LiberTriceſimūſprimus

libus applaudunt. Et mouit ad loquendū linguā ſuamneſciētis tn̄ ſicut ⁊ ꝑ phanaticos ⁊ energuminos neſcientes loquitur.LXIX.¶ Qualiter tēptando ꝓceſſit. ¶ Hugo vbi sͣIdete aūt quanta eſt ꝯfuſio ⁊ timiditas nequicie in conſpectu virtutis. Coram femina ſtanshoſtis ſuꝑbus: ex ſola malicia cogitata nondūexerta ꝯfunditur: ⁊ qͣſi ſe iam priuſꝙͣ etiā loqueret̉ dep̄henſum metuens: nō audet in verba perſuaſiōis exiredonec interrogatōne p̄ſentiat animū mulieris temptāde. Cur inquit p̄cepit vobis deus vt non comederetisex omni ligno paradiſi. Reſpondit mulier: ne forte moriamur: Nequaꝙͣ inquit moriemini. Deus igitur affirmauit. mulier dubitauit. dyaboluſ negauit. Qui verbadei negare non p̄ſumpſiſſet: ſi nō prius ipſam muliereꝫdubitanteꝫ inueniſſet ¶ Ambroſiꝰ in libro de ꝑadiſo.Quidemqꝫ mulier ipſaᵇ dixit: ne tangeremꝰ illud .ſ. deligno tm̄ ad eſū ꝓhibito: hoc addidit vtiqꝫ de ſuo. Nullum quippe vicium fuit in mandato dei: ſed in relatiōemandati: pura vero ⁊ ſimplex ſeruāda eſt mandati forma: ⁊ teſtimonii ſeries intimanda. Nam plerūqꝫ teſtisdum aliqͥd ad ſeriem geſtorū ex ſuo adiicit totam teſtimonii fidem partis mendacio decolorat. Nichil igituretiaꝫ quod bonū videtur addendū eſt: nichil vel cautōnis gratia iungere debemus mandato. Ecceª enī quidoffenſionis habuit: quod de ſuo mulier addidit: in quoiam lapſus eſſe principiū incepit: qꝛ vel ſuꝑfluum addidit: vel addendo de ꝓprio mandatū dei ſemplenuꝫ eſſeintellexit. pleriqꝫ putat nō mulieris ſed ade viciū fuiſſeipſum ita mandatū retuliſſe mulieri: dum eam vellet facere cautiorē: vt adderet mandaſſe dn̄m: ne tangerent illud lignū. Sed michi vid̓r qͥcqͥd alij ſentiant a mulierecepiſſe viciū: inchoaſſe mendaciū. Nam ⁊ ſexus proditꝙ ⁊ prius errare potuerit ¶ Comeſtor. Notandū veroꝙ dyabolus prius eam interrogat: vt in reſponſione illius occaſionē dicendi ad qd̓ venerit inueniat. Cum enīquaſi dubitādo dixit mulier: ne forte moriamur: qꝛ dubitans ad quamlibet partem defacili flectitur: de impetratōe ſecurus ait: nequaꝙͣ moriemī: ſed deꝰ ī ſcientianolens vos ei ſimilari: ſcienſqꝫ ꝙ ſi ex hoc ligno comederetiſ: eritis ſicut dii ſcientes bonū ⁊ malū: tanꝙͣ inuidus vobis prohibuit illū eſum ¶ Actor. Ꝙ ergo dixerat eis dn̄s: de ligno ſcīe boni ⁊ mali: ne comedatis peruerſe interp̄tatꝰ eſt dyabolus dicens illis. Quocunqꝫdie comederitis ex eo: eritis ſicut dii ⁊c̄. ¶ Augꝰ. vbiſupͣ. Serpens ergo dicitur aſtutiſſimꝰ propter aſtuciaꝫdyaboli que in illo ac de illo agebat dolū: ſicut d̓r līguaprudens vel aſtuta: q̄m mens prudēs vel aſtuta mouetad aliqͥd prudenter: ⁊ aſtute ſuadendū. Sicqꝫ locutuseſt hoī ſerpens: ſicut azina balaam: niſi ꝙ illud opus fuit angelicū: hoc aūt dyabolicū. habent enī angeli boni⁊ mali opera quedam ſimilia: ſicut moyſes ⁊ pharaoniſmagi. tamē etiā in his potiores ſunt angeli boni. Necangeli mali talium etiam opeꝝ pn̄t aliquid niſi qd̓ perangelos bonos deus permiſerit: vt retribuatur vnicutqꝫ ſcd̓m cor eius: vel ſcd̓m grām dei vtrūqꝫ iuſte ac benigne per altitudinē diuiciaꝝ ſapīe ⁊ ſcīe dei. ¶ Petrꝰlumbardus. Ut ergo malignus ille malum qd̓ intendebat libere ꝑſuaderet: ⁊ malum qd̓ timuit mulier negando remouerꝫ: ꝓmiſſionē addidit. ⁊ vt eius ꝑſuaſio citiꝰreciꝑetur: ꝓmiſſionē duplicauit: vnā nemꝑe ꝯmeſtionēſuadens duo ī premio propoſuit: ſil̓itudinē dei: ſcīamqꝫboni ⁊ mali ſpondenſ: vbi tribus modis hoīem temptauit. ſcꝫ gula in ꝑſuaſione cibi cum dixit. In quacunqꝫdie comederitiſ. Inani gloria: in ꝓmiſſione deitatis cūdixit. eritis ſicut dii. Auaricia in ꝓmiſſione ſcīe cuꝫ dixit. ſciētes bonū ⁊ malū. Gula eſt immoderataᵇ cibi auiditas. vana gloria. amor ꝓprie excellētie. Auaricia im

moderata habendi cupiditas: que nō eſt tm̄ pecuīe: ſedetiā altititudinis ⁊ ſcīe: cū ſupra moduꝫ ſublimitas ambitur.¶ LXX.¶ De tranſgreſſiōe mulieris ac viri.¶ Hugo vbi ſupra.Ulier ergo que primo de fide dubitauit: ab affirmante receſſit: ⁊ negāti appropinqͣuit. Ip̄a¶ ergo ẜm aliquid inchoauit maliciaꝫ: que temꝑtāti inique ꝑſuaſionis dedit audaciā: prius ꝑuerſe delectata eſt in ꝓmiſſiōine: poſtmodū ſtultē aſſenſum p̄buitin perſuaſionē. primū enī promiſſaꝫ excellentiā ꝑ ſuperbiam appetiit. deinde promiſſam abundantiā ⁊ qualistalem excellentiaꝫ decebat: ꝑ auariciaꝫ cōcupiuit. Poſtremo vt hec duo pro voto obtinere mereretur: cibumvetituꝫ gule vicio corrupta guſtare conſenſit. In ſuperbia ⁊ auaricia p̄cii cupiditate ſe vendidit. In gula aūtpoſtea delectata: libenter iam gratis ſeruire cepitComeſtor. Elata ſiquidē mulier dū aſſimilari deo voluit ſerpentis verbis acquieuit: viditqꝫ prius ꝙ lignūeſſꝫ viſu pulcrū .i. mundū ⁊ ex odore vel tactu ꝑpendēsꝙ eſſet ſuaue ad veſcendū: comedit: ac viro ſuo dedit:fortaſſis verbis ſuaſibilibus eum p̄monens: que legiſlator breuitatis cauſa tranſit. Qui ſcꝫ vir facile acquieuit: quia cum eam iuxta verbū dn̄i crederet ſtatim moriturā: videnſ aliter accidere: dictū hoc a dn̄o tm̄ ad terrorem eſtimauit: ideoqꝫ ⁊ ipſe comedit. ¶ Auguſtinusſuꝑ geneſim li. xi. Quo aūt mulier a bona ⁊ vtili re diuinitus prohibitos ſe fuiſſe verbis ſerpentis crederet:uiſi iam menti eius amor ille ꝓprie poteſtatis ineſſet: etquedam de ſe p̄ſumptio ſuꝑba: que per illam temptatōnem conuincenda fuerat ⁊ humiliāda. Sic ad tranſgrediendum p̄ceptū audax curioſitas mota eſt: auida experiri latentia. Quidnam tactu vetito ſequeret̉. ⁊ noxialibertate prohibitōnis habenas rumpere delectata: ꝓbabiliꝰ eſtimans mortē quā timuerat non eſſe ſecuturaTale quippe pomū in arbore illa credendū eſt fuiſſe: qͣlia iam in arboribꝰ ceteris nouerant ſe ſenſiſſe. Un̄ magis crediderunt deum poſſe facile peccātibus ignoſcer̄qm patienter tulerunt ſe quidnam eſſet cur eos inde cibum ſumerę vetuiſſet non cognoſcere. ¶ LXXI.De grauitate illius peccati¶ Idem de ciuitate dei libro. xiiii.Ec ideo quis putare debet illud leue paruūqꝫIfuiſſe commiſſum: quia in eſca eſt factū. Nonquidem mala nec noxia: niſi quia prohibita. nōenim aliquid mali deus in tante felicitatis loco crearetſed obedientia in precepto commendata eſt. Que nimirum virtus in rōnali creatura mater oīm cuſtoſqꝫ virtutum eſt: qn̄ quidem ſic facta eſt: vt ei ſubditam eſſe ſitvtile. pernicioſum aūt ſuam facere voluntatē: non eiusa quo creata eſt. Hoc itaqꝫ tam leue ac breue p̄ceptumvbi nondum voluntati cupiditas reſiſtebat tanto maiore iniuſticia violatū eſt: quanto faciliꝰ cuſtodiri poſſet.At in occulto mali eſſe ceperūt per quod in apertaꝫ inobedientiam lapſi ſunt. Non enī ad malum opus perueniretur: niſi preceſſiſſet voluntas mala: cuiꝰ inicum nōpotuit eſſe niſi ſuꝑbia que eſt appetitusⁱ ꝑuerſe celſitudinis. Eſt auteꝫ peruerſa celſitudo deſerto eo cui debꝫanimꝰ inherere principio: ſibimet fieri principium quodammodo. Hoc autem eſt cum homo ſibi nimis placetſibi vero ita placet cum ab illo incommutabili bono deficit: quod ei magiſꝙͣ ipſe ſibi placere debuit. Eſt autēſpontaneus iſte defectꝰ. naꝫ ſi voluntas in amore boniſuꝑioris a quo illuſtrabat̉ vt videret: ⁊ accēdebatur vtamaret: ſtabilis permaneret. non inde ad ſibi placendūauerteretur. vt ex hoc tenebreſceret ac frigeſceret: videlicet vt vel mulier verum crederet dixiſſe ſerpenteꝫ: velvir dei mandato preponeret vxoris voluntatē. putaret