LiberTriceſimūſprimus
putaneris idem ipſe quamlibet multitudineꝫ ꝯtinensin ratione ac ſcientia numeroꝝ nō ſolum duplicari: ſedetiā multiplicari pōt. Ita vero quiſqꝫ nūerꝰ termīaturꝓprietatibꝰ ſuis: vt nullus eoꝝ par eſſe cuiꝙͣ alteri poſſit: gͦ ⁊ diſpares īter ſe ac diuerſi ſūt: ⁊ ſingl̓i qͥqꝫ finitiſūt ⁊ oēs īfiniti ſūt. Ita ne nūeros ꝓpt̓ infinitateꝫ deꝰn̄ oēs ſcit: ſed vſqꝫ ad ſummā aliqua eiꝰ ſcīa ꝑuenit: acceteros neſcit. Quis hoc vel demētiſſimꝰ dixerit. Necaudebūt iſti nūeros ꝯtemere: ipſoſqꝫ dicere nō ad ſciētiam dei ꝑtinere: apud quos nimirū plato deum numeris mundū fabricantē magna ꝯmēdat auctoritate. apd̓uos etiaꝫ deo legitur dici. Omnia in menſura ⁊ nūero⁊ pondere diſpoſuiſti. De quo dicit ꝓpheta. Qui profert nūero ſeculū. Et ſaluator in euangelio Capilli inqͥtveſtri omnes nūerati ſunt. Infinitꝰ itaqꝫ numerꝰ: ꝙͣuiſinfinitoꝝ numeroꝝ nullus ſit nūerꝰ: n̄ eſt tn̄ imcomprehenſibilis ei cuiꝰ ſapīe vel intelligentie non eſt nūerusquaꝓpter ſi qͥcqͥd ſcīa ꝯp̄hēditur: ſcientiſ ꝯp̄henſione finitur. ꝓfecto ⁊ omnis infinitas quodam īeffabili mododeo finita eſt: qꝛ ſcientie ipſiꝰ incōprehēſibilis non eſt.Qui ergo nos homūculi ſumus qui eius ſcientie prefigere limitē p̄ſumamꝰ: dicentes. ꝙ niſi eiſdem circūitibꝰtempoꝝ eadem tꝑalia repetātur: nō pōt deus cuncta q̄fecerat: vel p̄ſcire vt faciat: vel ſcire cum fecerit. Cuiꝰitaqꝫ ſapīa ſimpliciter multiplex: ⁊ vniformiter ml̓tiformis: tam incōprehēſibili ꝯp̄henſione omnia ī ꝯp̄henſibilia ꝯp̄hendit: vt quecūqꝫ noua ⁊ diſſimilia precedētibꝰꝯſequentia ſi ſemꝑ facere vellet: inordinata ⁊ improuiſa habere nō poſſet: nec illa ex proximo tꝑe p̄uideret: ſꝫeterna preſciētia ꝯtineret.¶ XIII.¶ Epilogus de humani corporis et anime cōtunctionē. ¶ Hugo vbi ſupraEus itaqꝫ omīpotens cuiꝰ beatitudo nec augeri poteſt oīo qꝛ ꝑfecta ē: nec minui qꝛ eterna eſtſola charitate nulla neceſſitate ratōnalem ſpm̄creauit. ⁊ eum illius boni quod ipſe erat: ⁊ quo ipſo beatus erat participem faceret: creaturāqꝫ rationalē qͣmfecerat iuſſit partim in ſua puritate p̄ſiſtere: partī etiaꝫcorporeis indumentis et terrenis manſionibꝰ copulanſluteam materiā fecit ad vite ſenſum vegetare: vt ſcirethomo: qꝛ ſi potuit deus tam diſparem naturā corporis⁊ anīe ad vnam confederatōeꝫ atqꝫ amiciciā conuincere: nequaꝙͣ ⁊ impoſſibile futuꝝ eſt: rationalis creaturehumilitatem: licet longe inferiorē: ad ſue glorie participationem ſublimare. Rurſuꝫ ſi eſt tanta iocūditas huius vite corꝑalis. que conſtat ex pn̄tia ſpūs in corporecorruptibili: quāta eſt illa immortalitas ex pn̄tia deitatis in ſpū rōnali. Quia ergo in parte pro exemplo vniuerſitatis humiliatꝰ eſt ratōnalis ſpūs vſqꝫ ad conſortium terreni corporis: ne forte hocipſum ad dep̄ſſioneꝫeius ꝑtinere videretur. adiunxit ꝓuidentia dei: vt poſtmodum cum illo corpore glorificato ad conſortiū illorūqui in ſua puritate ꝑmanſerāt ſublimaret̉: vt qd̓ minusex diſpenſatōe ſui creatoris acceperat conditus: ꝑ gratiam eiuſdem acciperet poſtmodū glorificandꝰ In anīaque potior pars erat fuit imago dei ſcd̓m rōneꝫ: ſil̓itudo ẜm dilectionē: imago ſcd̓m cognitōeꝫ veritatis. ſimilitudo ſcd̓um amorem virtutis. vel imago qꝛ omnia ipſa ſcd̓m ſapiētiā. ſimilitudo: qꝛ vna ⁊ ſimplex ipſa ſcd̓meſſentiā. fides aūt catholica hoc potius elegit: vt credamus animā pͥmi homīs de nichilo creatā: neqꝫ factaꝫ aprincipio qn̄ angeli facti ſūt: ſed poſtea cuꝫ corpus ip̄mcui infunderetur formatū eſt ab ipſo creatore ſiml̓ ⁊ factam ⁊ corpori ſociataꝫ. vtrū vero in corpore vel exͣ corpus creata ſit: quāto difficiliꝰ eſt ſcire: tanto minꝰ ꝑiculoſum eſt ignorare. Neqꝫ vero in hoc ingeniū hominisapprobandū eſtimetur: ſi his que difficilia ſunt ꝑtinaciter inſiſtit: ſi ea que ſcienda ſunt īprudenter diſcernit:equalis enī ſtulticie eſt: p̄ſumere in his que non poſſunt
ſciri: ⁊ deficere in his que non debent ignorari..XIIII.¶ Cur deus et mulierem et omnes hominesex vno adam voluit procedere.Auguſtinus vbi ſupra.On eſt aūt arduū videre: multomeliꝰ fuiſſe: vtex homine vno quem primo condidit deus ml̓tiplicaretur humanū genus: ꝙͣ ſi hoc inchoaſſꝫa pluribus: cum eī anīantes alias ſoliuagas: vt ſunt aqͥle ⁊ lupi. alias cōgreges: vt ſunt colūbe ac cerui inſtiterit: vtrūqꝫ tn̄ genꝰ non ex ſingulis ꝓpagauit: ſed pluraſimul exiſtere iuſſit. hominē vero vnū ac ſingulare creauit: cuiꝰ naturā quodamodo mediaꝫ inter angelos ⁊ beſtias condidit: non vtiqꝫ ſoluꝫ abſqꝫ humana ſocietatedeſerenduꝫ: ſed vt eī vehementiꝰ eiuſdem ſocietatis vnitas ⁊ concordie vinculuꝫ commendaret̉: duꝫ non tm̄ inter ſe nature ſimilitudine: veꝝ etiā affectu cognatōnishomines necterentur: vnde nec feminā viro cōpulādaꝫilli creare placuit: ſicut ipſum: ſed ex ipſo: vt ex hominevno totum diffunderet̉ genus humanū. nec ignorabathomīes peccaturos: eoſqꝫ immanitate peccati mortaleſꝓgreſſuros: vt pacatiꝰ inter ſe viuāt irratōnales beſtieſui generis: quaꝝ ex aquis terriſqꝫ plurimū pullulauitexordiū ꝙͣ homines: quoꝝ genus ex vno ad cōmendandam concordiā ꝓpagatum eſt Nunꝙͣ enī leones qualiahomines bella geſſerūt inter ſe: neqꝫ dracones inter ſeSed p̄uidebat etiā gratia ſua populū pioꝝ in adoptionem vocandū: remiſſiſqꝫ peccatis ſpūſancto iuſtificatūſanctis angelis in eterna pace ſociandū: cui populo huius rei conſideratio ꝓfutura eſſet: ꝙ ex hoīe vno ad cōmendandū d̓cꝰ hoībꝰ ꝙͣ eī gͣta ſit etiaꝫ ī pluribꝰ vnitashumanū genus inſtituiſſet. ¶ Auguſtinꝰ in libro de cōiugali bono. Nam qꝛ ſociale quoddā eſt humana natura: magnūqꝫ ⁊ naturale bonū habet vim amicicie: ⁊ obhoc ex vno deus voluit omnes homines condere: vt inſua tenerentur ſocietate: nō ſolum ſil̓itudine generis: ſꝫetiā vinculo cognatōnis. ¶ Hugo vbi ſupͣ. Creauit ergo deus hoīem primū vnū: vt vnuꝫ eſſet generis hūaniprincipiū. Dyabolꝰ nanqꝫ aliud ade principiū eſſe ꝯcupierat. ⁊ idcirco vt magis eius ſuꝑbia confunderet̉: hͦhomo in dono accepit: quod ille ꝑuerſe rapere voluit: ⁊obtinere non potuit: vt in hoc etiā imago dei in homīeappareret: qd̓ ſicut deus omnibus rebus creatōis principiū extitit: ita iſte omnibꝰ hominibꝰ principium eſſetgeneratōnis ⁊ omnes homines dum ſe ab vno ⁊ vnuꝫeſſe cognoſcerent. omnes ſe quaſi vnum amarent.¶ Actor. Huc accedit ꝙ mulier non eſt facta de capitevel pedibꝰ viri ſed de latere: vt per hoc detur intelligi.ꝙ nec dn̄a debet eſſe: nec ancilla ſed ſocia. Ratō tamenprincipalis ſcd̓m Auguſtinū xp̄i ⁊ eccl̓ie myſteriū eſt:ſicut iam ſuꝑiꝰ p̄libatū eſt¶ XV.¶ De impoſitionibus noīm ade et eueUm ergo viri coſtam edificaſſet deus in mulierem: ſtatuit eam ante adam. Qui ait: hoc nūcos ex oſſibus meis: ⁊ caro de carne mea. Ipſenanqꝫ adam ī extaſi cōſtitutꝰ: ſcd̓m gloſaꝫ: ꝓphetie ſpiritū intellexit coſtam ſibi eam ſubductā: ⁊ inde mulierēeſſe formatā. Ideoqꝫ memorās ꝙ in cunctis anīantibꝰnon inuenerat adiutoriū ſibi ſimile: dixit. hoc .ſ. quod ēformatū nunc ſupple michi erit in adiutoriū: qd̓ eſt osex oſſibus meis: ⁊ caro de carne mea. Sciendumqꝫ ꝙadam ſcd̓m hebreos eſt nomē appellatiuū: ⁊ interpretatur homo. Unde ſcriptū eſt in geneſi de ml̓iere ſiml̓ etviro. v. capl̓o. Uocauit deus nomen eoꝝ adam in diequa creati ſunt. hoc tn̄ nomen adam ꝑ ſe poſitū: appropriatur viro: qm̄ ipſe prior oīm factus eſt homo ⁊ om̄sex ipſo tanꝙͣ ex vno principio. ¶ Cyprianꝰ in libro deduobꝰ montibꝰ. Ceteꝝ hominē ex terra factū oportuitꝰnomen portare ex quattuor cardinibus orbis terre.