LiberTriceſimuſprimus
prebebatur de ligno vite: per quem nec morbo temptari nec mutari potuiſſent etate: ut in hoc eoruꝫ carne licꝫadhuc animali et in melius poſtea cōmutanda: iam tn̄per eſum ligni uite ſignificaretur ꝙ ex ip̄o ſpiritali alimento ſapientie cuiꝰ ſacramentū erat lignū illud: fit inangelis per eternitatis ꝑticipatōem vt in deterius nōmutentur. Amiſſo inꝙͣ hoc ſtatu: mortiferā qualitateꝫduxit corpus eoꝝ: qui ineſt etiā carni pecoꝝ. Ac ꝑ hoceundeꝫ motū quo fit in pecoribus ꝯcūbendi appetitusvt ſuccedāt naſcentiā moriētibꝰ Ueruntū etiā in ip̄ampenā ſue generoſitatis iudex anīa ratōnalis motum beſtialem in menbris ſue carnis erubuit: eiſqꝫ pudoreꝫ incuſſit: non ſoluꝫ qꝛ hoc ibi ſentiebat: vbi nunꝙͣ antea tale quid ſenſerat: ſed etiā ꝙ pudendus ille motus de p̄cepti trāſgreſſione veniebat. ibi nanqꝫ ſenſit qua pͥuſ gr̄aveſtiretur cū ex iniqͥtate ſua nichil indecens patiebat̉.Ibiqꝫ ꝯpletū eſt qd̓ in psͣ ſcriptū eſt. Dn̄e in voluntatetua preſtitiſti decori meo virtutē: auertiſti faciē tuā. ⁊c̄¶ Idem de ciui. dei li. xiiii. Erant quideꝫ ante peccatūnudi: nec erubeſcebāt: nō ꝙ eis ſua nuditas eſſet incognita: ſed turpis nuditas nondū erat: qꝛ nondum libidomenbra illa p̄ter arbitriū ꝯmouebat. Nondū ad inobedientiā hoīs redarguendā inobedientia ſua caro teſtimoniū ꝑhibebat. Patebāt igitur eoꝝ oculi: ſed ad hocnon erant aꝑti .i. attenti: vt cognoſcerent quid eis p̄ſtaretur indumento gr̄e: qn̄ menbra eoꝝ neſciebant volūtati repugnare. qͣ ſcꝫ gr̄a rēota vt pena reciproca plecteretur inobedientia extitit in corꝑis motu quedaꝫ impudens nouitas: vnde indecens eſſꝫ nuditas: ⁊ ip̄os fecitattentos reddiditqꝫ ꝯfuſos. Unde apti ſunt oculi eorūnon quideꝫ ad videndū: ſed ad diſcernendū inter bonūquod amiſerant: ⁊ malum in quod ceciderāt. Expertanempe morbi moleſtia: euidentior etiaꝫ fit ſanitatis iocūditas. Cognouerūt ergo ꝙ nudi erant: nudati .ſ. gr̄aqua fiebat vt corꝑis nuditas eos ī illa peccati lege mēte eoꝝ repugnante confunderet. hoc inꝙͣ cognoueruntquod feliciꝰ ignorarent: ſi deo credentes ⁊ obedientesnichil ꝯmitterent: qd̓ illos exꝑiri cogeret: infidelitas etinobedientia qͥd noceret ¶ Comeſtor. Quod ergo dicit̉de oculis eoꝝ aꝑtis: pōt intelligi de oculis corꝑalibusꝙ ſcꝫ viſu tale quid ꝑceperūt: qd̓ non ſcꝫ ante diſconuenientiā nuditatis ꝑcipiebāt. vel de oculis ꝯcupiſcentie⁊ eius cognitōe qua cognouerūt quid fecerūt. Erāt enīin eis naturales motuſ concupiſcentie: ſed rep̄ſſi ⁊ clauſi ſicut in pueris vſqꝫ ad pubertatē: ⁊ tunc tanꝙͣ riuuliaperti moueri ceperūt atqꝫ diffundi. Quos cum priusin ſe eſſe non ſenſiſſent: tunc experti ſunt eoſqꝫ cognouerunt. Ioſephus tam̄ tradit eos ſcīam cognoſcendi nuditatem ſuam ⁊ intelligi confuſioneꝫ ſuam habuiſſe exeſu illiꝰ arboris: quaſi hūc effectū in ſe hn̄tis. Illa enīinquit plantatio cauſa acuminis intellectus erat ad cognoſcendū miſerias ſuas.¶ LXXV.Qualiter genitalia ſua contexerunt¶ Auguſtinus ſuper geneſim li. xi.N predicta igitur ꝯturbatōe ad folia ficulneecucurrerunt: ſuccinctoria conſuerunt: ⁊ qꝛ glorianda deſeruerāt: pudenda contexerunt: et abſconderunt ſe a facie dei in medio ligni paradiſi. Cumenī deus auertit faciem ſuam intrinſecus ⁊ fit hō conturbatus: non miremur hoc fieri per nimiū pudorem ⁊timorem: que ſimilia ſunt dementie. Illo quoqꝫ occultoinſtinctu non quieſcente: vt ea neſcientes facerent: quequandoqꝫ poſteris ꝓpter quos illa conſcripta ſunt aliquid ſignificarēt ¶ Idem de ciui. dei li. xiiii. Proindeconfuſi ſue carnis inobedientia: tanꝙͣ ſue inobedientieteſte pena fici folia. vt dictuꝫ eſt. conſuerūt. ſibiqꝫ cāpeſtria .i. ſuccinctoria genitalia fecerūt. Ꝙ enī aduerſusdamnata inobedientie culpā voluntatē inobedienter li
bido mouebat. verecundia pudenter tegebat. Et ex hͦomnes gentes qm̄ ab illa ſtirpe procreate ſunt: ideo velare pudenda inſitum tenent: ꝙ etiā barbari quidā partes illas corꝑis nec in balneis nudas hn̄t: per opacasetiā indie ſolitudines cum quidaꝫ nudi philoſophēturvnde ⁊ gignoſophiſte nominātur: tegimina tm̄ ſoliſ genitalibus adhibent. Opus quoqꝫ libidinis huiꝰ nō ſolum in ſtupris vbi latebre ad ſubterfugiēda humanā īdicia requirunt̉: ſed etiā in vſu ſcortoꝝ terrena ciuitaslicitam turpitudinē fecit. deuitat tn̄ impunita ⁊ p̄miſſalibido publicū conſpectū. ⁊ hn̄t verecundia naturali ꝓuiſum lupanaria ipſa ſecretū. faciliuſqꝫ potuit impudicicia non hr̄e vincula ꝓhibitōis ꝙͣ impudentia remouere latibula illius feditatis. Uerūtamen hanc etiam ip̄iturpes turpitudinē vocant: quaꝫ licet ament: oſtentarenon audent. Quid concubitus coniugalis qui ſcd̓m matrimonialiuꝫ preſcripta tabulaꝝ ꝓcreandaꝝ ſit cā liberoꝝ Nōne et ipſe ꝙͣꝙͣ licitus ſit ⁊ honeſtus: remotumarbitris cubile requirit. Et quia ſicut ait quidam: oīarecte facta in luce ſe volunt collocari: hoc rectum factūſic appetit ſciri: vt tamen erubeſcat videri. Quis enimneſcit: vt filii ꝓcreantur quid agant inter ſe coniuges:quandoquidem vt id agatur tanta celebritate ducuntur vxores. Et tamen cum id agitur vnde filii naſcantur: nec ipſi quidem filii qui iam inde nati ſunt teſtesfieri permittūtur. Sic enī hoc recte factū ad ſuam noticiam lucem appetit animoꝝ: vt tamen refugiat oculoꝝnec id ob aliud: niſi qꝛ ſic geritur quod deceat ex nat̉a:vt tamen comitetur quod pudeat ex pena. Ꝙqꝫ nuncilla menbra contra rōnem mouent̉: ⁊ a iuſtis ac piis alias facilius alias difficiliꝰ: tn̄ cohibendo modificanturNon eſt vtiqꝫ ſanitas ex natura: ſed languor ex culpaCōmeſtor Quoniā igitur illi primū motum concupiſcentie ratōni ꝯͣrium in genitalibꝰ ſenſerūt: ꝓpria ꝯtraſe menbra moueri videntes erubuerūt. propter quod ⁊illa pudenda dicta ſunt: quia prius illis pudorem intulerunt. cetera ſiquidem menbra corꝑiſ mouentur ad nutum homīs: non aūt pudenda quia ſunt porta propagationis: ⁊ inobedientie ſignū ſcriptū eſt in porta. Fecer̄tergo ſibi perizomata quaſi bracas breueſ: nec ſine cā d̓ficuū foliiſ: qꝛ de ſucco eoꝝ ſi terantur inuncta caro hominis ibi ſtatim ſentit quā in carne iam ſenſerat pruri¶ LXXVI.ginem voluptatis.¶ Cur homines motus libidinis pluſquamaliarum affectionum vicioſarum erubeſcuntAuguſtinus vbi ſupra.Uod aūt ire opera ceterarūqꝫ affectionū in qͥbuſqꝫ dictis ⁊ factis nō ſic abſconduntur verecundia ſicut opera libidinis que fiunt genitalibus mēbris quid cauſe eſt: niſi qꝛ in ceteris mēbris corporis nō affectōes ipſe: ſed voluntas que illis conſenſerit mouet: que in vſu eoꝝ oīno non dn̄atur. Naꝫ verbigratia. Quiſquis verbū iratus emittit: vel etiā quēꝙͣꝑcutit: non poſſe hoc facere niſi lingua vel manꝰ moueretur voluntate iubente: que vtiqꝫ menbra etiā cū nulla eſt ira mouentur eadem voluntate. Ac vero genitalia menbra iuri ſuo libido quodammodo mancipauit:vt moueri non valeant ſi ipſa defuerit: ⁊ niſi vel vltrovel excitata ſurrexerit. hoc ē qd̓ pudet. hoc eſt qd̓ intuētium oculoſ erubeſcendo cauet. magiſqꝫ fert homo ſpectantiū multitudineꝫ quando iniuſte iraſcitur homī: ꝙͣvel vniꝰ aſpectuꝫ quando miſcetur vxori. hoc illi nō viderunt canini philoſophi. ideſt. cinici dicentes: vt qꝛ iuſtum eſt quod fit in vxore: palam id in vico vl̓ platea n̄pudeat ager̄. vicit tn̄ pudor natural̓ opinionē huiꝰ erroris. Nametſi aliqn̄ fecit hoc. vt perhibent. dyogenes.poſtea tamen a cinicis fieri ceſſatū eſt. pluſqꝫ valuit pudor vt erubeſcerent hoīes hoībus: ꝙͣ error vt homines