LiberTriceſimuſprimus

liberoꝝ. Per hoc excluditur abuſus vtriuſqꝫ ſexus. dequo dicit apl̓us. Maſculi relicto naturali vſu femine:exarſerūt. ⁊c. Propter hoc dicit ſcriptura: maſculuꝫ etfeminā creauit eos: non maſculū ⁊ maſculū. Ubi etiaꝫnō dicit eum: ſed eos: ne factos putaremꝰ androgenosquaſi eī audrogeni ſunt ſodomite qui vicem exhibentſexus vtriuſqꝫ. Porro qꝛ natura procreat ex ſil̓ibus ſimilia: propter hoc vt ꝓcrearet homo filios ſibi ſimiles:oportuit eū hr̄e adiutoriuꝫ ſil̓e ſibi. Ac ꝑ hoc excludit̉cōitus cum brutis: de quo d̓r ī leuitico Cum omni pecore non cōibis. Ceteꝝ in ꝯiunctōe viri ac femine oportuit excipi ꝓpinquos carnis ſupͣdicta .ſ. rōne: vt vir l̓ milier quelibet cōiugem querēs extra cōſanguinitatē ſuāplures ſibi neceſſitudines ⁊ affinitates cum pluribusadquireret: ac per hoc etiā plures ſibi amicicias cōpl̓aret. In principio tn̄ ꝓpter hoīm paucitatē. oportuit tm̄excludere duas perſonas. ſcꝫ patrem et matrem: quodfit vbi d̓r. Relinquet homo patrem ⁊ matrē ⁊c̄. Sicqꝫꝓhibet̉ īceſtꝰ. Alia vero cā huiꝰ excluſionis que tangitur ab Auguſtino. ſcꝫ honeſtas nature quā refugit homo ad conſanguineā ſuam p̄cipue matrē ⁊ ſororeꝫ accedere: forte nō haberet locum: niſi eſſet peccatū: qꝛ nullaeſt turpitudo in illo opere Quia vero matrimoniū inſtitutū eſt ad p̄figuratōneꝫ ꝯiunctōnis xp̄i ⁊ eccleſie: vbivna inſeꝑabil̓r ꝯiūgitur vni. hoc etiā in ipſo ſacr̄o oportuit obſeruari: qꝛ rei ſignate debet aſſil̓ari. ideo p̄cipit̉vt vnꝰ vnā habeat: cum d̓r. Et adherebit vxori ſue ⁊cͣ.Alia quoqꝫ ꝯcurrit cauſa. ſcꝫ vt adhiberetur modꝰ delectatōnis carnis que poſt peccatū fuerat futura: ad luxuriā prona: ne deflueret homo per vxores diuerſas.Sicqꝫ ꝓhibentur peccata duo .ſ. adulteriū ⁊ fornicatōſed quoniā adulteriū eſt gͣuiꝰ: intelligitur ꝓhiberi priꝰ.cum d̓r. Et adherebit vxori ſue: quaſi nō aliene. Deind̓vero fornicatio cū ſubiūgitur. Erunt duo in carne vnaquaſi nō tres aut plures: ſic enī homo carnem ſuam diuidere ꝓhibetur: dum ſcd̓m apl̓um. Qui adheret meretrici: vnū corpꝰ efficitur: ⁊ qui fornicatur in corpꝰ ſuuꝫpeccat. Notadus eſt etiā ordo: qꝛ gͣdatim ꝓhiberi videtur primo gͣuiora: deinde minus gͣuia. Omniū enī peccatoꝝ carniſ quodammodo gͣuiſſimū mollicies eſſe videtur: qꝛ mollis ſemetipſo abutitur Et ſcd̓m apl̓m ꝯtumeliis afficit in ſemetipſo corpus ſuū. Deinde vero mariſac femine abuſus: qꝛ ibi homo ꝓximo ſuo abutitur: humanāqꝫ naturaꝫ in eo deturpat ac dehoneſtat. Poſteavero coitus cum brutis: qꝛ etiam ibi homo naturam adeo bene inſtitutā corrūpit. Talis enī eſt inſtitutō dei:vt carnaliter n̄ accedat niſi ad ſimile ſibi In ceteris vero patet ordinis ratio.¶ XVIII¶ De ſtatu primorum parentum ante pecca¶ Comeſtor.tum:Rat autem vterqꝫ nudus. ſcꝫ adam ⁊ vxor eiꝰet non erubeſcebant. Nichil eniꝫ putabant veanduꝫ: qꝛ nichil ſenſerant refrenanduꝫ. Sic etnos nō erubeſcimꝰ: ſi quis videat caput noſtrū ⁊ pedesaut manus: qꝛ menbra pudenda quippe facit inordinatus eoꝝ appetitꝰ. Hinc ⁊ pueri ſi videātur eoꝝ pudenda: non erubeſcunt: qꝛ bn̄ficio etatis motū erubeſcibilēnondū ſenſerūt: qui ꝓpter hoc eſt pudendus: qꝛ eſt inordinatus. Porro ideo inordinatus: qꝛ non ſine peccatofit niſi raro ſpe prolis excuſatꝰ. Nec tn̄ etiaꝫ cū a pctōexcuſari poteſt: rubore carere valet. vn̄ nec ſanctꝰ zacharias videri vellet: cum ſanctā elizabeth ad gignendūp̄curſorē dn̄i ſanctum cognoſceret. ¶ Auguſtinꝰ de ci.dei li. xiiii. Quid ante timere vel dolere poterāt primiparentes: vbi nec mors metuebatur: nec vlla corporismala valitudo: nec aberat quicꝙͣ: qd̓ bona volūtas adipiſceretur: nec inerat qd̓ carnē animū ve hoīs feliciterviuentis offenderet. Amor erat imꝑturbatꝰ in deū atꝫ

inter ſe ꝯiugum fida ⁊ ſincera ſocietate viuentiuꝫ: ⁊ exhoc amore grande gaudium: non deſiſtente qd̓ amabatur ad fruendū. Erat deuitatio tranquilla peccati: quamanente nullū omnino malū aliunde quod contriſtaretirruebat. An forte lignum ꝓhibitū ad veſcenduꝫ cupiebant contingere: ſed mori metuebāt: ⁊ ſic iam eos cupiditas metuſqꝫ etiā ibi ꝑturbabat. abſit vt hoc exiſtimemus fuiſſe peccatū: vbi nulluꝫ oīno erat peccatū. Neqꝫenī nullū peccatū eſt: ea que deus prohibet concupiſcere: atqꝫ ab his abſtinere timore pene: nō amore iuſticieꝙͣ ergo felices erant: ⁊ nullis agitabātur ꝑturbatiōibꝰanīoꝝ: nullis corpoꝝ ledebatur incommodis tam felixeſt vniuerſa ſocietas humana: ſi nec illi malū qd̓ etiā iupoſteros traiicerent: nec quiſꝙͣ ex eoꝝ ſtirpe iniquitatēꝯmitteret que damnatōem reciperet. Itaqꝫ viuebat homo ſcd̓m deum in paradiſo corporali ⁊ in padiſo ſpūalineqꝫ enī erat ꝓpter corꝑis bona ꝑadiſus corꝑalis: ⁊ ꝓpter bona mentis non erat ſpūaliſ. Aut vero erat ꝑadiſus ſpūalis quo per interiores ſenſus homo frueretur.et non erat corꝑalis quo per exteriores homo frueret̉erat plane vtrunqꝫ propter vtrunqꝫ. ¶ Bernhardusin ſermone de aduentu. Uidetur in quattuor virtutibꝰamictū hoīem. pͥmuꝫ ab exordio ſue creatōnis: in qͥbuſconſiſtit integritas ſalutis. Nam quid ei deerat quemmiſcd̓ia p̄ueniens ⁊ ſubſequēs ꝓtegebat ⁊ cuſtodiebatveritas docebat. iuſticia regebat. pax fouebat. At vero deſcendens a hieruſalem in hiericho: ⁊ a latronibusſpoliatus. non poterat ablata ſibi ſalutis veſtimenta recipere: niſi amitteret ſua xp̄s: ſicut videlꝫ dicet̉ inferiꝰ.¶ XIX.¶ De triplici eorum cognitōne.Hugo vbi ſupra.Riplici aūt cognitōe primū hoīem eruditū cōſtat. Cognitōe ſcꝫ creatoris ſui: vt cognoſcerꝫquo factꝰ erat. Cognitione ſui: vt cognoſcerꝫꝙ factus erat: ⁊ quid ſibi faciendū erat. Deinde ꝯgnitione quoqꝫ illius quod ſecum factū erat: ⁊ quid ſibi deillo ⁊ in illo faciendū erat. Rerū enī viſibiliū oīm q̄ cuꝫhoīe ⁊ propter hoīem facta ſunt: ꝑfectā cognitōneꝫ hominem accepiſſe nulli dubiuꝫ eſſe decet: quantū videlicꝫad anīe eruditōeꝫ: ſiue ad corꝑalis vſus neceſſitatē ꝑtinere videbatur: que enī ꝓpter illuꝫ creata erant ab illo:regenda et diſponēda erant. Et idcirco hoꝝ oīm deusilli ⁊ ſcīam tribuit: ⁊ prouidentiā reliquit. Qui ſi ꝓ vita tꝑali conſeruanda tam magnā ſcīaꝫ accepit pro vitaeterna adipiſcenda: excellentiorē ⁊ abūdantiorē in celeſtibus cognitōneꝫ habere debuit. Cognouit ergo creatorem ſuum non ea cognitōe qua deus modo a credentibus abſens fide queritur. Sed ea qua tunc per pn̄tiamcontemplatōis ſcienti manifeſtus cernebatur: nō tamēilla excellenter ſicut poſtea cognoſcere debuiſſet: ſi ꝑſtitiſſet. Porro conditōneꝫ ⁊ ordinem ⁊ debitū ſuum ſupͣſe ſiue ſub ſe non ignorare: intelligere qualis factꝰ eſſꝫ⁊ qualiter īcedere deberet: quid agere: quid cauere. hoctotum erat ſemetipſum agnoſcere. Si aūt querit̉. vtrūcognitōem eoꝝ que circa ipſum futura erant habuit.hoc ⁊ arbitrii libertatē: ⁊ obedientie puritatem minuer̄videretur oīno. Si ante meritū futuroꝝ preſcius diceretur: qꝛ nec bona ſperare cum p̄ſcientia maloꝝ potuiſſet. nec cum preſcientia bonoꝝ mala futura timuiſſet¶ Anſhelmꝰ in proſologion. O miſera ſors hominiscum hoc ad quod factus eſt perdidit. Ad te videndumdn̄e factuſ ſum: ⁊ nondum feci ꝓpter quod factus ſum.Manducabat tunc homo panem angeloꝝ: quē nūc eſurit: manducat nunc panem doloꝝ: quem tunc neſciuit.Heu publicuſ hoīm luctuſ: vniuerſalis filioꝝ ade planctus. Ille ructabat ſaturitate: nos ſuſpiramꝰ eſurie. īle abūdabat: nos mendicamꝰ: ac miſerabil̓r deſideramꝰ