LiberTriceſimūſprimus

egimus enim ſcriptū a ꝯditore mundi factas quattuqꝛ ſtellas in cardinibus ſingulis ꝯſtitutas. prima ſtellaorientalis d̓r anathole. ſecunda occidentalis dyſis. tercia aquilonaris arctos. qͣrta meridiōalis meſſembriasEx his quattuor ſtellaꝝ nominibꝰ: tolle quattuor lr̄ascapitales .i. a ⁊ d̓ ⁊ a ⁊m ⁊ habes nomen adam ¶ Petrus comeſtor. Adam quoqꝫ nomē vxoris ſue tanꝙͣ dominus eiꝰ impoſuit: ⁊ ait: hec vocabitur virago. id eſtacta a viro: ⁊ eſt ſumptū nomen eiuſ a viri nomīe: ſicutmateria de materia ſumpta fuerat in eius formatione.Porro etiā ī hebreo ē iſta denoīatio: is eī vir dr̄. ⁊ indeiſſa. ſicut a viro virago. hoc itaqꝫ illiꝰ mulieris fuit ꝓpͥum: nūc aūt eſt ꝯmune oīm ⁊ virgo eſt eius ſincopatuꝫqd̓ omnibꝰ ꝯuenit ꝙͣdiu ſunt in integritate. Mulieresaūt dicūtur fracte. Adā qͦꝫ qd̓ eſt ſil̓r nomen omnibꝰ cōmune ſonat etiā rubeꝰ vel rubea terra qꝛ ſcd̓m ioſephūfactus eſt primꝰ homo de terra rubea ꝯſperſa. talis eſtenī. vt ait. virgo tellus. Et vere adhuc proprie virgoerat terra: qꝛ nondū opere hoīm corrupta: nec ſanguineinfecta. Uel rubea fuit illa terra .i. anīata: qꝛ ſedes anime in ſanguine eſt. vt ait ſcriptura. Impoſuit aūt ⁊ mulieri aliud nomen ſcꝫ eua qd̓ ſonat vitā: eo ꝙ mater omniuꝫ viuentiū eſſet futura: qꝛ tn̄ illud nō hic legitur impoſuiſſe: ſed poſt maledictōes illatas ob culpā fortaſſiſhoc dixit quaſi plangens hominis miſeriā. ⁊ quaſi eiulatu pueroꝝ alludenſ. Maſculus enī recens natus eiulando clamat A mulier E. Dixit ergo adaꝫ eua. quaſidiceret: omnes dicent E vel A quotquot naſcentur abeua Ex prefatis autem verbis Ade. ſcilicet hoc nuncos ex oſſibus meis ⁊c. Hoc aduerbiū nunc iudeoſ in errorem traxit: vt dicāt̉ aliam mulierem prius factam: dequa dictū eſt: maſculū et feminā creauit eos: ⁊ nunc ſecunda: de qua d̓r. Hoc nunc os ⁊cͣ. Ac ſi diceret adamprior mulier de limo eſt facta mecū: ſed hec nunc de carne mea. Ioſephus etiam dicit mulierem extra paradiſum formatā: illuc cum viro trāſlataꝫ. Ait enim. Et inhunc ortum introduxit deus adam ⁊ eius vxorem: precipiens eos plantatōis habere ſolicitudinē. Deniqꝫ fīgunt iudei genealogias interminabiles ex duabus vxoribus ade: ſed ex ipſo textu ꝯuinci vidētur: in quo agitur ſemꝑ ſingulariter de ipſiꝰ vxore. ¶ XVI¶ De prophetia ade. ¶ Auguſtinus ſupergeneſim libro nonoIcut ergo dictū eſt ſuperiꝰ: extaſis illa quā immiſit deus in adam. vt ſoporatꝰ obdormiret. recte intelligitur ad hoc immiſſa: vt ⁊ ipſius mēsper extaſim tanꝙͣ angelice curie particeps fieret: ⁊ intrans in ſanctuariū dei vt nouiſſima intelligeret. Und̓euigilans tanꝙͣ ꝓphetia plenuſ cū ad ſe adducta mulierem videret: cōtinuo eructauit: ꝙͣ magnū ſacr̄m apoſtolus ad epheẜ. ꝯmendauit. hoc nunc os ex oſſibꝰ meis: ⁊caro de carne mea. hec vocabitur virago. ⁊cͣ. Que etiāverba ex ore adam ꝓlata dn̄s in euangelio deuꝫ dixiſſedeclarauit. quādo phariſeis eum temptantibꝰ ait. Nōlegiſtis. Qui fecit ab inicio maſculuꝫ ⁊ feminam: feciteos. ⁊ dixit. Propter hoc relinquet homo patrem ⁊ matrem: ⁊ adherebit vxori ſue: ⁊ erunt duo in carne vna.Ob hoc inꝙͣ inſinuat dn̄s iſta deum dixiſſe: vt hinc intelligamꝰ ꝓpter extaſim que p̄ceſſerat in adam: hoc eūdiuinitꝰ tanꝙͣ ꝓphetā dicere potuiſſe. Ibi quoqꝫ de diluuio futuro ac de iudicio per igneꝫ cognouit: ⁊ liberisſuis indicauit. Illa etiā verba de cōiunctōe xp̄i ⁊ eccleſie protulit ¶ Petrus ꝯmeſtor. Propter hoc inquit eſtvel ꝙͣobrem ſcꝫ qꝛ de latere viri facta eſt ei vxor: relinquet homo patrem ⁊ matrem ꝓpter vxorem ſuaꝫ: ⁊ adherebit vxori ſue quaſi porciūcule ſue Uel ꝓpter hancrem .i. vxorem: relinquet homo patreꝫ ⁊ cetera. Hoc fita viris quotidie: qꝛ ceſſant cum parentibꝰ corporaliter

habitare: vel etiā ſpūaliter: qꝛ maior eſt viri zelus in vxorem ꝙͣ amor filioꝝ in parentes. Nec dixit: relinquentparentes filios ſuos: quia maior eſt dilectio parentū infilios: ꝙͣ econuerſo. Humor enim de trunco ad ramosaſcendit: ſed nō redit. ⁊ erunt duo in carne vnā. i. unientur ambo in vno carnali opere: vel in vna pueri carne gignenda. Non eniꝫ ex ſanguine vno: ſed ex ſanguinibus concreatur pueri caro Uel aliter licet ſint ꝑſonaliter duo: erunt tn̄ vna caro ꝯiugio: qꝛ neuter habet poteſtatē ſue carnis: ſed ambo mutuo Aliter quoqꝫ predicta verba ſic exponūtur: ꝙ relinquet homo pr̄em ⁊ matrem: quantū ad cōpulam cōiugalem .i. patri ⁊ matri n̄coniungetur in matrimonio. Hic enī he due ꝑſone tm̄excipiūtur a cōiugio. In lege aūt. xi. ſed plures in euāgelio ¶ Auguſtinꝰ de ciui. de ī libro. xv. Cum ergo humanū genus poſt primā copulam viri facti ex puluere:⁊ mulieris ex eius latere: mariū feminarūqꝫ ꝯiunctōe.vt gignendo multiplicaretur. opus haberet: nec vlli homines eſſent: niſi qui ex illis duobus nati fuiſſent. viriſorores ſuas cōiuges acceperunt Quod ꝓfecto quantoeſt antiquiꝰ cōpellente neceſſitate: tanto poſtea factumeſt damnabiliꝰ religione ꝓhibente. habita eſt enī ratōrectiſſima charitatis: vt hoīes quibus eſſꝫ vtilis ac honeſta concordia: diuerſaꝝ neceſſitatū vinculis iungerētur: ne vnus in vno multas haberet: ſed ſingule ſpargerentur in ſingulos: ac ſic ad ſocialeꝫ vitam diligentiuscolligandā plurime plurimos obtinerent. Quod etiaꝫinter īpios deoꝝ cultores ſic obſeruari cernimꝰ. vt etiāſi ꝑuerſis legibus ꝑmutātur fraterna coniugia. meliortamen conſuetudo ipſam malit exhorrere licentiam. vtcum ſorores ducere pͥmis hūani generis temporibus licuit: ſic auerſetur: quaſi nunꝙͣ licere potuerit. Ad hūanum enī ſenſum vel alliciendū vel offendendū mos valet plurimū: qui cum in hac cauſa immoderatōeꝫ cōcupiſcentie coerceat: eum dedignari atqꝫ corrūpi meritoeē nephariū iudicatur. Si enī eſt iniquū auiditate poſſidenti tranſgredi limitem agroꝝ: quāto iniquiꝰ eſt libidine concūbendi ſubuertere limitem moꝝ. Fuit autemantiquis patribus religioſe cure: ne ꝓpinquitas ipſa ſepaulatim ꝓpaginū ordinibꝰ dirimens longius abiret:ac propinquitas eſſe deſiſteret: ipſam nonduꝫ longe poſitam rurſus vinculo matrimonii colligare: ⁊ quodammodo fugientem reuocare. Unde mūdo hominibꝰ iampleno: non quidem ſorores ſed tn̄ de genere ſuo amabātducere vxores. Uerū nunc honeſtius ꝓhibita ſunt etiāꝯſobrinaꝝ cōiugia: non ſolum propter multiplicandasaffinitates: ne habeat vna perſona duas neceſſitudīes:ſed etiā quia neſcio qūo ineſt humane verecundie quiddam naturale atqꝫ laudabile: vt cui debet ꝓpinquitatiſcauſa reuerendum honorem ab eo contineat: ꝙͣuis generatricem tn̄ libidinem de qua erubeſcere videmꝰ etiam pudiciciam coniugalem ⁊cͣ. ¶ XVII.¶ Qualiter in coniugij preparatōe prohibitaeſt omnis ſpeciēs luxurie ¶ ActorCiendum autē: ꝙ in p̄dicta verboꝝ ſerie ſigillatim ⁊ gͣdatim ꝓhibentur oīa peccata carnisid eſt. luxurie. Formato ſiquidem viro: quoniāoportebat eum genus ſuum multiplicare: nec hoc naturaliter poterat: niſi ꝑ ſeminis effuſionē in tali loco vbipoſſit ꝓficere ſcꝫ in muliebri vaſe. Ideo dicit dn̄s: ꝙ adopus hoc perpetrandū non eſt bonum hominem ſolumeſſe: per quod videlꝫ molliciei peccatuꝫ excludit. vbi homo per ſe ſolus ſemen effūdit: quod apoſtolus ꝓhibet:vbi dicit ad corīthios: neqꝫ molles. Item qꝛ poteſt hōꝓlicere ſemen in alium: vbi tn̄ non ꝓficiat: qꝛ nō eſt vaſad hoc naturaliter inſtitutū. Ideo ſubdit. Faciamꝰ eiadiutoriū .ſ. feminā nō maſculuꝫ: qꝛ maſculus adiuuar̄non poteſt maſculū. vel femina feminā ad ꝓcreatōneꝫ