Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.II

dd̓m ꝙ ſicut sͣ dictū eſt de rōne culpe duo ſūt .ſ. inordīatio oꝑatiōis qd̓ p̄t eē rōnali creature cōe ⁊ alijs creaturIteꝝ qd̓ actio ſit in ptāte agētis qd̓ eſt ꝓpriū rōnal̓ nat̉ein qͣ tm̄ eſt malū culpe. ſi gͦ pcm̄ ꝯſideret̉ qͣꝫtū ad oꝑatōꝫinordinatā equal̓r: p̄t eſſe in oībꝰ potentijs. ſi aūt ꝯſideret̉ qͣꝫtū ad hoc qd̓ eſt in ptāte agētis. ſic pͥmo ⁊ pͥncipal̓reſt in volūtate q̄ eſt libera ⁊ dn̄a ſui actus. ſcd̓ario ꝟo inoībꝰ potētijs que a volūtate imꝑant̉. hijs ꝟo quibꝰ volūtas imꝑare nō p̄t. ſicut nutritiue ⁊ generatiue nullo mōpōt ꝯuenire rō culpe. qꝛ in hͦ vltīo ꝯſiſtit formal̓r rō cl̓pein̄ eſt qd̓ ꝓprie loq̄ndo culpa ꝑ pͥus eſt in actu volūtatisqͣꝫ aliaꝝ viriū Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ bonū ⁊ malū cū ſintoppoſita ſint circa idē. vn̄ ſicut bonū ꝑ pͥus ꝑtinet ad voluntatē qͣꝫ ad alias vires ita ⁊ malū. Ad. ij. dd̓m ꝙ hͦqd̓ iudiciuꝫ rōnis ꝑuertit̉ in peccāte imputandū eſt voluntati q̄ p̄t repͥmere ꝯcupiſcētiā ex qͣ ligat̉ iudiciū rōisAd. iij. dd̓m ꝙ ī intellectu ⁊ ī alijs viribꝰ q̄ imꝑant̉ avolūtate eſt pctm̄ ſcd̓ario vt dictū ē ẜm hͦ qd̓ hn̄t ordinēad volūtatē ⁊ ſic pctm̄ infidelitatis eſt in intellectu.Od tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ hō natural̓r n̄velit bonū naturalibꝰ enī n̄ meremur. ſi gͦ hōnatural̓r velit bonū volēdo bonū nō meret̉.Pͣ. Ea que ſunt naturalia ſt̓ cōia apud om̄esſed velle bonū nō eſt oībꝰ hoībꝰ cōe. gͦ nō ē hoī naturaleP. Hoīs eſt tm̄ vna natura. vna aūt natura hꝫ īclīationē tm̄ ad vnū. cuꝫ gͦ hō aliqͦ mō velit malū natural̓r.ẜm illd̓ ad ephe. ij. Eramꝰ nat̉a filij ire. videt̉ ꝙ nat̉al̓rnō velit bonū Sꝫ ꝯͣ vnūqd̓qꝫ natural̓r tēdit ī ſuū ſil̓eſꝫ hō ẜm ſuā naturā eſt bonꝰ. gͦ natural̓r vult bonū.Sicut ſe hꝫ verū ad ītellectū ita ſe hꝫ bonū ad volūtateſꝫ intellectꝰ cogͦſcit verū. gͦ volūtas natural̓r vult bonū℟º. dd̓m ꝙ finis eſt rō volēdi. ea q̄ ſūt ad finē .ſ. beatitudinē ẜm ꝙ qd̓dā bonū ꝑfctm̄ noīat vn̄ volūtas hūana qͥcqͥd vult. vult in ordine ad bonū et qꝛ ea q̄ ſunt adfinē hn̄t rōem bonitatis ex ordīe ad finē. in̄ eſt qd̓ volūtas hūana nat̉al̓r vult bonū nec bonū qd̓cūqꝫ ſꝫ bonuꝫqd̓ eſt ſibi ꝓpriū ⁊ hoc ē bonū qd̓ eſt ẜm rōem. vn̄ ī hmōibonū volūtas quadā inclinatōe tēdit. Ad pͥmū gͦ dd̓ꝙ natural̓ appetitꝰ volūtatis reſpicit bonū in generali.ſed ꝑ rōnis collationē determinat̉ ad aliqd̓ bonū ſpāleet ſic nūqͣꝫ volūtas actual̓r vult bonū naturali appetituqͥn admiſceat̉ ei appetitꝰ deliberatiuꝰ rectꝰ vel ꝑuerſus ⁊ſic p̄t eſſe meritū vel demeritū. Ad. ij. dd̓m ꝙ in naturali appetitu bōi oēs ꝯueniūt. ſꝫ ī appetitu deliberatiuonō oēs. Ad. iij. dd̓m ꝙ natura hūana lꝫ ſit vna tn̄ integratur ex diu̓ſis. eſt ei in ea natura intellectiua ⁊ ſenſitiua ⁊ ꝑ ītellectiuā inclinat̉ in bonuꝫ rōis ꝑ ſenſualitatēvero in delectabile carnis ⁊ p̄cipue ẜm ꝙ eſt ꝑ pctm̄ corruptibilis ⁊ ſic ptꝫ ꝙ nō eſt idē inclinās natural̓r ad bonum ⁊ ad malū. eadē tn̄ eſt potentia naturalis que hocet illud appetit ſed nō eſt idem actus.D qͣrtū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ ſuꝑior ſcīt illa rōnis nō ſꝑ velit bonū. ſcīt illa .n. rōnis aliqͥd rōnis eſt velle aūt nō eſt rōnis ſꝫ volūtas gͦ incōueniēt̓ dr̄ ꝙ ſcintilla rōis ſꝑ velit bonū Pͣ.Lumen rōis nō extinguit̉ ꝑ eſſentiā qꝛ ītellectꝰ ꝑpetuomanet in aīa nō gͦ p̄t intelligi ꝙ extinguat̉ niſi ẜm actuꝫvt cū rō errat. ſꝫ nō ſolū īferior rō. ſꝫ etiā ſuꝑior errat interdū. gͦ ſuꝑior ſcintilla rōnis extinguit̉. Pͣ Suꝑiorſcintilla rōnis videt̉ eſſe ꝯſcīa qꝛ poſt ꝟ̓ba Hiero. q̄ hicinducunt̉. ſubdit̉ in glo. Ezech. j. Hanc aūt ꝯſcīam ſepep̄cipitari videmꝰ. ſed ꝯſcīa freq̄nter errāt. gͦ ſuꝑior ſcintilla rōnis p̄t extingui Sꝫ ꝯͣ in qͦlibet genere oꝑtꝫ eēaliquā primā rectā infallibilē hͦ aūt non eſſet in iudicijsrōnis ſi ſuꝑior eiꝰ ſcintilla qn̄qꝫ extingueret̉. gͦ ſcintillarōnis nūqͣꝫ extinguit̉. Pͣ In pctōre ſꝑ remanet aliqͥd

qd̓ remurmurat malo alias nō eſſet ꝟmis ꝯſcīe in dānatis. ſed remurmurare malo ꝑtinet ad ſuꝑiorē ſcintillaꝫrationis ergo ſuperior ſcintilla ratōnis nō extinguitur℟º. dd̓m ꝙ incognitōne ſpeculatiua ſunt quedā pͥncipia naturaliter nota in quibus nunqͣꝫ contingit errare. vt om̄e totū eſt maiꝰ ſua ꝑte ⁊ ſil̓ia. in alijs ꝟo ꝯtīgiteſſe errorē. ita ⁊ in cognitōe p̄ctica q̄ ſunt quedā qͣi pͥmapͥncipia iuris natural̓ in qͥbꝰ oēs ꝯſentiūt ⁊ nullꝰ ī eis errare p̄t. qͦꝝ habitꝰ ſinderiſis d̓r ſicut hītus pͥncipioꝝ ſpeculatiuoꝝ dr̄ ītellectꝰ. vnūqd̓qꝫ aūt hoꝝ ꝯuēient̓ ſcīt illanoīat̉ qꝛ ſic̄ ſcīt illa ē aliqd̓ modicū qd̓ euolat ex igneetiācū ignis extīguit̉ ita errore exn̄te circa ea q̄ ſt̓ ex pͥncipijſverū iudiciū rōis circa pͥncipia manet q̄ ſunt mima qͣꝫtitate ſed maxīa ptāte Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ ſuꝑior ſcintillarōnis dr̄ velle ſic̄ ⁊ rō inqͣꝫtū ad volēdū iuclinat. Adij. dd̓m ꝙ ſuꝑior ſcintilla rōis nō eſt rō ſuꝑior ſꝫ habitꝰpͥncipioꝝ ex qͥbꝰ tā ſuꝑior qͣꝫ inferior rō ꝓcedit Ad. iij.dd̓ ꝙ ꝯſcīa n̄ eſt ſinderiſis ſꝫ applicatio ſynderiſis ad aliqd̓ ꝑticulare factū in qͣ applicatōe ꝯtingit eſſe errorē ꝓpt̓errorē minoris ꝓpoſitōis. nam vl̓e iudiciū ſinderiſis n̄pōt applicari ad ꝑticularē actū niſi mediāte aliqͣ particulare ꝓpoſitione quanta rō ſuꝑior vel infcrior adminiſtrat in qua contingit eſſe errorē ⁊ ex hoc ſequit̉ error inconſcientia.XLDI.Oſt hoc de actibus.⁊cͣ. Hic q̄runt̉. iiij. Primo vtruꝫ aliqͥactꝰ ſint ita boni ꝙnullo mō poſſint malefieri Scd̓o vtrū aliqͥ ſint ita mali ꝙ nullo mō bn̄ fieri poſſint. Tertio vtruꝫ aliqͥ actꝰ ſint indifferentes.Quarto vtrū bonitas actꝰ ex volūtate dependeat.D pͥmū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ aliqͥ actus ſint itaboni ꝙ nullo mō poſſint male fieri. qꝛ circavltimū finē boni nō cōtīgit eē malū aliqd̓ ſedaliqͥs actus noſter ē vltimꝰ finis rectaꝝ volūluntatū .ſ. diligere deū vt sͣ dictū eſt. gͦ aliqͥs actꝰ ita bonus ē ꝙ nullo mō p̄t fieri male Pͣ Uirtutibꝰ ẜm augnullꝰ male vtit̉. gͦ actꝰ ꝟtutū ita ſunt boni qd̓ nullo mōmale fieri pn̄t P Illd̓ qd̓ ꝯuēit alicui ẜm rōem ſue ſpeciei nō p̄t ab eo remoueri ſꝫ aliqͥ actꝰ ẜm ſuā ſpeciē ſt̓ boni. bonū enī ⁊ malū ſunt differētie ſpecifice actuū moraliū. gͦ aliqͥ actꝰ ſunt ita boni ꝙ nullo mō male fieri pn̄tSꝫ ꝯͣ qͥcqͥd ſit timore ẜuili male fit vt Aug. dic̄. ſꝫ nullus eſt actꝰ adeo bonꝰ qͥn timore fieri poſſit. gͦ nullꝰ actꝰeſt adeo bonꝰ qͥn poſſit male fieri. Pͣ. Sicut ſb̓a actꝰita ⁊ modus agēdi ex volūtate determinat̉. ſed volūtashoīs ſe hꝫ ad bonū ⁊ ad malū. gͦ quātūcunqꝫ aliqͥs actꝰſit bonus p̄t ꝑ voluntatē bn̄ vl̓ male fieri. ℟º. dd̓m ꝙactus aliqͥs p̄t dupl̓r ꝯſiderari. vno mō ẜm ꝙ ſortit̉ genus ex materia ⁊ ſic nullꝰ actus eſt adeo bonꝰ qͥn malefieri poſſit qꝛ actus qͥ eſt bonꝰ ex gn̄e p̄t indebitis circūſtantijs veſtiri ⁊ ita male fiet. alio mō p̄t ꝯſiderari actꝰnō ſolū ẜm ordinē ad materiā ſed cōcernedo oēs circūſtantias qͥbꝰ veſtit̉ ⁊ ſic etiā ꝯcernit modū agēdi. vn̄ p̄tꝰꝙ ſic accipiendo actuꝫ bonū aliqͥs actꝰ eſt adeo bonꝰ ꝙnullo mō male fieri poſſit. Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ dilige̓ deueſt finis vltimꝰ nō qͦcūqꝫ mō ſꝫ ẜm ꝙ diligi debet ⁊ iō nihil ꝓhibet qͥn dilectio dei poſſit male fieri. ſic̄ ptꝫ in hijsqͥ diligūt deū ꝓpter tꝑalia. Ad. ij. dd̓m ꝙ actꝰ ꝟtutis eactus ꝑfectꝰ ⁊ qͣꝫtū ad materiā ⁊ qͣꝫtū ad circūſtantiā etqͣꝫtū ad intentōꝫ. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ nō pōt male fieri. Ad. iij.dd̓ꝫ ꝙ actus moralis illā bonitatē quā ex ſpecie hꝫ nullatenus amittit hec autē bōitas ē ẜm quē dicit̉ bonū exgenere. ſed tn̄ pōt ſuꝑaddi aliquā maliciā ex indebito fine vel quacūqꝫ circūſtantia.