LiberTriceſimūſprimus

a ſpacio qd̓ a nullo cepit exordio. Non dico ſingillatimminuta momenta vel horaꝝ aūt dieruꝫ aut menſiū autannoꝝ etiā quantitates: ſed tam magna ſpacia quantailla ſumma ꝯprehendit annoꝝ: que iam dici a quibuſlibet ꝯputatoribꝰ nō pn̄t: quā tn̄ momentoꝝ minutatimdetractōe ꝯſumūtur ⁊ detrahuntur. Hec tanta ſpacianō ſemel atqꝫ iteꝝ vel ſepius: ſed ſꝑ quid ſit. quid agit̉qn̄ nunꝙͣ ad iniciū qd̓ oīno nullū eſt ꝑuenitur. Quapropter qd̓ nos modo querimus poſt quinqꝫ milia: ⁊ qd̓ excurrit annoꝝ: poſſent ⁊ poſteri etiam requirere poſt annoꝝ ſexcentieſmilies eadem curioſitate. Potuit etiamipſe primꝰ homo eadem die qua factus ē: requirere curtunc ⁊ nō ante factꝰ ſit Hanc queſtionē philoſophi mūdi huiꝰ nō aliter putauer̄t diſſoluendā: niſi vt circūitusinducerēt tempoꝝ: quibꝰ eadē ſꝑ fuiſſe renouata atꝫ repetita in reꝝ natura: atqꝫ ita deinceps fore ſine ceſſatique aſſeruerāt volumina venientiū ⁊ p̄teritoꝝ ſeculoꝝſiue mūdo ꝑmanēte iſti circūitus fierent: ſiue certis interuallis oriens ⁊ occidens mūdus: eadem ſemꝑ qͣſi noua que tranſacta ⁊ futura ſunt exhiberet. A quo ludibrio prorſus immortalem anima etiā cum ſapientiā ꝑceperit liberare nō pn̄t: euntē ſine ceſſatione ad falſambeatitudinē: ⁊ ad veram miſeria redeunteꝫ. Qūo enimvera beatitudo eſt: de cuiꝰ eternitate nunꝙͣ confiditur:dum anīa venturā miſeriā: aut imꝑitiſſime in veritateneſcit: aut infeliciſſime in beatitudine ꝑtimeſcit: aut ſiad miſerias nunꝙͣ reditura: ex his ad beatitudinē ꝑgitFit ergo aliquid noui in tꝑe: qd̓ finem nō habet temporis. Cur n̄ ergo ⁊ mūdus. Cur nō ⁊ homo factꝰ in mūdo: vt illi. Neſcio qui falſi circūitus a falſis ſapientibꝰfallacibuſqꝫ ꝯꝑti in doctrina ſana tramite recti itineriſeuitentur. Nam quidā per illud qd̓ legitur in libro ſalomonis: qui vocatur eccleſiaſtes. Quid eſt qd̓ fuit ipſuꝫqd̓ erit. Et quid eſt ipſum qd̓ factū eſt ipſum qd̓ fiet: etnon eſt omne recens ſub ſole qui loquit̉ ⁊ dicit: ecce hocnouum eſt iam fuit in ſeculis que fuerūt ante nos ꝓpt̓hos circumitus in eadem redeuntes et in eadem cūctareuocantes dictū intelligi volunt: ꝙ ille aut de his rebus dixit: de quibus ſuperiꝰ loquebatur: hoc eſt de generatōnibꝰ alijs euntibꝰ: alijs venientibꝰ: de ſolis amfractibꝰ: de torrentiū lapſibus. Aut certe de oīm reruꝫgeneribꝰ que oriūtur aut occidunt. fuerūt enī hoīes an̄nos: ſunt ⁊ nobiſcū: erunt ⁊ poſt nos. Itaqꝫ queqꝫ animātia vel arbuſta: monſtraqꝫ ipſa que inuſitata naſcūt̉ꝙͣuis inter ſe diuerſa ſint: ⁊ quedam eorum ſemel factanarrentur: tamen ſecundum id quod generaliter miracula ⁊ monſtra ſunt: vtiqꝫ fuerunt ⁊ erunt: nec recens⁊ nouū ē: vt monſtrū ſub ſole naſcatur. ꝙͣuis hec verbaqͥdaꝫ ſic intellexerūt tanꝙͣ in p̄deſtinatōe dei iam factafuiſſe omīa ſapiēſ ille voluiſſet intelligi: ⁊ ideo nichil recens fuiſſe ſub ſole. Abſit aūt a recta fide vt hiſ ſal̓oīsverbis illos circūitus ſignificatos eſſe credamus: qͥbꝰilli putant ſic eadem tempoꝝ ſiue tꝑaliū rerum voluīarepeti. vt verbigr̄a. ſicut iſto ſeculo plato philoſophusin vrbe athenienſi: ⁊ in ea ſcola que achademica nomīedicta eſt: diſcipulos docuit: ita ꝑ innumerabilia retroſecula: multū quidē prolixis interuallis: ſed tn̄ certis: ⁊idem platoⁱ ⁊ eadem ciuitas ⁊ eadem ſcola: ⁊ iidem diſcipuli repetiti. per innumerabilia deinde ſecula repetēdi ſint. Abſit inꝙͣ vt nos iſta credamꝰ. Semel enī chriſtus mortuus eſt pro peccatis nr̄is. reſurgens aūt iama mortuis: non moritur: ⁊ nos poſt reſurrectōem ſemꝑcum illo erimꝰ: cui modo dicimꝰ: qd̓ ſacer admouet pſalmus. Bn̄e ſeruabis nos ⁊ cuſtodies nos a generatōnehac in eternū. Quid aūt miꝝ ſi his circūitibus errātesnec aditum nec exitū inueniūt: qꝛ genus humanū atqꝫiſta nr̄a mortalitas nec quo inicio cepta ſit: ſciunt. necquo fine claudatur: qm̄quidem altitudinē dei penetrar̄n̄ pn̄t: qꝛ cū ipſe eternꝰ eſt: ⁊ ſine inicio: ab aliquo tn̄ ini

cio exorſus eſt tꝑa ⁊ hominem: queꝫ nunꝙͣ ante feceratfecit in tꝑe nō tn̄ nouo ⁊ repētino: ſed immutabili eternoqꝫ ꝯſilio. Nam pſalmiſta cum p̄dixiſſet. Tu dn̄e ſeruabis nos ⁊ cuſtodies nos a generatōe hac in eternuꝫAc deinde repercuſſiſſet eos: in quoruꝫ ſtulta impiaqꝫdoctrina nulla liberatōis ⁊ beatitudinis anime ſeruat̉eternitas: ꝯtinuo ſubiiciens: ⁊ in circūitu inquit impiiambulant: tanꝙͣ ei diceretur. Quid ergo tu ſentis: continuo rn̄dit ad dn̄m loquens: ſcd̓m altitudinē tuaꝫ multiplicaſti filios hoīm. Sentiant inquit hoīes qd̓ putāt:et qd̓ eis placet opinentur ⁊ diſputent ſcd̓m altitudinētuam qua nullus poteſt noſſe hoīm. multiplicaſti filioshoīm ⁊cͣ. valde quippe altum eſt ⁊ ſemꝑ fuiſſe: ⁊ hoīemquem nunꝙͣ ante fecerat: facere voluiſſe: nec cōſiliū voluntatemqꝫ mutaſſe.¶ XII.Adhuc de eodem.Ed inter iſtoꝝ philoſophoꝝ argumenta illudacutiſſimū putatur: ꝙ dicunt nulla ſcientia infinita poſſe comp̄hendi: ac per hͦ deū oīm rerūquas fecit finitaꝝ finitas apud ſe habere ratiōes. Bonitatem autem eius nunꝙͣ vacuū fuiſſe: ac per hoc inqͥunt: neceſſe eſſe ſemper eadem repeti: eademqꝫ ſemperrepetenda tranſcurrere. ne ſi aliqn̄ primū dei opera cepta dicūtur: priorē ſuaꝫ ſine inicio vacatōem tanꝙͣ inertem ⁊ deſidioſam: ⁊ ob hoc ſibi diſplicentē damnaſſe qͣdammodo: ⁊ ob hoc mutaſſe credatur Si auteꝫ ſemperquideꝫ temporalia: ſed alia atqꝫ alia perhibetur operatus: nō ſcientia qua putāt infinita nō poſſe ꝯp̄hendi: ſꝫquaſi ad horā ſicut veniebat in menteꝫ fortuita quadāinconſtantia feciſſe videātur que fecit. has argumentationes ſi nō refutare poſſet ratio: fides irrideri deberetSed in adiutorio dei hos volubiles circulos quos oꝑinio varia confingit: ratio manifeſta ꝯfringit. Hinc .n.maxime iſti errant: vbi in circūitu falſo ambulare: ꝙͣ recto ⁊ vero itinere malint ꝙ mentē diuinā oīno immutabilem: cuiuſlibet infinitatiſ capacē: innūera omnia ſinecogitatōis alternatōne nūerantē: de ſua humana mutabili anguſtaqꝫ metiūtur. Et fit in illis qd̓ ait apoſtolꝰComparātes enī ſemetipſos ſibimetipſis: ſemetipſosnon ītelligunt. Nam qꝛ illis quicquid noui faciendumvenit in menteꝫ nouo conſilio faciūt. Mutabiles quippe mentes gerunt ꝓfecto nō deum quem cogitare nonpn̄t: ſed ſemetipſos ꝓ illo cogitantes: nō illū ſed ſeip̄oſnec illi ſed ſibi ꝯparat. Nobis aūt fas non eſt crederealiter affici deum: cuꝫ vacat: aliter cum operatur: quianec affici dicendus eſt: tanꝙͣ in eiꝰ natura fiat aliquidquod ante nō fuit. Patitur quippe qui afficitur: mutabileqꝫ eſt omne qd̓ aliquid patitur Non itaqꝫ in eiꝰ vacatione cogitetur. ignauia. deſidia. inercia. ſicut nec ineius opere. labor. conatꝰ. īduſtria. Nouit quieſcēs agere: ⁊ agēs quieſcere. Poteſt ad opus nouum: nō nouūſed ſempiternū adhibere cōſiliū. Nec penitēdo qꝛ priꝰceſſauerat: cepit facere quod nō fecerat: ſed ſi pͥus ceſſauit: ⁊ poſteriꝰ operatus eſt: quod neſcio quemadmodūab homine poſſit intelligi: hoc proculdubio quod dicit̉prius ⁊ poſterius: in rebus prius non exiſtentibꝰ ⁊ poſterius exiſtentibus fuit In illo autem non alteram precedentem altera ſubſequens voluntatem mutauit. auteandem voluntatem abſtulit: ſed vna eademqꝫ ſempitna ⁊ immutabili voluntate res quas condidit: ⁊ vt prius non eſſent egit: ꝙͣdiu non fuerunt. Et vt poſteriꝰ eſſent quando eſſe ceperunt. hoc eis qui talia videre poſſent: mirabiliter fortaſſis oſtendens ꝙͣ non eis indiguerit: ſed eas gratuita bonitate condiderit. cum ſine illisex eternitate inicio carente: ⁊ non minore beatitudinēpermanſit. Quia vero dicunt: nec dei ſcientia poſſe īfinita ꝯprehendi: reſtat eis: vt audeant dicere: ꝙ nec omnes numeros deꝰ nouerit. Numeros quippe infinitoseſſe certiſſimū eſt: qm̄ in quocunqꝫ nūero finē faciendū