LiberTriceſimuſprimus

nichil aliud videtur eſſe ꝙͣ ordo diligēdoꝝ in animo diligentis. Qui pōt eſſe in quattuor ſcꝫ in affectu. in effectu. in bono vie qd̓ eſt gr̄a. in bono pr̄ie qd̓ ē gl̓ia. Inaffectu ergo diligentis ordinat naturalis ꝯdicio ipſiꝰdiligendi. Qd̓ enī magis mouet affectuꝫ diligentis recte diſpoſitū ad ſe diligendū: etiā affectuoſiꝰ diligiturvt deum ꝙͣ hoīem: parentes ꝙͣ filios. ſcꝫ ꝓpter bn̄ficiaque ab eis ſuſcepit: ⁊ mala que pro eo paſſi ſūt. Cognatos etiā ſcd̓m gͣdus cognatōniſ ceteris paribus. In effectu vero ordinat ipſoꝝ diligendoꝝ neceſſitas: ita ꝙpotius ſubuenit magis indigenti ceteris paribꝰ. Alioquin in quo plures diligendi ratōes eque fortes ꝯcurrunt: illi potiꝰ ſuccurrendum eſt. Scd̓m hunc ordinemmagis diligendi ſunt filii qͣm parentes: quia naſcunturparuuli. ⁊ ideo magis indigent exterioris exhibitionebeneficii. Ad bonuꝫ vie omnes equal̓r diligendi ſunt.Ad bonū vero patrie ẜm gͣdus ꝑticipādi bonū. Undemaiorē gr̄am hn̄tes ad maiorē gl̓iam diligendi ſunt.Et ita etiā exͣneum quē ſcio eſſe meliorē ꝙͣ me: debeo diligere plus ꝙͣ me .i. ad maiꝰ premiū. Alijs tn̄ modis debeo me plus diligere .i. affectuoſius ⁊ effectuoſiꝰ. Uerūtamē pro omnibꝰ circūſtantiis qͣs attendit charitas:eſt cōmunis vtilitas. Unde duobꝰ eqͣliter indigentibꝰilli potiꝰ ſuccurrēdū eſt: ex cuiꝰ ſuccurſu maior vtilitaseccl̓ie ſecutura eſt. Et in hoc caſu videtur ꝙ debeat qͥsſibi aliū preferre. ſcꝫ in bn̄ficii exhibitiōe: ⁊ in extremaneceſſitate. verum ad ſalutem eternā nullū debet ſibi p̄ponere. Hec de p̄ceptis nature ad pn̄s ſufficiāt quorūvltimū. ſcꝫ lex natural̓ ſcripta eſt in corde hoīs. dicenteapl̓o. Cum enī gentes que legem nō hn̄t: natural̓r ea q̄legis ſunt faciūt: eiuſmodi legem nō hn̄tes ipſi ſibi ſūtlex: qui on̄dunt opus legis ſcriptū in cordibus ſuis. etde hoc pleniꝰ dictū eſt in ſuꝑiori libro: in quo videlꝫ deſcribitur qual̓r oꝑatur deus in vniuerſo. ¶. LXIIII.¶ De precepto diſcipline homini dato ad ꝓbationem obedientieDvltimū reſtat dicendū de p̄cepto diſcipline:qd̓ datū ē primis ꝑentibꝰ ad ꝓbatōeꝫ obedientie. Unde ⁊ lignū a cuiꝰ eſu ſunt ꝓhibiti: dictūeſt lignū ſcīe boni ⁊ mali: qꝛ ſcꝫ dn̄s illa ꝓhibitōne volebat eos ſi comederent diſcere quid eſſet inter bonū obedientie ⁊ malum inobedientie. Nec dicta eſt arbor illaſcīe boni ⁊ mali velut in p̄ſagium futuri peccati. Nonenī ſic dicta eſt ab eo quod neceſſario futurū erat: ſꝫ abeo quod ſi comederent euenturū erat. Ob hoc aūt a reindifferente voluit eos prohibere: nō a re mala: vel etiam neceſſaria. Nam ſi a re neceſſaria prohibuiſſet illos⁊ poſtmodū inobediētes eſſent excuſatōeꝫ inobedientieſue nacti eſſent: qꝛ rem ſibi neceſſariā tetigiſſent. Si vero a re mala prohibiti ea vſi fuiſſent: malum quod indeſequeret̉ ꝓceſſiſſe crederēt: non ex malo inobedientie: ſꝫex malicia rei prohibite: ⁊ ita non diſcerent quid eēt inter bonū obedientie ⁊ malū inobedientie ¶ Hugo vbi sͣPoterat quidem homo per p̄ceptum nature cōſeruarebonū quod habuit naturale: ſed ut aliquid ſuꝑ hanc uttam mereretur: neceſſariū fuit vt diſciplīe preceptuꝫ adderetur ¶ Auguſti. ſuꝑ geneſim li. viii. Oportebat ergo vt homo ſub dn̄o deo poſitus aliūde prohiberetur:vt ipſa ei obedientia virtus eſſet: ⁊ cā dn̄ium ſuum promerendi: quā audeo veriſſime dicere ſolam eſſe vritutēomni creature rōnali agēti ſub poteſtate dei. primūqꝫ⁊ maximū eſſe viciū tumoris ad ruinam: vti velle poteſtate ſua: cuiꝰ vicii nomen eſt inobedientia. Proinde lignū ſcīe boni ⁊ mali nō in figura dictū ſed quoddā vere lignū eſt accipiēdū: cui nō fructui qui inde naſceret̉eſt nomen impoſitū ſed potius ex re ip̄a: que illo ꝯͣ vetitum tacto fuerat ſecutura. Ab illo igitur ligno qd̓ malum non erat homo prohibitꝰ eſt: vt ip̄a per ſe precepti

conſeruatio illi bonū ⁊ tranſgreſſio malū eſſet. Deniqꝫa peccāte nichil aliud appetitū eſt: niſi non eſſe ſub dn̄atione dei: qn̄ quidē illud admiſſum eſt: in quo ne admitteretur ſola deberet iuſſio dn̄antis attendi. Que ſi ſolaquidem attenderet̉: quid aliud ꝙͣ dei voluntas attenderetur: amaretur: ⁊ humane voluntati preponeret̉. Dn̄scur iuſſerit faciendū a ſeruiente quod iuſſit. Et tunc forte videndū eſt a ꝓmerente cur iuſſerit. Sed tn̄ vt cauſāiuſſionis huiꝰ nō diutiꝰ requiramꝰ: ſi hocipſum magnaeſt vtilitas hoī ꝙ deo ſeruit. iubendo deus vtile facit:quicquid iubere voluerit: de quo nō eſt metuendum: neiubere quod īutile eſt poſſit: nec fieri poteſt vt volūtasꝓpria non grandi ruine pondere ſuꝑ hoīem cadat: ſi eāvoluntati ſuperioris extollendo p̄ponat ¶. LXV.¶ Qualiter homo preceptum illua potuit intelligere.Ad qualiter inquiūt homo qd̓ ei lignum ſcientie boni ⁊ mali dicebat̉ intelligere poterat: qn̄quidem ipſum maluꝫ quid eſſet oīno neſciebatMirum quidem eſt reuera quēadmodum rerum quashabet: amiſſionē etiā inexꝑta deuitat natura. Quiſ enīpecora deuitatōem mortis niſi ſenſus vite docuit. quiſparuulū adhereſcere baiulo ſuo: ſi euꝫ ex alto iacere minitatus fuerit. Sic ⁊ illis homībꝰ primis ipſa vitā eratdulcis: quā profecto amittere deuitabant. idqꝫ ipſumquibuſcūqꝫ modis vel ſonis ſignantē deum intelligerepoterant. Nec aliter ei poſſet perſuaderi peccatum: niſiprius perſuaderet̉ eos ex illo facto nō eē morituros .i.illud qd̓ habebant ⁊ ſe habere gaudebāt nō amiſſurosSi quos igitur mouet quō potuerūt minantē deum intelligere: videant nos oīm inexꝑtoꝝ nomina: nō niſi exꝯͣriis que iam nouimꝰ: ſi priuationum ſunt: aut ex ſimilibus: ſi ſpecierū ſunt: ſine vllo eſtu dubitatōnis agnoſcere: nec ideo ſciētie boni et mali factū eſt illud lignumqꝛ inde comederūt ꝯͣ preceptū. Nam ſi nichil ex eo contra p̄ceptū vſurpaſſent: id recte vocaret̉: qd̓ ibi eis accideret ſi vſi fuiſſent. Quēadmodū ſi vocaret̉ arbor ſaturitatis: eo ꝙ inde poſſent hoīes ſaturari. Nunqͥd ſi nēoad illam accederet: iō nomen illud incōgruum eſſet: qn̄quidem cum accederent aliqui ⁊ ſaturarentur. tunc probarent ꝙ id arbor illa recte vocaret̉ ¶ Actor. Malū qͥdem iux Boeciū nō pōt euitari niſi cognituꝫ. Ad hoctn̄ vt euitet̉: nō oportet ꝙ priꝰ ꝑ exꝑientiam cognoſcat̉ſed ſufficit vt ꝑ habitū ſibi ꝯͣriū .i. ꝑ bonuꝫ ſicut cognoſcuntur tenebre ꝑ lucē: ⁊ ſilentiū ꝑ ſonuꝫ. Sic enī primiparētes peccatū cognoſcebāt malū inobediētie ꝑ bonūobedientie: qd̓ ex iuſticia naturali habebāt in ſe: cuiꝰ eſtdeo qd̓ ſuū eſt reddere: ac ꝑ hoc cauer̄ poterāt illud malum tanꝙͣ huic bono ꝯͣrium. Similiter mortē quā nūꝙͣexꝑti erat. cognoſcebat tn̄ ꝑ vitā quā in ſe habebāt. perhoc enī ꝙ vita illis erat dulcis que fit ex ꝯiūctione anime ⁊ corꝑis: mors que vtrūqꝫ ſeꝑat illis erat natural̓rhorribilis ¶ Auguſtinꝰ de baptiſ. paruul̓. li. ii. Recteergo primi parentes intelligūtur an̄ malignaꝫ dyaboliꝑſuaſionē cibo vetito abſtinuiſſe: atqꝫ ꝯceſſis vſi fuiſſeac p̄cipue ligno vite: qd̓ ſimiliter erat ꝑmiſſuꝫ ⁊ vtilitate p̄cipuum..LXVI.¶ Cur deus hominem a ſe factum temptariet labi permiſit quem conſenſurum preſciuit.Auguſ. ſuꝑ geneſim libro ix.Ueritur aūt cur deus hoīem a dyabolo tēptari ꝑmiſit quem decipienduꝫ eſſe p̄ſciuit. At vtdictū eſt ſupͣ. nō michi videt̉ hoīem magne laudis fuiſſe: ſi ideo bene viuere poſſet: qꝛ nemo male viuere ſuaderet. Cum in natura poſſe: ⁊ in ptāte hr̄et vellenon ꝯſentire ſuadenti: deo iuuante: ⁊ eſt glorioſiꝰ nonconſentire ꝙͣ temptari nō poſſe. Mouentur etiā quidādicentes. Cur creauit deꝰ quos fut̉os malos p̄ſciebat: