LiberTriceſimūſprimus

Sed quō ml̓ieri d̓r: ad virū conuerſio tua ⁊ ip̄e dn̄abitur tibi: cum etiam autē peccatum ſic facta ſit vt vir eidn̄aretur: ⁊ ad eū ipſa ſeruiendo ꝯuerteret̉ Itaqꝫ rectepōt hinc ſeruitꝰ illa que ꝯditōis cuiuſdā ē potiꝰ ꝙͣ dilectōnis ſignificatiua intelligi: vt ipſa etiā ſeruitꝰ talis qͣpoſtmoduꝫ hoīes hoībus ceperūt eſſe ſerui de pena reperiatur exorta peccati. Bixit nimirū apoſtolꝰ: per charitatē ſeruite inuicem: ſed nequaꝙͣ diceret dn̄amini īuicem. Poſſunt itaqꝫ ꝯiuges ſeruire inuiceꝫ per charitatem: ſed non permittit apoſtolus in virum dn̄ari mulierem. hoc enī potius viro detulit dei ſententia: ⁊ maritūhabere dn̄m meruit non natura mulieris: ſed culpa. qd̓tamen niſi ſeruetur dep̄uabitur ampliꝰ natura: ⁊ augebitur culpa ¶ Comeſtor. Adam vero qꝛ peccauit in ſolo eſu cibi: punitꝰ eſt in labore querēdi ſibi edulii. Terra quoqꝫ a deo nō aquā maledicta ē: qꝛ de fructu terretranſgreſſio facta eſt. Hinc ē ꝙ legitur deum comediſſepiſcem: ſed non legitur ediſſe carnem: videlꝫ anīaliumde terra maledicta viuentiuꝫ niſi forte de paſcali agnopro legis precepto. Tunc igitur adam plangens poſteritatis ſue miſeriā vocauit. vt dictū eſt ſuperiꝰ. vxoreꝫſuam euam.¶. LXXIX.¶ Qualiter peccatum hominis punitum eſtmultis modis et primo in gratuitorū ſpolia¶ Actor.tione.Oc aūt in ſumma notare debemꝰ: ꝙ peccatumade punitum eſt in tribus: videlꝫ in ſe: ⁊ in totaviſibili creatura ⁊ in poſteritate ſua. In ſe quidem punitus eſt tripliciter: qꝛ ſcꝫ gr̄a dei nudatꝰ ⁊ ī natura ſua corruptꝰ: ac de ꝑadiſo eiectꝰ. In viſibili auteꝫcreatura: qꝛ propter idem peccatū immutata eſt atꝫ corrupta. In poſteritate ſua: quia ipſum peccatū eius ꝑ legem concupiſcīe trāſiit ad poſteros cum pena ſua. Deprima quidem pena: que fuit nudatio gre: ac ſecundaque eſt corruptio nature: dicit̉ in euāgelio luce ꝙ deſcēdens a hieruſaleꝫ ī iericho incidit in latrones qui ſpoliauerūt eum. Et plagis impoſitis abierūt ſemiuiuo relicto. De tercia pena que fuit a paradiſo eiectio ſcriptūeſt in geneſi: ꝙ emiſit euꝫ deus de voluptatis loco. Dequarta pena dicit̉ ad Romanoſ. Uanitati ſubiecta eſtcreatura nō volens ⁊c̄. De quinta vero que eſt tranſfuſio peccati ac pene in poſteros dicit apl̓us ad Roma.Per vnū hoīeꝫ peccatū in hunc mundū intrauit. ⁊ perpeccatū mors: ⁊ ita in oēs hoīes mors ꝑtranſiit in quooēs peccauerūt. Et pͥma quidem pena ſcꝫ nudatio gr̄equodāmodo exteriꝰ fuit manifeſta per hoc ꝙ attendentes nuditatē ſuam pͥmi parentes erubuer̄t. vt dictū eſtſupͣ Quādiu ſiquidem habuerūt veſtimēta virtutuꝫ interius: nullam penitus confuſionē paſſi ſunt exterius.Sed erat vterqꝫ nudꝰ ⁊ non erubeſcebāt. vt habitum ēſuꝑiꝰ. his aūt per peccatū exutis: mox nuditatē erubuerunt corporis. hinc etiā veſtes materiales queſieruntfugientes ad ficꝰ folia: vt inde ſibi facerent perizōata¶ Bernhardus in ſermone de aduentu dn̄i. Ante peccatum ſiquidem diximꝰ quattuor virtutibꝰ amictū hominē. Quem nimiꝝ miſericordia preueniens ac ſubſequēs ꝓtegebat ⁊ cuſtodiebat. veritas docebat. iuſticiaregebat. ⁊ pax fouebat. At vero iuſticiā ꝑdidit: cū euaſerpentis ⁊ adam mulieris voci magiſꝙͣ diuīe obediuitinſuꝑ etiā verba malicie ad excuſatōeꝫ addidit. pͥor enīiuſticie porcio eſt nō peccare. ſecūda vero per penitentiam peccatū damnare. Miſericordiā quoqꝫ ꝑdidit: cuꝫcua in cōcupiſcentia ſua ſic exarſit: vt nec ſibi: nec vironec filiis naſcituris p̄ceret: ſed oēs ſimul terribili maledictōni ac neceſſitati mortis addiceret. Adam quoqꝫ qͥei conſenſit indignatōni diuine mulierē ipſam ꝓ qͣ peccauerat obiecit. Priuatꝰ eſt etiā vterqꝫ veritate. Mulier quidem pͥmo male detorquens qd̓ audierat: morte

morieris: ⁊ dicens. Ne forte moriamur Inſuꝑ etiā ſerpenti credens dicenti. Nequaꝙͣ moriemī. Adam verovbi volatilia excuſationū oꝑimenta p̄tendens veritatēerubuit ꝯfiteri. Pacem quoqꝫ ꝓtinꝰ amiſerunt: qꝛ legēꝯͣriam in menbris ſuis inuenerūt. Non eſt pax impiis.dicit dn̄s. Sic ergo deſcendēs homo a hieruſalem ī ihericho: ⁊ a latronibꝰ ſpoliatꝰ: ablata ſibi veſtime nta ſalutis reciꝑe nō poterat niſi amitteret ſua xp̄s. Unde ꝓpter qͣttuor ꝑtes veſtimenti quod amiſerat homo vetꝰin totidē diuiſa ſunt veſtimēta noui hoīs qͥ eſt chriſtus¶ LXXX.De ſecunda pena que eſt in naturaliū leſioneOrro tunicā incōſutileꝫ arbitror eſſe diuinamimaginē: que non eſt aſſuta ſed inſita ip̄iqꝫ nature imp̄ſſa: diuidi n̄ poteſt aut ſcindi. Ad imaginem enī dei factꝰ homo habet arbitrii libertatem inimagine: virtutē aūt in ſil̓itudine. Et ſil̓itudo quidē periit: ſed in imagine homo ꝑtranſiit. nam imago qͥdeꝫ ingehenna poterit vri: ſed nō exuri: ardere non deleri.¶ Actor. Dicit aūt auguſtinꝰ in encheridion: ꝙ liberoarbitrio male vtens homo ⁊ ſe ⁊ ipſum ꝑdidit. Cū enīpeccaret libero arbitrio: amiſſum eſt liberū arbitriū victore peccato. A quo enī peccato quis deuictꝰ eſt: huiꝰ⁊ ſeruus eſt. Seruitꝰ autē libertati ꝯͣria eſt. Sciendumitaqꝫ ꝙ amiſit quidem libertatē non tn̄ omnē: ſed geminam ſcꝫ a culpa ⁊ miſeria Terciā vero ſcꝫ a neceſſitatevel coactōe nō amiſit: ſed eque poſt vt ante liberuꝫ extitit: qꝛ nec ante nec poſtea cogi potuit. diſtinguūtur aūtin ſentenciis Petri lumbardi quattuor in hoīe ſtatusliberi arbitrii. Nam in pͥmo ſtatu ſcꝫ ante peccatuꝫ potuit peccare: ⁊ nō peccare In ſecūdo ſcꝫ ī ſtatu peccatiante reꝑatōeꝫ gr̄e poteſt peccare: ⁊ nō poteſt etiaꝫ mortaliter nō peccare: qꝛ peccatū. vt dicit grego. ꝙ penitentia citius non diluitur ſuo pondere ad aliud trahit. Intercio ſtatū ſcꝫ poſt reꝑatōem gr̄e ante ꝯfirmatōem poteſt peccare ⁊ nō poteſt ſaltem venialiter non peccate:ꝓpter debilitatē carnis: in qua fomes extinctꝰ non eſt:⁊ propter tenuitatem gr̄e que etiā nondum conſummata eſt. Poſt reparatōeꝫ vero ⁊ in quarto ſtatu que fietin reſurrectōe infirmitate carnis penitꝰ conſumpta: etgr̄a conſummata poterit nō peccare. Corrupta eſt igit̉libertas arbitrii per peccatū ⁊ ex parte perdita non adplenuꝫ. In ſumma itaqꝫ notandū eſt: ꝙ in hoīe per peccatum duplex eſt corruptio nature. vna ſcꝫ in aīa. ⁊ aliain corpore. In anīa quippe leſus eſt quo ad ratōnem ⁊intellectū. memoriā ⁊ ingeniū. ⁊ hmōi cetera: que ſtatīipſo peccāte obtenebrata ſunt ⁊ viciata. In corpore vero multas penas ⁊ miſerias. vt patet. contraxit homo.Nam cuꝫ ante peccatū fuiſſet natural̓r impaſſibil̓. ẜmmoduꝫ ſupͣdictū ⁊ immortal̓: per peccatū contraxit paſſibilitateꝫ frigoris et caumatis. famis et ſitis. infirmitatis et laſſitudinis: inſuper et neceſſitatem mortis.¶ Hugo vbi ſupͣ Propter peccatū enī ſpūs puniēduꝫfregit deus mortalitate integritatē humani corporis:et ob hoc iam pluribus ꝙͣ pͥus indiget fomentis: tā adreparandū incolumitatē ꝙͣtum periit: ꝙͣ ad conſeruandū qͣntū remanſit. Nam qꝛ ſpūs elatus ſupͣ ſe ſuuꝫ appetitum intra menſuram cohibere noluit. Idcirco adlaboreꝫ illiꝰ et miſeriā factū eſt: vt iā in appetitu carniſſue menſurā tenere n̄ poſſit.XXXXI.¶ Qualiter hō deſeruit appetitū iuſticieerat in hoīe duo quibus tota regeretur naturaIcut enī dictū eſt ſuperiꝰ: deus ab inicio poſuilliꝰ: videlꝫ appetitū iuſti: et appetituꝫ ꝯmodi.¶ In appetitu iuſti conſtituit hoīs merituꝫ. In appetituvero cōmodi premiū: et hos appetitꝰ duo ſequebātureoꝝ effectus. ſcꝫ iuſtum et cōmodum. diſſimil̓r tn̄ vt expoſitū eſt ſuperiꝰ. Quoniā igitur appetitū iuſti ſponte