LiberTriceſimuſprimus

affectarent ſimiles eſſe canibus: vnde illum vel illos qͥhoc feciſſe referunt̉ potius arbitror ꝯcūbentiū motusdediſſe oculis hoīm neſcientiū quid ſub pallio gereret̉ꝙͣ humano premente conſpectu voluptateꝫ illam ꝑagipotuiſſe. Illi nanqꝫ philoſophi nō erubeſcebant videriſe velle ꝯcūbere: vbi libido ip̄a erubeſceret ſurgere. pudet igitur libidinis huiꝰ naturaꝫ humanā ⁊ merito: ineius ſiquidem inobedientia que genitalia menbra ſol̓ſuis motibus ſubdidit: ⁊ poteſtati voluntatis eripuit:ſatis on̄ditur quid illi pͥme hoīs īobedientie retributūſit. Quod in ea videlicet parte maxime oportuit appere: qua generatur ipſa natura q̄ illo pͥmo ⁊ magno peccato in deterius eſt mutata. A cuiꝰ vtiqꝫ nexu nulluseruitur: niſi id qd̓ cum omnes in vno eſſent in ꝯmuneꝫperniciem ꝑpetratū eſt: ac dei iuſticia vindicatum: deigr̄a in ſingul̓ expietur. hec itaqꝫ libido eo magis erubeſcenda exiſtit quo animꝰ in ea nec ſibi efficaciter imperat: vt oīno non libeat: nec oīno corpori: vt pudendamenbra voluntas potiuſꝙͣ libido ꝯmoueat. Qd̓ ſi eſſetita: non eſſent utiqꝫ pudenda. Nunc aūt animū ſibi reſiſti a corꝑe pudet: quod ei natura inferiore ſubiectumeſt. In alijs ſiquidem affectōnibus ideo minus pudetcum ſibi reſiſtit: qꝛ cuꝫ a ſemetipſo vincitur: ipſe ſe vincit: ⁊ ſi inordinate atqꝫ vicioſe: qm̄ ex his partibꝰ q̄ rationi debent ſubiici: tamen a partibꝰ ſuis ac per hoc aſe ipſo conſtat eum vinci. Nam cum ordinate ſe vincitanimꝰ: vt irratōabiles motus eius menti ratōniqꝫ ſubdantur: ſi tn̄ illa deo ſubdita ſit: laudis ē atqꝫ virtutisMinus tamen pudet cum ſibi animꝰ nō obtemꝑat exvicioſis ſuis partibꝰ ꝙͣ cū ei corpus quod alterū ab illoeſt ⁊ infra illuꝫ eſt. Et cuiꝰ natura ſine illo nō viuit volenti iubentiqꝫ non cedit. Cum aūt alia menbra volūtatis imperio retinentur: ſine quibus illa que cōtra volūtateꝫ libidine concitantur: id quod appetunt implere n̄pn̄t: cuſtoditur pudicicia non amiſſa delectatōne peccati: ſed non permiſſa.LXXVII.¶ De interrogatōnibus et excuſatōibus viri et mulieris¶ Comeſtor.Udierunt igitur vocem dei deambulantis inꝑadiſo: vt ex ipſo motu ſuo videret̉ illos arguCere: qua non ſteterant in p̄cepto ¶ Gloſa ſupergeneſim. Hoc autē poſt meridiem accidit: vnde ⁊ horanona xp̄s ſpm̄ emiſit: qͥ hora ſexta fuit crucifixuſ: vt eadem hora reſtitueret̉ homo: quā a paradiſo fuerat eiectus. ¶ Ambroſiꝰ in li. de paradiſo. Audiuit inꝙͣ homo vocem deambulantis ad veſpera: qꝛ ſero cognouitculpam ſuam: ⁊ ſero quedam erroris preteriti verecundia venit: que ipſum errorem p̄uenire debuit. Naꝫ dūin corpore culpa feruet ⁊ exagitatur aīa paſſionibꝰ corporis nō cogitat deuiuꝫ ſenſus errantis. magiſqꝫ poſtꝙͣ peccauimus delicta noſtra cognoſcimꝰ: que anteqͣmpeccaremꝰ peccata nō eſſe putabamꝰ ¶ Comeſtor. Abſconderūt ergo ſe a facie dn̄i in medio lignoꝝ parādiſiUocauitqꝫ dn̄s viruꝫ cui ſcꝫ dederat preceptū per ſubiectam creatura loquens ac dicens. vbi es. acſi diceretvide in qua miſeria es. ¶ Auguſtinus ſuꝑ geneſim.Adam inquit vbi es: vox eſt increꝑantis nō ignorātis⁊ hoc ſane ad aliquā ſignificatōeꝫ ꝑtinet: ⁊ vir prior interrogatur: ſicut p̄ceptum datum eſt viro per quem adfeminā tranſirꝫ: preceptū enī a dn̄o ꝑ virū trāſiit vſqꝫad feminā Peccatū aūt a dyabolo vſqꝫ ad virum ꝑ feīnam. Reſpondit adam: Uocem tuam dn̄e audiui: ⁊ qꝛnudus eram timui: meqꝫ abſcondi. Satis apparet deūſolere per creaturaꝫ actioni tali congruam in humanaforma primis illis parentibꝰ apparere quos tn̄ nunqͣmpermiſit nuditatem ſuam aduertere ipſoꝝ intentōnemin ſuꝑnaͣ ſuſtollens: niſi poſt peccatuꝫ in menbris ſuispudendum motuꝫ penali menbroꝝ lege ſenſiſſent. Sic

ergo affecti ſunt: vt affici ſolent hoīes ſub oculis hoīm⁊ tal̓ affectio de pena peccati eſt: latere ſcꝫ illum vellequē latere nihil pōt: ⁊ ab ipſo carneꝫ occultare qui cordis inſpector eſt. Uerū quid mirum ſi ſuꝑbe volenteseſſe ſicut dii euanuerūt in cogitationibus ſuis: ſe quippe dicentes ſapientes eſſe: ſtulti facti ſunt: illo faciemauertente. Qd̓ eniꝫ iam ipſos erga ſeipſos pudebat: ꝓpter quod ⁊ ſibi ſuccinctoria fecerant: multo vehementius ab illo etiā ſic ſuccincti verebantur videri: qui taꝫfamiliari tꝑamento ad eos videndos per creaturā viſibilē tanꝙͣ humanos oculos afferebat. Illa igitur amicicia que fiduciā ante peccatū dabat. pudoreꝫ poſt peccatum onerabat. Nec illam nuditatē audebant on̄deretalibus oculis que diſplicebat ⁊ ſuis. Dn̄s itaqꝫ iā volens peccatores interrogatos iuſte punire: ampliuſqmerat illa pena de qua iam cogebatur erubeſcere. Quisinquit tibi indicauit ꝙ nudus eſſes: niſi ꝙ de ligno cōmediſti d̓ quo p̄cepera tibi ne comederes: dixit adam:Mulier quaꝫ dediſti michi: dedit michi de ligno: ⁊ comēdi. Non dixit: peccaui Suꝑbia nimirū habet deformitatem confuſionis. Ad hoc aūt conſcripta ſunt hecvt aduertamꝰ quo ſuꝑbie morbo laborent hoīes in creatorem referre conātes ſi quid egerint mali: tamē ſibitribuere velint: ſi qͥd egerint boni. Mulier inquit quādediſti michi ⁊c̄. qͣſi ad hoc data eſſet non vt ipſa viroſed vterqꝫ deo potius obediret. verū adhuc non conſiderat dn̄s ceruices peccatoꝝ. Reſtabant labores. dolores ac mortes: omniſqꝫ contritō ſeculi ⁊ gratia dei queſubuenit hominibꝰ oportuno tꝑe quos affectos docuitnon debere de ſeipſis p̄ſumere. Et ait mulieri. Quarehoc feciſti: Serpens. ait mulier. ſeduxit me: ⁊ māducaui. Quaſi cuiuſꝙͣ ſuaſio dei precepto deberet anteponi.LXXVIII¶ De maledictōnibꝰ amborū et primo ſerpētisͣ.¶ Comeſtor.Dam interrogatꝰ peccatū ſuum in vxorē: imo⁊ in ipſum vxoris datorem retorſit. Mulier qͦꝫpeccatū ſuum in ſerpentē: ⁊ tandem in ſerpētiſactorem obliqͣuit. Serpens vero non eſt interrogatusqꝛ non hoc ꝑ ſe fecerat: ſed per ipſum dyabolū. His igitur omībus dn̄s maledicēs a ſerpente incepit ordinem:⁊ congruū: maledictionū numerū ſeruans. Serpeus eī⁊ priꝰ peccauit: ⁊ plus qm̄ in tribus. Mulier autem pꝰ⁊ minꝰ illo: ſed plus viro qm̄ in duobus. homo vero poſtremo: ⁊ minus qm̄ in vno. Serpēs inuidit ⁊ mentitꝰeſt ac decepit. His ergo tribus reddite ſunt tres maledictōnes. Nam qꝛ inuidit excellentie hoīs: dictū eſt illiSuꝑ pectus tuuꝫ gradieris. Et qꝛ mentitus eſt in orepunitus eſt: vt terram comederet: imo ⁊ vocem ei deuſabſtulit: eiqꝫ venenū in ore poſuit. Deniqꝫ qꝛ muliereꝫdecepit: inimicicias erga ipſaꝫ accepit. Inimicicias inquit ponam inter te ⁊ mulierem: ꝑ quod innuit qd̓ Euapeītuit. Ipſa inquit conteret caput tuū qd̓ vtiqꝫ ſerpēſnaturaliter ſeruat quaſi ſedem vite: ⁊ tu inſidiaberiscalcaneo eius maxime. Sicut ergo naturale eſt odiū inter eqͦſ ⁊ griphes. lupos ⁊ canes. Sic īter hoīneꝫ ⁊ ſerpentē. Sicut enī venenū ſerpētis hoīeꝫ: ſic ſputū hoīsieiuni ꝑimit ſerpēteꝫ. Et qm̄ adhuc nudi erāt vir ⁊ mulier: ſerpēs etiā nūc hoīem nudū timet ac fugit: ⁊ in veſtitū inſilit In duobꝰ aūt ml̓ier peccauit: qꝛ .ſ. ſuꝑbiuitac vetitum comedit. Qm̄ ergo ſuꝑbiuit deus illam humiliauit dicenſ: Sub viri ptāte eris .ſ. violenta: vt etiaverberibus te affligat. Et qm̄ in fructu peccauit: ī fructu ſuo punita eſt. Sicut ei dictū eſt. In dolore pariesfilios tuos. Ꝙqꝫ dictū eſt: in dolore maledictio eſt. Sꝫqd̓ adiūctuꝫ eſt: paries: bn̄dictio eſt. Sic igitur in puniendo deus oblitus miſereri non eſt: qd̓ etiam in ceterishominū maledictōnibꝰ notandū eſt ¶ Auguſtinꝰ vbi sͣ