DI.XLII
primū ergo dd̓ꝫqꝫ lꝫ hō nō poſſit vitare om̄ia pctā ſicutdictū eſt pōt tn̄ vitare ſingula vt sͣ patuit. Ad ſcd̓ꝫ dd̓qꝫ lꝫ homo nō velit deformitatē pctī vult tn̄ illud ad qd̓de neceſſitate ſequit̉ pctī deformitas ⁊ ex hoc pctm̄ voluntariū fit. Ad tertiū dd̓m ꝙ pctā que ꝑ ignorantiācōmittunt̉ vl̓ fiunt ex tali ignorantia que ⁊ ip̄a pctm̄ eſtinquantū eſt aliquo mō volūtaria vel ignorātia illa nōeſt talis que excludat voluntatē pctī qꝛ nō ignorant̉ oīaex quibꝰ cauſat̉ pctī deformitas. Si tn̄ ignorātia nullo modo eſſet pctm̄ ſi tolleret penitꝰ inuolūtariū ⁊ qꝛex ea ſequeret̉ nō haberet rōnem pctī.XLIIDIOm autem volūtasmala ⁊cͣ. Hic querunt̉ qͣttuor. Prmo vtrū actio ⁊ volūtas ſit vnū pctm̄vduo. Scd̓o de differentia pctī venialA mo.cai Tertio de duabꝰ radicibꝰ pctōꝝ .ſ. timore ⁊amore. Quarto de numero capitaliū vicioꝝ.D primū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ volūtas ⁊ actioſint diuerſa pctā. pctm̄ enī in aliquo actu ꝯſiſtit vt ſupra habitū eſt. ergo vbi non eſt: idemactus nō eſt idem pctm̄. ſed nō eſt idem actusvolūtatis interior ⁊ membroꝝ exterior. ergo ſunt diuerſa pctā. Pͣ. Pctm̄ dicit̉ ex hoc qd̓ legi dei ꝯtrariat̉ ſecdiuerſis p̄ceptꝭ ꝓhibet̉ actus interior ⁊ exterior. hec enīſunt duo p̄cepta decalogi nō mechaberis. ⁊ nō concupiſces Exo. xx. ergo ſunt diuerſa pctā. Pͣ. Si volūtaset actio ſunt vnū pctm̄ hoc aūt pctm̄ cōmiſſum eſt cumaliquis volūtate in pctm̄ conſentit ſequet̉ qd̓ cum agitactū exteriorē nullū pctm̄ cōmittat qd̓ eſt incōueniens.go ⁊ primū .ſ. ꝙ volūtas ⁊ actio nō ſit vnum peccatū.Sꝫ cōtra eade eſt actio inſtrum̄ti ⁊ principalis agētis: ſed membra quibꝰ actus exterior exercet̉ ſunt inſtrumenta a volūtate mota. ergo idem pctm̄ eſt qd̓ fit ꝑ voluntatē ⁊ ꝑ exteriora membra. Pͣ. Diuerſa pctā mortalia ſunt ſeorſum ⁊ diſtinctim confitenda ſed nō reqͥritur vt homo diſtinctim confiteat̉ voluntatē interiorēet actū exteriorē. ergo volūtas interior ⁊ actus exteriorſunt vnū pctm̄. ℟º. dd̓ꝫ ꝙ volūtas interior duplicit̓pōt cōſiderari. vno mō ẜm ꝙ eſt actui exteriori coniūctaet ſic eſt idem pctm̄ volūtas interior et actus exteriorcū actꝰ exterior rōeꝫ culpe ꝯſeqͣt̉ ex hͦ qd̓ ē volūtariꝰ. aliomō pōt ꝯſiderari ẜm qd̓ ē ab actu diſtīcta vt ſi aliqͥs primo informatōꝫ ꝯſentiat et poſtea eā actu exerceat et ſiſunt diuerſa pct̄a oportet enī qd̓ qn̄ actꝰ exterior implet̉etiā īt̓ior volūtatꝭ actꝰ iteret̉ ⁊ ſic ſt̓ ibi duo actꝰ volūtatꝭet ꝑ ꝯſeq̄ns duo pctā. Et ꝑ hoc patet ſolutio ad obiecta.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. ⁊ videt̉ ꝙ pctm̄ mortalecōtra veniale incōuenienter diuidat̉. ſpeciesenim ab inuicē diſtinguunt̉ ꝑ ea que ſunt deeſſentia ſpecierū. ſed diſtinctio mortalis ⁊ venialis pctī ſumitur penes reatum qui nō eſt de eſſentiapct̄ī qd̓ ptꝫ ex hoc qd̓ pctm̄ tranſit actu ⁊ remanet reatuergo incōuenienter pctm̄ mortale cōtra veniale diuidit̉Pͣ. Omne pctm̄ tollit ꝟ̓tutē cum pctm̄ v̓tuti cōtrarietur. ſed virtus nō tollit̉ niſi ꝑ pctm̄ mortale. ergo omnepctm̄ eſt pctm̄ mortale ⁊ ſic diuiſio nulla ē. Pͣ. Mortale pctm̄ ⁊ veniale adinuicē differre vident̉ ꝑ ordinē adpreceptū. nam pctm̄ mortale eſt ꝯtra p̄ceptū nō aūt peccatū veniale. cum ergo p̄ceptū ſit extra eſſentiā pctī. videtur ꝙ incōuenienter pctm̄ ꝑ mortale ⁊ veniale diſtinguat̉. Sed ꝯtra culpa ē meritū pene ſed diuerſe penveniali ⁊ mortali pctō debent̉. vt ī lr̄a hr̄. gͦ ſt̓ diu̓ſa pctāPͣ. Pctm̄ veniale eſt diſpoſitio ad mortale. ſꝫ diſpōꝯueniēt̓ ꝯͣ habitū diuidit̉ vt pꝫ ī p̄dicam̄tis. gͦ ⁊ veīale cō
tra mortale. ℟º dd̓m ꝙ diuiſio pctī ꝑ mortale ⁊ veniale ſumit̉ penes reatū ad penā. nam pcta illa quibꝰ eterne mortis pena debet̉ mortalia dicunt̉. ea vero que facile veniā ꝯſequunt̉ dicunt̉ venialia. qd̓ cōtingit triplicit̓.vno mō ex cauſa vt cum aliqd̓ pctm̄ cōmittit̉ ꝑ ignorantiam vel infirmitatē que ſunt ratio facilis indulgentiealio modo ex euētu vt cum culpa que cōmittēdo fueratmortal̓ obligādo ad penā eternā ꝑ ꝯfeſſionē facta eſt venialis manente obligatōe ad penā tꝑalē. tertio mō dicitur veniale ex gn̄e ⁊ ſic accipit̉ hic ⁊ tunc differētia mortalis ⁊ venialis peccati ſumitur in ordine ad charitatenam ille actus qͥ ex ſuo genere pͥuat aliqͥd qd̓ reqͥrit charitas dei ⁊ ꝓximi eſt pctm̄ mortale ex gne ſicut idolatriahomicidiū ⁊ ſil̓ia. actus vero qui hoc non tollit. aliquātn̄ inordinationē hn̄s eſt pctm̄ veniale ex genere. cōtingit tn̄ id qd̓ eſt ẜm ſuū genus veniale fieri mortale. ſi ineo finis volūtatis cōſtituat̉ qꝛ hoc erit iam cōtra hoc qd̓charitas dei requirit. vt .ſ. in eo ſolo volūtatis nr̄e finiscōſtituat̉ Ad primū ergo dd̓m ꝙ lꝫ reatꝰ maneat poſtactū pctī. eſt tn̄ eſſential̓ pctī effectꝰ. qꝛ ex hͦ ip̄o qd̓ pctm̄cōtra deū eſt cōmiſſū aliqͥs pene eſt debitor qd̓ quidē debitū dimittit̉. qn̄ macula culpe ꝑ gr̄am delet̉. ⁊ p̄cedensinordinatio pctī ꝑ ſatiſfactōeꝫ expiat̉. Ad. ij. dd̓m ꝙpctm̄ veniale nō tollit ꝟtutis habitū qꝛ charitati nō cōtrariat̉ que eſt mr̄ ꝟtutū impedit̉ autē ꝟtutis actus. vn̄conueniēter cōtra mortale diſtinguit̉. Ad. iij. dd̓m ꝙqꝛ oīa p̄cepta diuīe legis in finē charitatis ordinant̉. iōſumit̉ differētia pctī mortal̓ ⁊ venialis ꝑ differentiā adp̄cepta legis. que tn̄ ſi nulla eſſent explicite data maneret p̄dicta differentia ꝑ ordinē ad charitatē.D tertiū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ incōueniēter dueradices pctīs aſſignent̉ .ſ. timor ⁊ amor vt enīhabetur Eccl̓. x. Initiū om̄is pctī ſuꝑbia hocaūt ſub neutro hoꝝ comp̄hendit̉. ergo inconuenienter radices pctōꝝ tangunt̉. Pͣ. Diuiſio debetfieri ꝑ oppoſita timor aūt nō opponit̉ amori. ſꝫ ſpei magis. cum timor ſit in iraſcibili. amor in cōcupiſcibili. gͦincōuenienter timor ⁊ amor radices pctōꝝ ponuntur.Pͣ Radix arboris nō eſt arbor. ergo nec radix pctī eſtpctm̄. ſed timor male hūilians. ⁊ amor male inflāmāsſunt quedam pctā. ergo nō debent poni radices pctōꝝ.Sed contra eiſdē generat̉ virtus ⁊ corrūpit̉. vt patꝫin. ij. Ethi. ſed timore ⁊ amore ordinate habitis exercetur actus virtutū. ergo et ex timore ⁊ amore inordinativitia oriunt̉. Pͣ. Pctm̄ ex volūtate ꝓcedit. ſed volūtas vel bonū ꝓſequit̉ qd̓ fit ꝑ amorē. vel malū fugit. qͥſit ꝑ timorē. gͦ radices pctōꝝ ſunt amor et timor. Rdd̓ꝫ ꝙ radix in peccatis dicit̉ methapho. ad ſil̓itudinēradicis arboris in qua ſunt duo cōſiderāda. vnū eſt qd̓radix eſt pͥncipiū nutritōis arboris. in quo differt a ſūmitate arboris. q̄ eſt etiā qd̓d ā arboris pͥncipiū. alid̓ eſtqd̓ radix eſt ꝓximū principiū arboris. ⁊ ei coniunctū. ꝑquod differta ſemine. pctm̄ aūt fomentū ſuſcipit ex cōuerſione ad bonū cōmutabile ꝯſumat̉ vero in auerſiōevbi eſt quaſi quedā ſūmitas pctī. radix ꝟo hmōi quideꝫin cōuerſione qͣſi remotū principū eſt fomes original̓rtractus. ⁊ etiā cōſequunt̉ amor ſui inordinatꝰ. ex qͦ oīsmala affectio oritur ꝓxima aūt principia quaſi cōiūctaad pctm̄ incitātia ſunt cupiditas alicuiꝰ boni tꝑalis cōſequendi. ⁊ timor alicuiꝰ mali tꝑalis qd̓ aliqͥs vitare nititur ꝑ pctm̄. ⁊ iō timor ⁊ amor ponūt̉ hic pctōꝝ radicesAd primū gͦ dd̓m ꝙ ſuꝑbia reſpicit pctm̄ ex ꝑte auerſionis. vn̄ pōt dici aliqd̓ peccati initium. ſed nō radix.Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ timor ex ꝑte obiecti amori opponit̉nam timor eſt de malo. amor vero de bono ⁊ ꝓpter hocex oppoſito diuidunt̉. Ad tertiū dd̓m ꝙ timor ⁊ cupi
et mortal̓amore.