DI.XIIII

in ꝓductiōe illius lucis intelligit̉ ſolis ꝟtus generaliscorpoꝝ celeſtiū. ⁊ ideo oportuit poſtmodū fieri mētionē de formatōe luminariū. ī qͥbꝰ ꝟtutes ſpāles cōtinēt̉.D qͣrtum ſic ꝓcedit̉. videtur ꝙ nō om̄ia ſintfacta ꝑ dei verbū. qd̓ enī fit a ſolo ꝟbo. ſtatimeſt cum verbū ꝓfertur. ſꝫ verbū eſt ab eternoꝓlatū a deo. gͦ ſi ꝑ verbū res facte ſint. videt̉ꝙ fuerint ab eterno. Pͣ. Per denotat cauſam. ſi gͦ pater d̓r res feciſſe ꝑ verbū. videtur ꝙ verbū ſit cauſa oꝑationis patris. ⁊ ita eius eſſentie cuꝫ ſua oꝑatio ſit eiuseſſentia. Pͣ. Opus creatiōis totiꝰ trinitatis eſt. ſi gͦverbū creatio rerū facta d̓r. videtur ꝙ pari rōne de ſpiſācto ī rerum creatōe mētio fieri debuerit Pͣ. In hisque fiūt ꝑ verbū. ip̄m dicere eſt facere. ſi gͦ res ſunt facteꝑ verbū. nō oportuiſſet dice̓ ꝙ poſtqͣꝫ dictū eſt dixit deus fiat firmamētum adderet̉. ⁊ fecit deus firmamētuꝫSꝫ ꝯtra ē qd̓ d̓r Ioh̓ .j. Om̄ia ꝑ ip̄m facta ſūt Rdd̓m ꝙ cum d̓r aliquis facere ꝑ aliqͥd hec p̄poſitio per.cauſam oꝑationis demoſtrat qd̓ p̄t eſſe duplicit̓. Unomodo ẜm ꝙ oꝑatio ad oꝑatum termīat̉. vt ītelligamꝑ hoc fieri rem. ꝙ facit eam ſuſciꝑe actiōem pͥncipalisagētis. ⁊ ſic ꝑ deſignat cauſam mediā. q̄ qͥdem ē inſtrumentū. cum nō habet ꝟtutem eādē numero cū pͥncipali agēte. ⁊ ſic d̓r hō ꝑcute̓ ꝑ baculum. vel rex oꝑari ꝑ balliuū Alio modo ꝑ deſignat cauſā oꝑationis. ẜm ꝙ exitab oꝑante. ⁊ ſic ꝑ illud d̓r res oꝑari qd̓ eſt ei cauſa oꝑandi ſiue ꝑ modū finis. ſiue ꝑ modū forme. ſicut d̓r igniscalefacere ꝑ calorem. ſiue ꝑ modum ſuꝑioris agētis. ſicut balliuꝰ d̓r oꝑari ꝑ regem. Uerbū gͦ dei poteſt ſumi⁊ rōne eius qd̓ eſt ſibi ꝓpriū qd̓ ē ypoſtaſis filij. ⁊ ſic pater d̓r oꝑari ꝑ verbū pͥmo modo. qꝛ ſcꝫ genuit verbum.qd̓ eſt oꝑatoꝝ pͥncipiū. nec tamē eſt inſtrumētū patris.vt arriani dixerūt. quia habet eandeꝫ numero v̓tutemcum patre. Poteſt etiā ſumi rōne eius qd̓ ei appropriat̉ſcꝫ diuine ſapiētie vel artis. ⁊ ſic pater d̓r oꝑari ꝑ v̓bumſcd̓o modo. ſicut oꝑari ꝑ ſuam ſapiētiā. Ad primū gͦdd̓m. ꝙ eaque fiūt ꝑ verbū. nō oportet ꝙ fiāt qͣꝫtūcunqꝫ eſt verbū. ſed quādo ꝑ verbū determinatuꝫ eſt eis vtſint. Ad ſcd̓m ptꝫ ſolutio ex dictis. quia cauſalitas.poſitionis nō refert̉ ad oꝑanteꝫ. ſed ad oꝑatum. Adtertiū dd̓. ꝙ tam in oꝑatione creatiōis. qͣꝫ ī oꝑatiōe formationis rerū fit mētio de tribꝰ ꝑſonis. in oꝑe qͥdemcreatōis ꝑſona patris ītelligit̉. ꝑ deum creantē. ꝑſonafilij ꝑ pͥncipiuꝫ ī qͦ creata ſūt. ꝑſona ſpūſſancti in ſpū qaquis ſuꝑferebat̉. Similiter in oꝑe formatiōis ꝑſonapatris ꝑ deum dicentē. ꝑſona filij ꝑ verbū qd̓ d̓s dixit.ꝑſona ſpūſſancti in approbatiōe reꝝ factaꝝ. cum d̓r vidit deꝰ ⁊cͣ. quia enī verbū importat rōnem dictorū. eideo reꝝ informitati nō ꝯueniebat nomē ꝟbi. ſed ſolūformationi. informitati vero nomē pͥncipij. Ad qͣrtum dd̓m. ꝙ ꝑ hoc qd̓ idem d̓r dixit deus. intelligit̉ eſſirerū in ꝟbo. ꝑ hoc ꝙ d̓r fecit. intelligit̉ eſſe rerū ī intellgētia angelica. ꝑ hoc autē qd̓ d̓r factum eſt ītelligit̉ eſſererū in ꝓpria natura. ⁊ quia ſuijp̄ius angelus cognitionem hr̄e nō potuit anteqͣꝫ in ꝓpria natura eſſet. ideo inꝯꝑe pͥme diei qd̓ ad angelos ꝑtinet ẜm Augꝭ. nō īterponitur ⁊ fecit deus. vel ſi hoc opus ad lucem corporalemreferat̉. hoc ideo d̓r: quia eſſe lucis ē in ꝯtinuo fieri. necin ea differt eſſe factum et fieri.XIIIIDI.Ixit quoqꝫ deus fiatfirmamentū. Hic ē duplex q̄ſtio. Primā de oꝑe ſcd̓e diei Scd̓a de oꝑe tertiebiei. Circa pͥmum q̄runt̉ duo. Primo de aqͥs queſūt ſupra firmamētum. Scd̓o de ip̄o firmamēto.

O pͥmū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ aque que ſuprafirmamētū eē dicūtur. ſint eiuſdē naturecuꝫinferioribꝰ. īter ea enī que ſūt ẜm ſuas naturas diſtincta: nō ncc̄e ē eſſe aliqͥd diſtinguēs.ſed firmamentū ponit̉ qͣſi diſtinguēs aquas ſuꝑioresab inferioribus. vt ptꝫ Gen̄. pͥ. gͦ ſuꝑiores ⁊ inferioresſūt eiuſdē nature. Pͣ. Ph̓i dicunt ꝙ hoc modo ſe habet celum in mūdo. ſicut cor ī aīali. ſed cor in animali ēſitum ī medio. ⁊ in eius ſup̄mo eſt cerebrū. qd̓ ē aqueenature. gͦ ⁊ in mūdo ſupra celū ſūt aque. Pͣ. Corpora celeſtia ꝑ ſuū motum ſūt cauſa caloris. vt ph̓us dicit̉in li. de ce. ⁊ mū. ſed ſaturnꝰ inter planetas velocioremhabet motū. qͣꝫtum ad motū diurnū. qꝛ in vna die motu ſuo maiore circulū ꝑtrāſit. gͦ motu ſuo maxime cauſa caloꝝ eēt niſi aliqͥd impediret. inuenit̉ aūt eſſe frigidiſſimus. gͦ ſua caliditas impedit̉ in circularitate aliqͦrum corpoꝝ frigidoꝝ. ⁊ ſic videt̉ ꝙ ſupra firmamentūſint aque frigide. Sed ꝯtra. quāto aliqd̓ corpus ē ſuperius in ſitu tāto eſt ſubtilius. ſed aqͣ non eſt ſubtiliſſimū corpoꝝ. gͦ nō debet eſſe ſupra om̄ia corpora. PͣNihil eſt extra ſuū locum naturalē: niſi ꝑ violētiā. ſednihil violēter eſt ſupra lunā. qꝛ corpora illa ſūt impaſſibilia. cum gͦ locus naturalis aque ſit circa terrā. videt̉ꝙ ſupra celos aque huiꝰ nature nō ſunt ℟º dd̓m. ꝙſupra firmamētuꝫ aliquas aquas eē dicere oꝑtet. ꝓpterautoritatē ſcripture. cui non eſt phas repugnare. ꝑ hasaūt aquas qͥdaꝫ intelligūt aquas eiuſdē ſpeciei cū hisq̄ apud nos ſūt. Sed hͦ nō p̄t eſſe ẜm naturā ī cuiꝰ inſtitutione oꝑtet requiri qͥd natura rerū patiat̉. nūqͥd defacere poſſit vt Augꝰ dicit. ⁊ ideo alij ꝑ has aquas ītelligunt ſpūales ſub̓as. Sed hoc nō videt̉ lr̄e ꝯuenire qdicit firmamentū diuidere aquas ab aqͥs niſi forte ītelligatur. ꝙ firmamētū diuidit ſicut mediū ī ordine nature. vtpote incorruptibilitatē habēs cū ſpūa libꝰ ſubſtātijs. motū autē corporalē cū ſubſtātijs inferioribusQuidā vero dicūt. ꝙ ꝑ firmamētū ītelligit̉ aer iſte ſuꝑquem aque pluuiaꝝ generatur. ⁊ hoc non videt̉ ꝯueniens om̄ino. Nā in firmamēto poſtea ſubdit̉ ſolem ⁊ lunam ⁊ ſtellas poſitas eē. qd̓ de aere ītelligi nō poteſt. vn̄ꝯueniētius dici poteſt. ꝙ aque ille nō ſint eiuſdē nature cum aqͥs iſtis. ſꝫ aliqd̓ corpꝰ circulare de natura vnitate eſſentie aquaꝝ nomē habet. qd̓ ponit̉ ſupra ſperaꝫſtellaꝝ fixarum etiā ab aſtrologis ⁊ eſt totū dyaphonūnō hn̄s aliquam ꝑtem lucidam actu. ⁊ ꝑ hanc ſimilitudinē d̓r celum aqueū vel criſtallinum. ſicut corpꝰ qd̓ eſttotum lucidū actu. ſimilitudine d̓r celū igneū ſiue empirreū. Ad primū gͦ dd̓m ꝙ firmamētū d̓r aquas abaquis diſtinguere. nō qͣſi eaꝝ diſtinctōem cauſans. ſꝫqꝛ ẜm locū īter eas ponit̉. Ad ſcd̓m dd̓m. ꝙ cor ī animali in medio ponit̉ ad maiorē ſui ꝯſeruatōem. celumautē ꝯſeruatione nō indiget. cū d̓ ſe ſit impaſſibile. vn̄nō eſt ſimile Ad tertiū dd̓m. ꝙ ſaturnꝰ lꝫ habeat motum velociſſimū vt dictū eſt. d̓r tamē frigidus effectiuaꝓpter naturalē virtutē. quā habet ad infrigidādū. motus enī corpoꝝ celeſtiū ē cauſa īferioꝝ alterationū. ẜmꝙ ꝑ eū appropinquāt ⁊ elōgātur ꝟtutes actiue: q̄ ſūt īcorporibꝰ celeſtibꝰ ab his inferioribꝰ.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ incōuenient̓ fitmamēti ꝓductio deſcribat̉. firmamētū enī celum vocat̉. Gen̄. j. ſed celū legitur creatuꝫ inpͥncipio ante om̄eꝫ diē. gͦ incōuenienter ſcd̓adie firmamentū fieri deſcribit̉: Pͣ. Firmamentū dicitur in quo ſol ⁊ luna ⁊ ſtelle ſūt fita vt ptꝫ Gen̄. j. ſedſol ⁊ luna ⁊ ſtelle ſūt ī diuerſis ſperis. vt aſtrologi probant. gͦ de firmamēto nōdebuit ſcriptura facere mētionem ſicut de vno corꝑe Pͣ. Rabanꝰ ponit ſeptē celos