis tnel,& miua mollibtis fitfere dcfti;iata,vtfaS»iS,-rum,& penidia duris.Sic,vt pro vnc.iij.pulueris arcn ati:m.& alia-rum (pecierum tri:anim,& creraru, mifceat libraj. vel mellis,velfacchari,vel vtriuique,ana felibra. Quo aute plus horu habctdul-cium,minus eft efficax,fcd delicatius: cbid libra faccliari.vtlo-quimtur,fyrupi7ati,& perfcfte codtiJiodie vncia tantu vnampul.ucris fpecicrum tenuiflime triti,& cieti coprehendunt:ali; etia fc-munciam:funt qui tantum drach.iij. vel eua lj.quando dclicatifli-mis hominibus fcilicet tabellas folidas paramus. Creti addo pro.pter amygdalas,& femina alia,gfinu,q cum cribrari neqtieant,noaftimantur:ob id in diatragacantho Nicolai quia pauca funtcre-ta,vnc.iij. pulueris mifcemus vni Iibr.t iaccliari.licct gun-.mi aqu*violarum, vel aha fcopo idonea melius dilfoluatur. Qux verocledtaria mollia tam grata palato,quam ingrata paramus.melli#dcfpumatilib.j. &pulueris fpecierum tribus vnc.omnino tempc-ramusapud Mtfueii,& alios, miilnalicuitis grariam,aut melau-gemus.aut puluerc etiam vnc.j. minuimus,cuius quanto plus ha-betmedicamentum,tantoeft valentius,cu vis eius omnisa pulue-re pendeat, cuius parua quantitas mellis, atiiT facchari copia ob-tunditur. molle autem ficco eft cfficacius, quia pulueris plus ca-pit,melius feruet, .rgre expirat.promptius in corpus diftr.buitur.Qua proptcr vni Iibra: facchari parum coft®,i5int, qri mifcenthodie rhabarbari pulneus.vel alterius vnc.nij v.vj. palati vola-ptate vtcunque neglcda. quando parum diu feruarc libet. ac pau-as tabcllis magis mcdicamcntofis Kgergaudct potuis.qua mul-

tis