VNIVERSALES-

I Z

V

nafolutiuadebilis: &pammde phlegmate euacuat de Aie,&etiam fubtileeft. Securido modo diciturmedici-nadebilishocmodo, rationelocia quo euacuat, quiafcilicet 11011 euacuat a longe, ficut firacofl.cafia: tereniat in.i.manna, & tamarindi, hi enim medicina: no eua-cuant. niti hujnorcs, quibus obuiant in vijscommuni-bus expuJiionis, vnde ii inueniat humores craffos, &multosinvi)Scommunibus,itaeos euacuant ficut cho-lericos, vel alios fubnles humores, & ideo hi' medici-na.'nondicunturdebilesprimomodo, fed dicunturde-biles fecundomodo, quianon poffunt euacuare mul-tum a longe-» •

T turbith,zingibcrcadiutum, pituitacraf»fam,& fuccum crudum vacuat, alioqui pfc non vacuaturum. Epithymum cum fero la-ctis, vcl hydromelite,vel fale Indo, vel fale gem-ma, vcl myrobalanis nigris, potentius purgat.Alannacumthvmo, autammi, autcardamo-mo, laudatam & abfolutam facit purgationem.HermodaCtylus cum cumino, aut pipere, itcmhermodaftyli pu\uis cum fucco fcillae, vel rha-phaniiii trochifoscoaftus, matcriam crafiam,&lentamaiundluris mirc cducit.Si autemtar-ciius,& longo poft temporcpurget medicamen-tum, (vtagaricus,a/oc,hermodaftylus, turbith,Sciimilia) mifce purgationem tuto acceleran-tia, vt agarico oxymeli, falem gemmeu: aloe,aromata: hermoda&ylo, fcillam,rhaphanum:turbith, zingiber.

MOND. J T I c aduertendum,quodaliquamedicina admixtaJTX medicinxfolutiua:dicituraccelerarefuamopera-tionem per virtutem figillatam & occultam,(icut quando cum agarico permifcetur iecaniabin, aut fpeaes aro-niaticx. Secundo modo dicitur accelerare operationemciusper fuam virtutem communem, quam habetin- ,,ducedo fcilicet mordicationem in ftomatho,& hoc modo fal gemma eis admixtum accelerat opcrationem, &fal commune, & fal nitrum, & fal indum ad huc etiamaccelerantfuioperationem per proprietatem. Aloeau-tem cum fpeciebus alefanginis, ideft cum fpeciebus aro-maticis, & heeceftcaufaquateGal. &alij audiores incompofirione hiercc noniolum ponunt aloe, fed etianxponuntfpeciesaromaticas, vt habeant accelerareeiusoperationem, cum illa operatio fu valde tarda, ficut cllfpicaaffata,cyminum,& folium,& fimiiia. etiapropteraliudibiponuntur fpecies aromatica:, vt.f confortentvirtutem ftomachi,& cordis & aliorum membrorum,quibus obuiare poteft medicina folutiua fut malitia }& turbith cum zingibere proprie . Ec ex hoc apparet,quod non eft inconuemens, quod vna & eadem medi-cina admixta medicinx folutiuae debili fortificet eamin operando, & tarde operando: nam ponebar etiamfupra, quod zingiber admixtum turbith fortificat, &vigorat eius operationem, modo ponit, quodaccelerat Dtius operationem

Ctnnon fecmidus.

Edicamenti malignitatem permuta-mus, his miftis,qua: proprietate qua-dam id prxftant. Malignitas autemmedicamcntim capartcplurima eft,quod corpus 6c fenefcere cogit, & vfu crebrola:dit, pavtcs ipfas principes virtutum nos gu-bernantium ccu fontes, & ipiritus, caloremquenatiuum, hatu motores, infirmat. Quaproptermedicamentis foluendo purgantibus mifcerecogim ur, quae cor, & alias partes principes qua-dam proprietateroborant: illaquepurgantia fa-

lubria reddat, adeo vt miftis vtrifq; corpus fit fa-num, & iuuenefcere vidcatur. Qnalia funtcar-diaca,ftomachica, cerebrica, & qua: alias quoqipartes principes,& viicera roborare cognofcun-tur. Cor nanq; in omni vacuatione,in primis 10borandum eft, (quod ipfum cor,ceu vita:bafim,fymptomata purgationi fuccedcntia primuminfeftent:)fecundolocoventriculus, vtquimc-dicamentumprimus iit luicepturus. Aliaru ve-ropartiumrobori non admodum, necprimoftudemus, nificumabipfisvacuandumeft. Atmedicamentum facultatecardiacum, quadru-plexeLigendum eft: vel roborans tantum, vt po.ma dulcia, & aromatica, xylaloe, doronicum,& fimilia: vcl alterans purgantis mcdicamentitcmperiem ,tam calidam, vtdum fcammonioroia, fantala, & fimilia, miicentur: quam frigi-dam, vt dumtamar Indis mifcetur macis, & fi-milia: vel roborans,St fimul purgationcm adiu-uans, vt fiiccusrofarum, Sc violaium, &myro-balaniembI :CcT,& /huilia: velpurgantisviolen-tiam,&immodicam vacuationem exo\uens,acrcmittens, vtfuccinum, fpodium, &fimilia.Stomachicum veroetiam miiccndum mcdica-mentis diftolucndo purgantibus, vt ftomachii,[&hepar] facultatis naturalii fontes , muniac&tucatur :cuiufmodieft, maftiche, fpicanar-di, & fimilia : vt etiam a medicamentis cxcitataintemperiemcorrigat,caiidam,fiigidam,humidam, liccam. Qyam in rcm vicius quoquc ra-tio idonea iuuat, a nobis contra ha:c inftitui co-fueta. Mifcendum item cerebricum aliquod me lu , cydicametum: qua ob re plcriq-, medici(vt ait Ga-ien.jhieris mifcueruntnucem mofchatam,cere »""■brum, & neruos roboratcm: quod idem pr^ftat '1'ZT.ftccchas,gallia,caftorium,& fimilia. Hcpaticumfimiliter mifcendum, & alijs partibus familiaremedicamentum, qualia plurima inuenias in ta-bulis medrcamentorum fimplicium.

Cnnon tertius.

MEliorem medicamenti purgationem red-dunt,quae ipfiusvirtutemad partempur-gandam infitafibi proprietate deducunt.

HIc funt duo notanda,primum cli quod melioratio MOND.medicina: iolmiaqcft triplex. vna dt,qux fitpmedicina alia fornficantem, & accelerante operatione me-dicinx, alia ell qux fit per medicina alia ,qu3E r .ppropriateam, quod non eft aliud, quam appropriatio operatio-nisipjfiusadmembruveladcorpus,aquo euacuare in-tendimus, ita quod non ab alio.modo prima melioratiomedicina: (blutiuxacquiriturin i.c.prxccdentrabrfto,in quo docebat Mefueaddere in virtutem,& operationemedicinx folutiux,& acceleratione fua: operationis,/edfecunda melioratio ipfrus medicinxfolutiua 1 acquiriturper aliud capitulu feques illud imnrediate, & deilla etia.non intendit Mef hic, fed intendit de tertia melioratio-ne,qua: eft per medicinam aliam appropriantem ipfamad determinatum membrii,iiue fit caput,autpedtus,autfimilia. ifta autem eft magna nrelroratio in medicinis •,nam quando medicina aliqua euacuatiua abfolute a to-to corpore eft, quod quandoq; medicus vult euacuaredeterminatum humorem, vt phlegmaa determinatomembro. modo medicina de fe hoc non faceret, qua-re bonum eft mifcere, cum ea medicina,qux ipfam du-cat ad id determinatum membrum, & euacuet ab eo

deter-