LiberTriceſimūſprimus
ſe venialiter eſſe tranſgreſſorem precepti: ſi vite ſociamnon deſereret etiam in ſocietate peccati. meritoqꝫ ſuꝑbi in ſcripturis appellantur placentes ſibi: nam quidēbonū eſt hr̄e cor ſurſum: n̄ tn̄ ad ſe ipſum quod eſt ſupebie: ſed ad dn̄m qd̓ eſt obedientie: que niſi humiliū nōpoſſet eſſe. Quapropter in ciuitate dei ⁊ in eiꝰ rege chriſto maxime humilitaſ commendatur. At in eius aduerſario viciū elationis maxīe damnat̉. Et hec eſt magnadifferētia qua cum ciuitas vtraqꝫ diſcernitur. vnaſcꝫhoīm pioꝝ: ⁊ alia impioꝝ. vnaqueqꝫ cuꝫ angel̓ ad ſe ꝑtinentibꝰ: in quibus videlicet p̄ceſſit hac quidem amordei: hac vero amor ſui. due ſiquidem ciuitates duos fecerūt amores terrenam. ſcꝫ amor ſui vſqꝫ ad ꝯtemptūdei. Celeſtem vero amor dei vſqꝫ ad contemptum ſui.Manifeſto igitur peccato dyabolus hoīem nō cepiſſetniſi iam ſibi placere incepiſſet. hinc enim delectauit qd̓dictum eſt eis. Eritis ſicut dii ⁊c. Quod vtiqꝫ meliuseſſe poſſet ſummo veroqꝫ principio coherendo per obedientiā: non ſuū ſibi principiū exiſtendo ꝑ ſuꝑbiā. Diināqꝫ creati nō ſunt dii ſua veritate: ſed dei veri ꝑticipatione. plus aūt appetēdo minus eſt: qui dum ſe ſibi ſufficere diligit: ab illo qui ei vere ſufficere poteſt deficit.Illud itaqꝫ malum p̄ceſſit in abſcondito: vt ſequereturquod ꝑpetratū eſt in aꝑto. Uerum enī eſt quod ſcpͥtuꝫeſt. Ante ruinā exaltatur cor. Et audeo dicere ſuꝑbisvtile eſſe in aliqd̓ manifeſtū peccatū incidere: vn̄ ſibi diſpliceant: qui iam ſibi placendo ceciderant. Salubriusenī petrus ſibi diſplicuit qn̄ fleuit ꝙͣ ſibi placuit qn̄ preſumpſit. Unde pͣs dicit. Imple faciēs eoꝝ ignominia:⁊ querent nomen tuuꝫ dn̄e. videlicꝫ vt eis tu palceas q̄rentibus nomen tuum: qui ſibi placuerūt querendo ſuuLXXII.Ꝙ non vir ſed mulier ſeducta ſit¶ Auguſtinus ſuper geneſim libro. xi.Clud aūt mirandū eſt: qual̓r homo ſpiritali mēte preditus credere potuerit qd̓ per ſerpentemdictū eſt. videlꝫ ꝙ deus. qꝛ ſciebat eos futuroſdeos ꝓpter ſcīam boni ⁊ mali ſi cōmediſſent. ob hoc ill̓eſum ligni prohibuerit. quaſi tm̄ bonū creature ſue creator inuiderit An̄ qꝛ hoc ipſe credere nō poſſet: ideo addita eſt mulier que parui quidē eſſet intellectꝰ: ⁊ adhucſcd̓m carnis ſenſum non ſcd̓m ſpūm viueret. Et hoc ēꝙ ei non tribuit apoſtolus imaginē dei: ſed viro ſoli dicens. Uir non debet velare caput cum ſit imago ⁊ gloria dei. Mulier aūt eſt gloria ipſius viri: non qꝛ femīemens eandem imaginē caꝑe non poſſit: ſed qd̓ fortaſſiſilla nondum qd̓ fit in actōne dei ꝑceꝑat: ⁊ viro regentepaulatīqꝫ diſpenſante ꝑceptura fuerat. Non enim fruſtra ab apl̓o dictū eſt: ꝙ adam non eſt ſeductꝰ ſed mulier. Naꝫ ⁊ interrogatꝰ non dixit: mulier ſeduxit me qͣmdediſti michi: ſed dedit michi inquit de ligno: ⁊ comediIlla vero dixit: ſerpens me decepit. Sic ⁊ ſalomon virtute ſapīe p̄ditus Nunquid credendū eſt ꝙ aliquid vtilitatis eſſe crediderit in ſimulacroruꝫ cultu: ſed amorimulieꝝ ad hoc malum trahenti non eualuit reſiſtere faciens quod ſciebat faciendū non eſſe: ne ſuas quibꝰ depiebat ⁊ defluebat mortiferas delicias ꝯtriſtaret. Sicigitur ⁊ adam poſtꝙͣ de ligno prohibito ſeducta ml̓iermanducauit: eiqꝫ vt ſimul ederet dedit: noluit eam cōtriſtare quā credebat poſſe ſine ſuo ſolacio ꝯtabeſcereillam oīno ſi ab eius anīo alienaret̉ diſcordia interire.Non quidem illa victus quā nōduꝫ ſenſerat carnis cōcupiſcentia: ſed amicabili quadā beniuolentia: qua plerumqꝫ fit vt offendat̉ deus: ne homo ex amico fiat inmicus. Qd̓ eum facere non debuiſſe iuſtꝰ exitus indicauit ſententie diuine. Ac etiā ſi virum ꝓpter aliquā mētis elationem ſolicitauit aliqua exꝑiendi cupiditas cuꝫmulierem accepta illa eſca nō eſſe mortuā videret: non
tamen illum arbitror ſi iā ſpiritali mente preditus eratcredere potuiſſe: ꝙ ipſos deus ab illiꝰ ligni eſca inuidēdo vetuiſſet. ¶ Idem in libro de ciui. dei. xiiii. Adā ergo non eſt ſeductus: qꝛ quod fecit ſciuit eſſe peccatum:ſed inexꝑtuſ diuine ſeueritatis in hoc falli potuit: vt veniale crederet eſſe ꝯmiſſum. ¶ Hugo vbi ſupͣ. Mulieraūt ſeducta: qꝛ verū eſſe credidit: qd̓ dyabolus dixit. eqͣlitatem elata appetiit: ⁊ creatorem inuidia tactuꝫ hoclignū vetuiſſe putauit. Adam ſeductus non eſt: qꝛ qd̓dyabolus ꝓmittebat falſum eſſe ſciebat. Nec idcircopomū vetitū comedit: quaſi ꝑ illam cōmeſtionē deo parificari ſe poſſe crederet: vel etiā parificari vellet: ſꝫ qͥaputauit ſe ⁊ mulieri morem gerere: ⁊ poſtea per penitētiam ⁊ venie poſtulatōem creatori poſſe placere..LXXIIIQuis eoruꝫ plus peccauitEre ergo dictū eſt: ꝙ vir minꝰ peccauit qui depenitentia ⁊ miſericordia cogitauit. peccauittamen quia peccanti conſenſit: ⁊ peccantē nōcorrexit. Et idcirco que in peccato originali eſt culpa:ꝙͣuis diſſimiliter: ad vtrūqꝫ tn̄ redundat tota ¶ ActorMulier quidem peccauit quattuor modis: videlicꝫ deveritate ꝯminatiōis diuine dubitando. deitatem rapevolendo. ꝯͣ ꝓhibitōe i comedendo. virum ad comedendum inuitādo. vir aūt non quidem ſeductus: vt ſe diuinitatem raꝑe poſſe crederet. Sed qͣdam amicabili beniuolentia illectus: vt mulierem offendere ſe timeret: ſinon oblatū pomū comederet. Duobus tn̄ modis peccauit: videlꝫ occulte ſuperbiendo: ⁊ aperte vetitum comedendo. Et vterqꝫ poſtmodū interrogatus a dn̄o nichilominꝰ peccauit. alio modo ſcꝫ culpā ꝓpriā excuſando.⁊ in alium retorquendo. Mulier enī culpā ſuaꝫ retorſitin ſerpentē: vir aūt in mulieris datorem. Mulier itaqꝫplus peccauit ꝙͣ vir: qꝛ pluribus peccatis. Et etiam qꝛpeccauit in plures. ſcꝫ in deum ⁊ in ſe ⁊ in proximū. etiterū quia peccauit ex maiori tumore: ⁊ quia peiori intentōne. ſcꝫ vt eſſet ſicut deus. Ideoqꝫ ⁊ alio mō pluspeccauit .i. damnoſiꝰ: qꝛ punita eſt gͣuiꝰ. Ueruntamenvno modo vir gͣuiꝰ peccauit .i. gͣuiori peccandi origine:quia ſcꝫ ex certa ſcīa: cum mulier ſeducta quodammodo peccauerit ex ignorantia ¶ Auguſtinꝰ in encherid̓.In illo deniqꝫ vno peccato quod in omnes pertranſit:plura reperiūtur peccata: videlꝫ ſuperbia qua ſuaꝫ homo potiuſꝙͣ dei ptāteꝫ dilexit. Auaricia qua pluſꝙͣ debuit appetiit Fornicatio ſpūalis: qꝛ ſerpentina ſuaſiōecorrupta eſt integritas humane mentis. Furtum quiacibum prohibitum homo vſurpauit. Sacrilegiū quiadeo non credidit. Homicidiū qꝛ ſe in mortem precipitauit. hec vna deniqꝫ tam magna fuit culpa: vt mutaret̉⁊ ꝯuerteret̉ in neceſſitatē mortis humana natura.. LXXIIII.¶ Qualiter apertis oculis ſe nudos eſſe cognouerunt ¶ Idem ſuper geneſim libro xi.Tatim autem vt comederunt cibum vetitum:aperti ſunt oculi amboꝝ ad quid aperti ſunt:niſi ad inuicem cōcupiſcendū: ad peccati penācarnis morte ꝯceptā: vt iam non eſſet corpus animaletantū: ſed corpus mortis in quo lex menbroꝝ repugnaret legi mentis. Non enī facti ſunt clauſis oculis. quoniamquidē ante peccatū vidit mulier lignum ⁊ cōcupiuit. Sed vtiqꝫ ſunt aperti tunc oculi eoꝝ ad aliquid:quod antea nunꝙͣ aduerterant intuendū ⁊ cogitandū.Intrinſecus quippe gr̄a deſerente oīno nudati: quamtypo quodam et amore ſuperbo ſue poteſtatis offenderant: in menbra ſua oculos iniecerunt: eoqꝫ motu illo quem non nouerant concupiuerūt. hec mors illa dieaccidit: qua factū eſt quod deus vetuit. Amiſſo nimiꝝſtatu mirabili corꝑis: cui ſtatus etiam virtute myſtica