Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DI.XXIIII

O ſcd̓m ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ vnitas ⁊ numerponāt aliqͥd ī diuīs. ſi enī dicūt̉ ẜm remotōeꝫcū ꝑ vnū nō remoueat̉ niſi pl̓itas ⁊ ꝑ pl̓itatēremoueat̉ vnitas vtrūqꝫ dicit negatiōem negationis. ſꝫ negatio negatiōis ē rōnis tm̄ gͦ in deo nō ēvnitas ⁊ pl̓itas realis qd̓ falſū eſt Pͣ Priuatio vl̓ negatio diffinit̉ ꝑ poſitōeꝫ. ſigͦ vnitas p̄uet multitudineꝫ⁊ ecōuerſo ī diffinitōe vnitatis cadit multitudo ⁊ ī diffinitōe multitudinis vnitas. ⁊ ita erit circulꝰ in diffinitione vtriuſqꝫ qd̓ ē ꝯͣ ph̓m ī poſterioribꝰ. PͣHoc nomen trinitas numerū iꝑtat. ſi gͦ numerus ī diuīs nihilponat n̄ erit ibi trinitas ẜm rē ſꝫ ẜm rōeꝫ tm̄ Pͣ Priuatio nūqͣꝫ ꝯſtituit habitū nec ecōuerſo. ſꝫ multitudo conſtituit̉ ex vnitatibꝰ. gͦ videt̉ ꝙ vnitas nō pͥuat multitudinē nececōuerſo. Cōtra ẜm ph̓m vnū ⁊ multa opponunt̉ ſicut pͥuatio ⁊ habitꝰ. ſꝫ pͥuatio nihil ponit. gͦ necvnū. ⁊ ita neqꝫ numerus cū ꝯſtituat̉ ex vnitatibꝰUnū d̓r ex eo ꝙ nō diuidat̉. ſꝫ hec ē negatio tm̄. gͦ vnuꝫnihil p̄cipue poſitiue p̄dicatꝭ. ſil̓r nec numerꝰ cū ꝯſtitutus ſit ex vnitatibꝰ. ℟º dd̓m ꝙ numerꝰ qͥ ē ſpēs qͣꝫtitatis aliqͥd ponit ⁊ ſil̓iter vnitas q̄ ē eiꝰ ꝑs. aliter enī nōeſſet ſpēs alicuiꝰ generis. vnde ſi numerus qͥ eſt ſpeciesqͣꝫtitatis ⁊ vnitas q̄ eſt eiꝰ pͥncipiū p̄dicent̉ d̓ deo oꝑtetdicere ꝙ aliqͥd ponat ꝑ moduꝫ qͦ ſciā vel ſapīa ponuntrōne differētie. ⁊ non rōne generis. oꝑtet aūt ꝙ de deodicant̉ ſi idē ſit vnū qd̓ ꝯu̓tit̉ cū ente ⁊ multitudo ei oponit cū numero ⁊ vno qd̓ ē pͥncipiū numeri vt qͥbuſdavidet̉. ſꝫ qꝛ qd̓ determinat̉ ad aliqd̓ genus nō p̄t eē diuiſiuū entis cōis ꝙ ambit oē genꝰ. nō videt̉ ꝙ vnū ⁊ multa q̄ diuidūt ens ſint idē cū vno ⁊ numero q̄ ꝑtinēt adzenꝰ qͣꝫtitatis. Et ideo alijs videt̉ ꝙ numerꝰ qͥ eſt ſpēsqͣꝫtitatis ⁊ vnitas q̄ eſt eiꝰ pͥncipiū ſint tm̄ in rebꝰ corporalibus. qꝛ talis numerꝰ ex diffinitione continui cauſatur. ⁊ hac rōne ad genꝰ qͣꝫtitatis determinat̉: vno ⁊ multo q̄ diuidūt ens oīa genera circūeūtibꝰ ⁊ ẜm hͦ cuꝫ nulla ꝯditio rei corꝑal̓ de deo dici poſſit niſi metaphoricenumerꝰ qͥ ē ſpēs qͣꝫtitatis ⁊ vnitas q̄ ē eiꝰ pͥncipiū d̓ deonō dicunt̉. ſꝫ vnū qd̓ ꝯuertit̉ cū ente ⁊ ml̓titudo ei correſpōdēs. hoc aūt vnū ponit aliqͥd. qꝛ ip̄m ens. ſꝫ ſuꝑ hocnō addit aliā naturā. qꝛ q̄libet res ē vna ꝑ ſuā eſſentiaalias iret̉ ī infinitū. ſꝫ addit ſuꝑ ens negatōem diffinitionis. ſil̓iter multitudo addit ſupra res diffinitōeꝫ cuipͥma origo ⁊ cōmunis ē oppoſitio ꝑ affirmatōem. ⁊ ẜmhͦ addit multitudo negatōem inqͣꝫtū multe ſūt res. qͣꝝvna nō ē alia. ⁊ ſic vnuꝫ ⁊ multa q̄ ad ens cōe pertinentponūt qͥdē aliqͥd qꝛ ip̄m ens vel res ſꝫ qͣꝫtū ad id qd̓ ſuꝑadditū nihil ponūt. ⁊ ẜm hoc p̄t ſaluari dictū magiſtriAd primū ꝑ vnū remouet̉ pl̓itas. dd̓m ꝙ falſuꝫ eſt. ꝑvnū enī remouet̉ diffinitio q̄ ē ꝑ affirmatōeꝫ ⁊ negationē. qꝛ iſtā claudit ī ītellectu ſuo. vnū enī ē qd̓ n̄ diuidit̉ꝑens ⁊ nō ens. nō tn̄ pl̓itatē. ens enī ⁊ nō ens non cauſant rōnem multitudinis niſi qͣtenus vterqꝫ ītellectusattribuit rōnem vnitatis. ⁊ ita vnitas p̄cedit ī ītellectumultitudinē ⁊ nō ecōuerſo. vnde vnitas ẜm rōneꝫ ſuānon excludit pl̓itatē ſed tm̄ diffinitōeꝫ. Ad ẜm dd̓mꝙ lam ptꝫ reſpōſio qꝛ vnitas non pͥuat multitudinē vn̄nō diffinit̉ ꝑ multitudinē ſic̄ opponit̉. ſꝫ tm̄ ꝑ diffinitione ẜm affirmatōeꝫ ⁊ negatiōeꝫ vt dictū ē Ad. iij. dd̓mꝙ ſicut dictū eſt numerꝰ aliqͥd ponit. qꝛ ip̄as res numeratas. ſꝫ id qd̓ ſuꝑaddit numerꝰ ī diuis ē negatio affimationi oppoſita. vnde nō ſeqͥt̉ ꝙ trinitas nō ſit ẜm rē īdiuinis. Ad qͣrtū dd̓m ꝙ vnitas non ē pͥuatio multitudinis niſi ex ꝯſequenti ſcꝫ inqͣꝫtum ī multitudine inciūdit̉ diffinitio ꝑ affirmatōeꝫ ⁊ negatiōem vel dd̓m.vnū nō ē pͥuatio illiꝰ multitudīs quā ꝯſtituit ſed multtudinis q̄ negat̉ eē in ip̄o qd̓ d̓r vnum.

D tertiū ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ dictiōes numerales ſignificent eſſentiaꝫ. quicqͥd enī a ſed̓r in diuinis ſub̓aliter d̓r ⁊ eſſentiā ſignificatſed hmōi dictōes ad ſe dicuntur ⁊ nō ad aliud referunt̉ ergo ⁊cͣ Pͣ ẜm boe. oīa p̄dicam̄ta trāſeūtin ſub̓am tn̄ in diuinā p̄dicatōem veniūt p̄ter ad aliqͥdſꝫ vnitas ⁊ multitudo ſignificāt qͣꝫtitatē. gͦ cū nō dicāt̉ad aliqͥd in diuinis dicūt ſub̓aꝫ. Pͣ Nulla relatio cōmunis ē tribꝰ. vnitas ꝟo cōis ē tribꝰ qꝛ q̄libet ꝑſona d̓rvna. gͦ vnitas nō ſignificat relatiōem. gͦ nec multitudoq̄ ꝯſtituit̉ ex vnitatibꝰ. Cōtra duo ⁊ tres multiplicātidē qd̓ ſignificat vnꝰ. ſꝫ duo ⁊ tria n̄ multiplicāt ſub̓amcū hec ſit vna. gͦ nec vnus ſignificat ſub̓aꝫ ℟º vnitas⁊ multitudo q̄ ſunt differētie entis ⁊ veniūt in diuināp̄dicatōem vtdictū eſt nō addūt ſuꝑ ens niſi rōnem īdiſtinctionis ⁊ diſtinctōis. cū gͦ ens cōiter ſe habeat adabſoluta ⁊ relata. ſil̓iter diſtinctio ⁊ indiſtinctio id̓o termini numerales cōiter ſe habēt in diuīs ad abſoluta ⁊relata. vn̄ ẜm ꝙ diuerſis adiungūt̉ ſignificāt relatōemvel eſſentiā. vn̄ cum d̓r vnus deꝰ ſignificat hoc qd̓ dicovniꝰ eēntiā. ſil̓iter cū d̓r tres dij. hoc qd̓ dico tres ſignificat diuerſitatē eſſentie. cuꝫ aūt d̓r pr̄ ē vnꝰ hoc ꝙ dicovnꝰ ſignificat vnitateꝫ ꝑſonalis ꝓprietatis in pr̄e. cumaūt d̓r tres ꝑſone hoc ꝙ dico tres ſignificat pl̓itatem ꝑſonaliū ꝓprietatū. ſꝫ ſicut ens ꝑ ſe dictū ītelligit̉ d̓ ſub̓aqͣꝫuis ſub̓e ⁊ accidēti ꝯueniat. ſil̓r vnū ꝑ ſe dictum nihiladdito ſignificat eſſentiā Ad primum hmōi dictōesnō referūt̉ ad aliud. dd̓m ꝙ hͦ veꝝ ē qͣꝫtū ad ſuas rōnesa qͥbꝰ ſumūt̉ noīa. ⁊ ideo ẜm nomē ad aliud nō dicunt̉.ſꝫ qͣꝫtū ad illd̓ circa qd̓ ponūt̉ rōnes poſſūt imꝑtare abſolutū ⁊ relatuꝫ. vel dd̓m ꝙ cū vnitas ⁊ multitudo ſintdifferētie entis ſicut ens ita vnitas ⁊ multitudo circueūt omne genus. ideo abſolutis ⁊ relatis ꝯuenire poſſunt. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ vnitas ⁊ multitudo non veniunt in p̄dicatōem diuinā vt ſpēs qͣꝫtitatis ⁊ ideo rationō ꝓcedit. Ad qͣrtum dd̓m ꝙ vnꝰ nō ſignificat notionem vel relationem aliquā determinate. ſꝫ qͣꝫlibet indeterminate. Ad qͣrtum duo ⁊ tres nō multiplicantſub̓am. dd̓m ꝙ falſū eſt ſi addant̉ termino eſſentiali. vtcum dicūt̉ tres dij.Einde q̄ritur d̓ nominibus q̄ ſunt pl̓itati annexa. Et circa hͦq̄runt̉ duo. Primo de his que ſe habētad pluralitateꝫ ſicut pͥncipiū vt diuerſitas⁊ hmōi. Scd̓o de noīe trinitatis qd̓ ꝯſequitur pluralitatem qͣſi collectiuū.D primū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ ī deo ſit diuerſitas. Hyl̓. pater ⁊ filiꝰ ⁊ .ſſ. ſunt ꝑ ſub̓aꝫ qͥdeꝫtria. ꝑ ꝯſonantiā vero vnuꝫ. ſꝫ multitudo inſub̓a facit diuerſitatē. gͦ ī diuīs ē diu̓ſitas PͣAlienuꝫ denoīatur ab alio. ſꝫ filiꝰ eſt aliꝰ a pr̄e. gͦ p̄t dicialienꝰ. Pͣ Singulare ſignificat aliqͥd demōſtratumſubſiſtēs ī nat̉a cōi. ſꝫ pr̄ ē aliqͥd demōſtratum. gͦ p̄t diciſingularis. Pͣ Uidetur ꝙ poſſet dici vnicus ꝑ hoc ꝙcantat eccl̓ia. Crinū deū vnicunqꝫ cum fauore predicat℟º dicendū ꝙ circa fidem trinitatis duo fuerunt errores ſcꝫ arrij qͥ induxit pluralitatem eſſentie. ⁊ ſabellijqui aſtulit pluralitatem ꝑſonarum. quorum neutrumconcedit fides catholica. ⁊ ideo ea oportet concedere ꝙvtriqꝫ hereſi aduerſant̉ ⁊ ea negare q̄ vtriqꝫ ſunt cōſonavnde contra arrium quattuor confirmat eccleſia. Primo vnitatem eſſentie. vnde dicit deum vnum ⁊ negatdiuerſitateꝫ. Secūdo eſſentie ſimplicitatem. et ideo cōfitetur deum ſimplicem ⁊ negat diuiſionem ⁊ ſeꝑationem q̄ ponunt ꝯpoſitōem. Tertio ſil̓itudinē ꝑſonaruꝫ