XVIDI.

ſeptima ab omni opere. ſi dicatur ꝙ tunc ceſſauit a nonis creaturis cōdendis. Cōtra ẜm philoſophū in li.de animalibꝰ frequēter apparēt noue ſpecies animaliūque nunqͣꝫ apparuerūt. deus etiā multa facit que nūqͣꝫantea fuerant. ſicut qd̓ creat animas. ꝙ vnit hoīeꝫ deoꝙ glorificat homīes. ergo die ſeptima ab opere non requieuit. Pͣ. Quies opponit̉ motui ⁊ labori. ſed deusabſqꝫ omni motu ⁊ labore oꝑatur. ergo eius ceſſatio abope quies dici non debet. Pͣ. Bonū magis reſpicitfinem qͣꝫ pͥncipium. ſed ſeptima dies habet pͥncipium ⁊non finē. id eſt. mane ⁊ non veſpere. ecōtrario autē prima. ergo potius debet benedici pͥma dies qͣꝫ ſeptima.℟º dicendū ꝙ dies iſti ſicut ſupra dictum eſt. aliteraccipiuntur ẜm Augꝭ. ⁊ aliter ẜm alios ſanctos. Augꝰnanqꝫ hos dies refert ad cognitionē angelicā ẜm ꝙ rescreatas ītuetur. ⁊ ſic dies diſtinguūtur duplicit̓. Unomodo ẜm diuerſa rerum genera. ⁊ ſic diſtinguūtur ſexdies adinuicē vt dictū eſt. Alio modo ẜm diuerſā reriꝯſiderationē. ⁊ ſic diſtinguit̉ dies ſeptima. ſex p̄cedentibus. nam ad ſex dies ꝑtinet rerū ꝯſideratio ẜm ꝙ egrediuntur a ſuo actore. Ad ſeptimum autem ꝯſideratioearundē ẜm ordinem quē habent in finē ꝓut ſcꝫ eorumactor creaturis cōditis in ſe ſicut in fine reqͥeſcit. ⁊ nōin rebus factis. Scd̓m vero alios ſanctos dies iſti diſtinguūtur ẜm diuerſum ſtatuꝫ vniuerſi. nam ſemꝑ nouo opere in ꝑfectiorem ſtatum vniuerſum ꝓducit̉. ⁊ ſicſex dies ab inuicem diſtinguūtur. ⁊ etiam ſeptimus abeiſdem. nam in pͥmis ſex diebus ꝑtes vniuerſi ſūt conſtitute ī ſeip̄is ꝑfecte. Septimo autē die incepit ꝓpagationis opus per qd̓ v̓tutes prius rebꝰ collate in actumexeunt. ⁊ ſic oꝑa ꝓpagatiōis non fiunt a ſolo deo ſicutopera ſex dierū. ꝓpter quod dicit̉ die ſeptima quieuiſſe.Ad pͥmum dicendū. ꝙ in hoc noſtra trāſlatio ab antiqua diſcordat nam in littera noſtra dicit̉ ꝯpleuit deus die ſeptimo. in littera vero. lxx. dicebat̉. cōpleuit deus in die ſexto. vtrūqꝫ autē verum eſt. Eſt enī tripleralicuiꝰ rei ꝑfectio. Una ẜm eſſe ꝓut ex omnibꝰ ſuis patibus integrat̉. Alia ẜm oꝑationem que dicit̉ ꝑfectio ſecūda. Tertia ẜm finis ꝯſtitutionem que eſt ꝑfectio vltima. prima ergo ꝯſumatio vniuerſi ꝑtinet ad ſextā diē.Scd̓a vero ⁊ tertia ad ſeptimū vt ex dictis patet Adſcd̓m dicendū ꝙ ꝯſeruatio diuinoꝝ operū non eſt aliaoꝑatio ab eorum creatione. ſed eſt eiuſdeꝫ ꝯtinuatio. eteſt ſimile de illuminatione aeris a ſole. ad conſeruationem etiam oꝑis diuini aliqͥd cauſe ſcd̓e oꝑantur. et ſiip̄a cōſeruatio rerum cum opere ꝓpagationis quandāconueniētiam habet. Ad tertium dicenduꝫ ꝙ conſumatio operum de qua hic agitur eſt ẜm ꝑfectionē nature. vnde nihil ꝓhibet ad ꝑfectioneꝫ gratie vel gloriealia de nouo poſtmodum deum feciſſe omnes ꝟo naturales effectus qui de nouo fiunt vel p̄extiterūt in ſeminalibus nature rationibꝰ. ſicut omnia que ꝟ̓tute nature ꝓducuntur ſiue ſint noua ẜm ſpeciem ſiue non. vel p̄extiterunt in ſuo ſimili ſicut anime rōnales que de nouo creantur. vel ſaltem in potentia obediēte ſicut ea q̄per miraculuꝫ fiunt. Ad quartum dicendū ꝙ natura motus trāſfertur ad quālibet oꝑationem. ⁊ ſic ceſſatio a qualibet oꝑatōe quies dici poteſt. trāſfertur etiaꝫad deſiderium finis noduꝫ habiti. ⁊ ſic quies dicit̉ ip̄afruitio finis ẜm quē deſideriū quietatur. ⁊ vtroqꝫ modo quies deo attribuitur ī ſeptima die. tum quia ceſſuit a nouis creaturis condendis. tum quia rebus om̄ibus cōſtitutis non in eis ſed in ſeip̄o quieuit ſicut in fine. Ad qͥntum dicendū ꝙ bonū habet rationē finis.⁊ ex eo diffuſio eſt. ⁊ quia ſeptime diei attribuit̉ ꝑfectio

rerum ẜm finem. ⁊ ẜm oꝑationē ꝑ quā bonum creaturquodāmodo diffūdit̉ ꝯuenienter dies ſeptimꝰ p̄ ceterꝭbenedicit̉. ex hoc autē ꝙ in ip̄o eſt ꝑfectio ẜm vltimumfinem ſequitur ꝙ veſperam nō habeat. Sicut enī pͥncipium nō poteſt eſſe incipiens ita vltimus finis nō pōteſſe deficiens.XVIDI.Is excurſis ⁊c. Hicquerūtur quattuor. Primo vtruꝫ increatura poſſit eſſe imago dei vel ſimilitudo Scd̓o vtrum omīs creatura ſitad imaginem vel ſola rationalis Tertio vtrū imagoꝑpetuo in homīe maneat. Quarto vtrū om̄is homoequaliter ſit ad īmaginē.D pͥmum ſic ꝓceditur. videtur ꝙ nulla creatura poſſit eē dei imago. imago enī ẜm Hill̓.eſt eiꝰ rei ad quā imaginat̉ ſpecies indifferēsvel rei ad rem coequādā vnita ⁊ indiſcreta ſimilitudo. hoc autē om̄i creature ꝯuenire non poteſt incōꝑatione ad deū. ergo in creatura non poteſt eſſe imago dei. Pͣ Inter ea que ſunt diuerſorū generū nō attendit̉ aliquā ſimilitudo ſicut inter accidēs ⁊ ſubſtantiam. ſed deus ī nullo genere ꝯtinet̉. ergo creature ſubcertis generibus ꝯtente deo ſimiles eſſe non poſſunt.Pͣ Similitudo eſt relatio eqͥparātie. ⁊ ad ꝯuertētiam dicit̉. ſimile enī eſt ſil̓i ſil̓e. ſed deus nō ē ſimilis creaturis. vt patet Eſa. xl. Cui ſimilē feciſtis deū ⁊cͣ. ergocreatura nō poteſt dici ſimilis deo. Sed ꝯtra eſt qd̓dicit̉ Gen̄. j. Faciamus hoīeꝫ ad imaginē ⁊ ſimilitudinem noſtraꝫ. Pͣ Ad ꝑfectionē agentis ꝑtinet vt ſibiſimile agat. ſed deus eſt agens ꝑfectiſſimū. ergo fac̄ creaturas ſibi ſimiles. ℟. dicendū ꝙ ſimilitudoⁱ attēditur ẜm ꝯueniētiam in forma que qͥdem cōueniētia dupliciter eſſe poteſt. Uno modo ẜm ꝙ forma illa eodemmodo vtriqꝫ ꝯuenit. ſic̄ albedo duobꝰ albis. Alio modo ẜm ꝙ illa forma in vtroqꝫ diu̓ſimode inuenitur. ſic̄domus que eſt ī materia ſimilat̉ arti que eſt ī mēte artificis. pͥmo ergo modo nulla creatura poteſt eſſe ſimilisdeo eo ꝙ om̄is creatura qͥcquid bonitatis habet etiā ꝑip̄m ꝑ ꝑticipatōem habet. deus autē ꝑ eſſentiā. in creatura aūt quicqͥd eſt finitū eſt. ī deo autē infinitū. q̄ etiāin creatura ſunt diſtincta ſunt in deo vnū. ſed qꝛ qͣꝫtūcunqꝫ in creaturis exiſtunt in deo quodā nobiliori modo p̄exiſtunt. ⁊ ideo ſcd̓o modo creaturas deo ſimileseſſe oportet. Ad primū ergo dicēdū ꝙ duplex ē imago ꝑfecta ſcꝫ ⁊ imꝑfecta. Perfecta qͥdem dei imago ē ſolus filius. ⁊ de hac ꝓcedunt diffinitōes Hill̓. Imꝑfecta autē dei imago eſt creatura que cum ẜm ꝙ ad imaginem eſt aliqͥd equalitatis habet nō ẜm cōmēſurationem ſed ẜm ꝓportionē. inqͣꝫtum etiā habet de ſimilitudine intātū habet de vnitate ⁊ indiſcretōe. Ad ſcd̓mdicēdū ꝙ qͣꝫuis deus nō determinet̉ ad aliqd̓ genus ineo tamē pexiſtunt nobilitates ⁊ ꝑfectiōes omniū generum. Unde res cuiuſlibet generꝭ deo aliomodo aſſimilatur. nō autē res vnius generꝭ ſimilat̉ rei alteriꝰ. quiain vno genere non īueniunt̉ que ſunt alteriꝰ. Ad tertium dicēdū ꝙ ratio illa ꝓcedit quādo aliqua ſūt ſil̓iaẜm ꝯueniētiaꝫ ī forma q̄ eodeꝫ modo vtriqꝫ attribuit̉.ſic enī nō eſt ſimilitudo īter deum ⁊ creaturā. vnde creatura dicitur deo ſimilis nō autē ecōuerſo. ſicut domꝰdicit̉ ſil̓is arti ⁊ nō ecōuerſo.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. videtur ꝙ non ſolaꝫ rationalis creatura ſit ad imaginem. ad imperfectiōem enī imaginis rōeꝫ ſufficit imꝑfecta