Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.II

extendit eoꝝ ſignatio qͣꝫ cauſalitas. nam cauſe ſūt ſolūcorporaliū ſigna. aut poſſunt eſſe etiam ſpūaliū inqͣꝫtūcorporalia ad ſpūalia diſponunt. Ad ſextum dd̓m.ꝙ de luna hic agit̉ ẜm ꝙ eſt in ſui cōplemēto ſcꝫ cuꝫ eſtxv. tunc enī totam noctē illumīat. habet etiam ẜm ſuāꝟtutem ſimilitudinē eū nocte inqͣꝫtuꝫ eſt effectiue frigida ⁊ humida. Un̄ ab aſtrologis dicit̉ planeta nocturnus. ⁊ ſol diurnus.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ incōuenienteropus quinte diei deſcribat̉. aqua enī et aerſunt diuerſa elemēta. volatilia etiā ⁊ natatilia ſunt diuerſa animaliū grnera. nō ergo adeundē diem ꝑtinere debuit ꝓductio piſciū qͥbus ornatur aqͣ. ⁊ volatiliū quibꝰ ornat̉ aer Pͣ. Ignis ē nobiliſſimū inter elemēta. ergo eius ornatꝰ p̄termitti nō debuit:PͣNobilioris corꝑis nobilior dicit̉ eſſe ornatꝰſed aer eſt corpus nobilius terra. cum ergo terra ornet̉animalibꝰ rōnalibus. videt̉ ꝙ multo fortiꝰ aer vt platonicipoſuerūt. Pͣ. Unūqd̓qꝫ corpus ſeqͥtur motuꝫ elementi in eo p̄dominātis ⁊ ſimiliter quietē. ſed aues nōhabēt naturalē quietē in aqua ſed magis in terra. ergoin ꝯpoſitōe auiū aqua nō dn̄at̉ Pͣ. Quecūqꝫ ſunt aꝗaa magis calido diſſoluūt̉. vt d̓r in qͣrto metheororumcorpora aūt oīm animaliū calore naturali dirigēte cōdenſant̉. gͦ neqꝫ auiū neqꝫ piſciū materia eſt aqua Rdd̓m ꝙ opus ornatꝰ debet reſpōdere operi diſtinctiōisvnde ſicut in diſtinctōis oꝑe aqua ⁊ aer ꝓut ſimul cōputabant̉ ſiue cuꝫ diſtīguerent̉ a ſuperioribꝰ in ſcd̓a dieſiue cum diſtīguerent̉ a terra in tertia ita etiā ⁊ eoꝝ ornatus ad eūdem diem ꝑtinet. ⁊ hoc ideo ꝙ aer et aquaſunt elemēta maxime mobilia. vnde habent locum mediū vt a corꝑibꝰ celeſtibꝰ ꝑmutata vires ſuꝑioꝝ ad t̓rādeferant quodāmodo in aqua eſt locus mixtiōis Adpͥmum gͦ dd̓m ꝙ lꝫ volatilia ⁊ natatilia ſint diuerſoꝝgeneꝝ tamē ī hoc ꝯueniunt ꝙ habēt̉ motū alio modocorporis leuis ẜm ꝙ mouent̉ in aere vel in aqua. ſiue hͦꝙ demergant̉ ad terram. aer etiam ⁊ aqua ꝯueniunt inhoc ꝙ ſunt mediū inter celum ⁊ terrā. Ad ſcd̓m dd̓mꝙ ignis ꝓpt̓ vehementiā ꝟtutis actiue quā habet cōſumit om̄e qd̓ eſt extranee nature. vnde cum corpora quaſunt ſuſceptiua vite quo elemēta ornant̉ oꝑtet eē mixtaigni non potuit aliqͥs ornatus attribui. ⁊ ſi enī aliqͣ mixta vt ebenꝰ ⁊ ſalamandra ad tēpus ī ignē nō ꝯſument̉finaliter tamē ab igne ꝯſumerētur ſi diui eo remane̓ntAd tertiū dd̓m. ꝙ lꝫ aer in ſe ſit nobiliꝰ corpus qͣꝫ tera non tamē oportet ꝙ nobilioribꝰ animalibꝰ ornet̉. nenobilitas animaliū eſt ẜm ꝙ nobiliori anima ꝑficiunt̉que tanto eſt nobilior quāto corpus ad ꝯplexionē magis equalem reducit̉ ad qͣꝫ reqͥritur habūdantia grauiūelementoꝝ in materia eo ꝙ leuia excedūt v̓tute ip̄a grauia. ⁊ ideo non poteſt eē ꝙ animalia que habēt motuꝫin uere ſint nobiliſſima animaliū. vnde in hͦ platonicierrauerūt qͥ poſuer̄t aliqͣ animalia aerea rationabilia.Ad qͣrtum dd̓m ꝙ in corporibus piſciū ⁊ auiū ſuperhabūdat terra ſimpliciter. ſꝫ in cōꝑatione ad al̓ia t̓reſtria ſuꝑhabūdat in eis aqua in piſcibꝰ qͥdeꝫ aqua groſior ī auibꝰ ſubtilior ⁊ vaporabil̓. vn̄ tam aues qͣꝫ piſceshabēt qͥetem in terra lꝫ habeāt motuꝫ in aere vel aquamotus autē in p̄dictis elemētis qͣꝫuis naturalis ſit eisinqͣꝫtū ſunt elemēta non tn̄ inqͣꝫtū ſunt animata. qͣꝫuisex naturali cōplexione eoꝝ. magis cōpetat eis motꝰ p̄dictus qͣꝫ animalibꝰ terreſtribꝰ. ꝓpoſitio ergo intelligit̉de motu naturali nō de motu aīalis. corpora vero animaliū aqueoꝝ in aere mouent̉ motu animali ſcꝫ ꝟtuteaīe ⁊ plumaꝝ. ſꝫ motu animali ſi deſerant̉ a ꝟtute anime mouētis mouerēt̉ ſeorſū non ſurſum. ⁊ ꝑ hoc patet

ſolutio ad qͥntum.D tertiū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ incōuenienterſexti diei opꝰ deſcribatur. plus enim differthomo a quadrupedibꝰ qͣꝫ quadrupedia a volatilibꝰ eo ꝙ homo p̄ ceteris rationeꝫ habet.ſed ꝓductio quadrupēdū ⁊ volatiliū ad diuerſos diesꝑtinet. incōueniēter ergo eadē die homo ⁊ bruta fiunt.Pͣ. Inter alia animalia homo corporibꝰ celeſtibꝰ ſimilior eſt tum qqͣꝫtum ad corpus qd̓ ꝑ temperiē magis aꝯtrarietate recedit. tū qͣꝫtum ad motorem qͥ vtrobiqꝫſubſtātia rōnalis. gͦ īmediate poſt formationē corporūceleſtiū formatio homīs an̄ alia animalia poni debuitPͣ. Deus eodē modo ſe habet ad om̄ia qͣꝫuis nō oīaeodem modo ſe habeat ad ip̄m. ſed de alijs oꝑibus dedictum eſt. dixit deus. fiat lux. ⁊ iterū fecit deus. ergo īcōueniēter ſpeciali modo loquēdi dicit̉ de homīe. faciamus hominē. ⁊ creauit deus hoīem Pͣ Sicuti aliaanimalia. ita ⁊ homo ex anima et corpore ꝯponit̉. ſed īalijs animalibꝰ ſimul ponit̉ corꝑis ⁊ anime ꝓductio. gͦincōuenienter circa hominē deſcribit̉ ſeorſū factio vtriuſqꝫ. Pͣ. Ph̓s dicit in li. de animalibꝰ ꝙ inter aquatica ⁊ greſſibilia ſūt aliqͣ animalia media de qͥbus legiſlator mentionē non facit. ergo inſufficiēter animaliuꝫinſtitutionē tradit. ℟º dd̓m ꝙ ſicut ſuꝑius dictumeſt ad ornatuꝫ alicuiꝰ ꝑtis mūdi ꝑtinent corpora que īilla ꝑte motuꝫ habēt. nō aūt ꝑ hoc ꝙ habent ibi quietēquia inqͣꝫtum aliqͣ corpora quieſcūt alicubi adherēt loco in quo quieſcūt. ⁊ ſic in vnum cum eo cōputantur inqͣꝫtum vero mouent̉ ſic a loco ſeꝑantur. motus autē localis eſt ſignum ꝑfectōis ratione cuiꝰ ad ornatū elemēti ꝑtinere dicunt̉ ſicut. motus animaliū deſignat vitaꝫip̄orum ⁊ motꝰ luminariū facit ꝯgnoſci eorū ſpecialesvirtutes. lꝫ ergo om̄ia animalia in terra quieſcant illatamē ſpecialiter ad ornatū terre ꝑtinēt que in terra motum habent ſiue totaliter terre adhereāt ſicut reptilia.ſiue totaliter in ſurſū erigātur vt homines. ſiue mediomodo ſe habeāt vt iumenta que magis a terra eleuantur. ⁊ beſtie que magis terre appropinquāt. Ad pͥmūergo dd̓m ꝙ homo qͣꝫtum ad motum ꝯuenit cum quadrupedibꝰ rōne cuius ad ornatuꝫ terre ꝑtinet qͣꝫuis ẜmrōnem om̄ia excedat. Ad ẜm dd̓m. ꝙ illud eſt poſtremū in generatōe qd̓ eſt cōpletius. homo autē quāto eſtſimilior tanto eſt cōpletior. vnde vltimo eius factio debuit poni Ad tertiū dd̓m ꝙ ad deſignandū nobilitatē hoīs p̄ ceterꝭ corporalibꝰ creaturꝭ vtit̉ ſpeciali mō loquendi. quia enī in homīe ſingularit̓ eſt dei imago impreſſa ꝯſequenter in eius ꝯſtitutiōe fit mētio de pluralitate ꝑſonaꝝ cum dicit̉: faciamꝰ. quia vero corpus humanum ad nobiliſſimā formaꝫ ꝓducitur ꝯuenienter p̄ceteris dicit̉ eſſe formatum qꝛ eius forma ꝑ ceteris materialibus formis ꝑ creationē educit̉ vtpotet ī nat̉e ſemibus non p̄exiſtens decuit in eius ꝯſtitutōe de creatiōefieri mentionē. Ad quartū dd̓m ꝙ anime alioꝝ animalium ẜm eſſe ſuum a corporibꝰ dependūt vt pote ſine qͥbus eē nō poſſūt ꝓpter hoc ſimul eoꝝ inſtitutio cūcorporibus tradit̉ anime aūt humane a corporibꝰ nondepēdent. ⁊ ideo nō eſt ſimile Ad qͥntum dd̓m ꝙ anmalia media cōputant̉ īter ea cum qͥbus magis ꝯueniunt nō enī eqͣliter cū vtroqꝫ genere ꝯueniūt.D qͣrtum ſic ꝓcedit̉. vt videt̉ ꝙ ea que ad ſeptimum diem ꝑtinent incōueniēter ī ſcripturatradant̉. Completio enī aliqͥd oꝑis ē. ſꝫ deusdie ſeptima opus ſuum cōpleuit. non gͦ tuncab omni oꝑe ceſſauit. Pͣ. Opus dei eſt non ſoluꝫ nature inſtitutio. ſed etiā eiꝰ ꝯſeruatio. ſed in ſeptima die⁊ deinceps deus oꝑa ſua ꝯſeruat. ergo non ceſſauit die