Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTriceſimūſprimus

putaneris idem ipſe quamlibet multitudineꝫ ꝯtinensin ratione ac ſcientia numeroꝝ ſolum duplicari: ſedetiā multiplicari pōt. Ita vero quiſqꝫ nūerꝰ termīaturꝓprietatibꝰ ſuis: vt nullus eoꝝ par eſſe cuiꝙͣ alteri poſſit: diſpares īter ſe ac diuerſi ſūt: ſingl̓i qͥqꝫ finitiſūt oēs īfiniti ſūt. Ita ne nūeros ꝓpt̓ infinitateꝫ deꝰ oēs ſcit: ſed vſqꝫ ad ſummā aliqua eiꝰ ſcīa ꝑuenit: acceteros neſcit. Quis hoc vel demētiſſimꝰ dixerit. Necaudebūt iſti nūeros ꝯtemere: ipſoſqꝫ dicere ad ſciētiam dei ꝑtinere: apud quos nimirū plato deum numeris mundū fabricantē magna ꝯmēdat auctoritate. apd̓uos etiaꝫ deo legitur dici. Omnia in menſura nūero pondere diſpoſuiſti. De quo dicit ꝓpheta. Qui profert nūero ſeculū. Et ſaluator in euangelio Capilli inqͥtveſtri omnes nūerati ſunt. Infinitꝰ itaqꝫ numerꝰ: ꝙͣuiſinfinitoꝝ numeroꝝ nullus ſit nūerꝰ: eſt tn̄ imcomprehenſibilis ei cuiꝰ ſapīe vel intelligentie non eſt nūerusquaꝓpter ſi qͥcqͥd ſcīa ꝯp̄hēditur: ſcientiſ ꝯp̄henſione finitur. ꝓfecto omnis infinitas quodam īeffabili mododeo finita eſt: qꝛ ſcientie ipſiꝰ incōprehēſibilis non eſt.Qui ergo nos homūculi ſumus qui eius ſcientie prefigere limitē p̄ſumamꝰ: dicentes. niſi eiſdem circūitibꝰtempoꝝ eadem tꝑalia repetātur: pōt deus cunctafecerat: vel p̄ſcire vt faciat: vel ſcire cum fecerit. Cuiꝰitaqꝫ ſapīa ſimpliciter multiplex: vniformiter ml̓tiformis: tam incōprehēſibili ꝯp̄henſione omnia ī ꝯp̄henſibilia ꝯp̄hendit: vt quecūqꝫ noua diſſimilia precedētibꝰꝯſequentia ſi ſemꝑ facere vellet: inordinata improuiſa habere poſſet: nec illa ex proximo tꝑe p̄uideret: ſꝫeterna preſciētia ꝯtineret. XIII. Epilogus de humani corporis et animetunctionē. Hugo vbi ſupraEus itaqꝫ omīpotens cuiꝰ beatitudo nec augeri poteſt oīo qꝛ ꝑfecta ē: nec minui qꝛ eterna eſtſola charitate nulla neceſſitate ratōnalem ſpm̄creauit. eum illius boni quod ipſe erat: quo ipſo beatus erat participem faceret: creaturāqꝫ rationalē qͣmfecerat iuſſit partim in ſua puritate p̄ſiſtere: partī etiaꝫcorporeis indumentis et terrenis manſionibꝰ copulanſluteam materiā fecit ad vite ſenſum vegetare: vt ſcirethomo: qꝛ ſi potuit deus tam diſparem naturā corporis anīe ad vnam confederatōeꝫ atqꝫ amiciciā conuincere: nequaꝙͣ impoſſibile futuꝝ eſt: rationalis creaturehumilitatem: licet longe inferiorē: ad ſue glorie participationem ſublimare. Rurſuꝫ ſi eſt tanta iocūditas huius vite corꝑalis. que conſtat ex pn̄tia ſpūs in corporecorruptibili: quāta eſt illa immortalitas ex pn̄tia deitatis in ſpū rōnali. Quia ergo in parte pro exemplo vniuerſitatis humiliatꝰ eſt ratōnalis ſpūs vſqꝫ ad conſortium terreni corporis: ne forte hocipſum ad dep̄ſſioneꝫeius ꝑtinere videretur. adiunxit ꝓuidentia dei: vt poſtmodum cum illo corpore glorificato ad conſortiū illorūqui in ſua puritate ꝑmanſerāt ſublimaret̉: vt qd̓ minusex diſpenſatōe ſui creatoris acceperat conditus: gratiam eiuſdem acciperet poſtmodū glorificandꝰ In anīaque potior pars erat fuit imago dei ſcd̓m rōneꝫ: ſil̓itudo ẜm dilectionē: imago ſcd̓m cognitōeꝫ veritatis. ſimilitudo ſcd̓um amorem virtutis. vel imago qꝛ omnia ipſa ſcd̓m ſapiētiā. ſimilitudo: qꝛ vna ſimplex ipſa ſcd̓meſſentiā. fides aūt catholica hoc potius elegit: vt credamus animā pͥmi homīs de nichilo creatā: neqꝫ factaꝫ aprincipio qn̄ angeli facti ſūt: ſed poſtea cuꝫ corpus ip̄mcui infunderetur formatū eſt ab ipſo creatore ſiml̓ factam corpori ſociataꝫ. vtrū vero in corpore vel exͣ corpus creata ſit: quāto difficiliꝰ eſt ſcire: tanto minꝰ ꝑiculoſum eſt ignorare. Neqꝫ vero in hoc ingeniū hominisapprobandū eſtimetur: ſi his que difficilia ſunt ꝑtinaciter inſiſtit: ſi ea que ſcienda ſunt īprudenter diſcernit:equalis enī ſtulticie eſt: p̄ſumere in his que non poſſunt

ſciri: deficere in his que non debent ignorari..XIIII. Cur deus et mulierem et omnes hominesex vno adam voluit procedere.Auguſtinus vbi ſupra.On eſt aūt arduū videre: multomeliꝰ fuiſſe: vtex homine vno quem primo condidit deus ml̓tiplicaretur humanū genus: ꝙͣ ſi hoc inchoaſſꝫa pluribus: cum anīantes alias ſoliuagas: vt ſunt aqͥle lupi. alias cōgreges: vt ſunt colūbe ac cerui inſtiterit: vtrūqꝫ tn̄ genꝰ non ex ſingulis ꝓpagauit: ſed pluraſimul exiſtere iuſſit. hominē vero vnū ac ſingulare creauit: cuiꝰ naturā quodamodo mediaꝫ inter angelos beſtias condidit: non vtiqꝫ ſoluꝫ abſqꝫ humana ſocietatedeſerenduꝫ: ſed vt vehementiꝰ eiuſdem ſocietatis vnitas concordie vinculuꝫ commendaret̉: duꝫ non tm̄ inter ſe nature ſimilitudine: veꝝ etiā affectu cognatōnishomines necterentur: vnde nec feminā viro cōpulādaꝫilli creare placuit: ſicut ipſum: ſed ex ipſo: vt ex hominevno totum diffunderet̉ genus humanū. nec ignorabathomīes peccaturos: eoſqꝫ immanitate peccati mortaleſꝓgreſſuros: vt pacatiꝰ inter ſe viuāt irratōnales beſtieſui generis: quaꝝ ex aquis terriſqꝫ plurimū pullulauitexordiū ꝙͣ homines: quoꝝ genus ex vno ad cōmendandam concordiā ꝓpagatum eſt Nunꝙͣ enī leones qualiahomines bella geſſerūt inter ſe: neqꝫ dracones inter ſeSed p̄uidebat etiā gratia ſua populū pioꝝ in adoptionem vocandū: remiſſiſqꝫ peccatis ſpūſancto iuſtificatūſanctis angelis in eterna pace ſociandū: cui populo huius rei conſideratio ꝓfutura eſſet: ex hoīe vno admendandū d̓cꝰ hoībꝰ ꝙͣ gͣta ſit etiaꝫ ī pluribꝰ vnitashumanū genus inſtituiſſet. Auguſtinꝰ in libro deiugali bono. Nam qꝛ ſociale quoddā eſt humana natura: magnūqꝫ naturale bonū habet vim amicicie: obhoc ex vno deus voluit omnes homines condere: vt inſua tenerentur ſocietate: ſolum ſil̓itudine generis: ſꝫetiā vinculo cognatōnis. Hugo vbi ſupͣ. Creauit ergo deus hoīem primū vnū: vt vnuꝫ eſſet generis hūaniprincipiū. Dyabolꝰ nanqꝫ aliud ade principiū eſſe ꝯcupierat. idcirco vt magis eius ſuꝑbia confunderet̉:homo in dono accepit: quod ille ꝑuerſe rapere voluit:obtinere non potuit: vt in hoc etiā imago dei in homīeappareret: qd̓ ſicut deus omnibus rebus creatōis principiū extitit: ita iſte omnibꝰ hominibꝰ principium eſſetgeneratōnis omnes homines dum ſe ab vno vnuꝫeſſe cognoſcerent. omnes ſe quaſi vnum amarent. Actor. Huc accedit mulier non eſt facta de capitevel pedibꝰ viri ſed de latere: vt per hoc detur intelligi. nec dn̄a debet eſſe: nec ancilla ſed ſocia. Ratō tamenprincipalis ſcd̓m Auguſtinū xp̄i eccl̓ie myſteriū eſt:ſicut iam ſuꝑiꝰ p̄libatū eſt XV. De impoſitionibus noīm ade et eueUm ergo viri coſtam edificaſſet deus in mulierem: ſtatuit eam ante adam. Qui ait: hoc nūcos ex oſſibus meis: caro de carne mea. Ipſenanqꝫ adam ī extaſi cōſtitutꝰ: ſcd̓m gloſaꝫ: ꝓphetie ſpiritū intellexit coſtam ſibi eam ſubductā: inde mulierēeſſe formatā. Ideoqꝫ memorās in cunctis anīantibꝰnon inuenerat adiutoriū ſibi ſimile: dixit. hoc .ſ. quod ēformatū nunc ſupple michi erit in adiutoriū: qd̓ eſt osex oſſibus meis: caro de carne mea. Sciendumqꝫadam ſcd̓m hebreos eſt nomē appellatiuū: interpretatur homo. Unde ſcriptū eſt in geneſi de ml̓iere ſiml̓ etviro. v. capl̓o. Uocauit deus nomen eoꝝ adam in diequa creati ſunt. hoc tn̄ nomen adam ſe poſitū: appropriatur viro: qm̄ ipſe prior oīm factus eſt homo om̄sex ipſo tanꝙͣ ex vno principio. Cyprianꝰ in libro deduobꝰ montibꝰ. Ceteꝝ hominē ex terra factū oportuitꝰnomen portare ex quattuor cardinibus orbis terre.