LiberTriceſimuſprimus

ſuſtentaretur edendo. Produxit quidem. id eſt. proculin altuꝫ duxit: vel pro hoīe eduxit. In medio quoꝝ tā qͣdigniora poſuit lignū vite: ⁊ lignū ſcīe boni ⁊ mali. Dictu eſt aūt lignū vite ab effectu queꝫ habuit natural̓r.vt comeſtū ſepius homīem ꝑpetua ſoliditate firmaret:ita vt nulla infirmitate vel anxietate vel ſenio in deterius: vel in occaſuꝫ laberetur. Lignū vero ſcīe boni ⁊ mali dictū eſt ex eo qd̓ ſecutū eſt eius ꝯmeſtionē. prius enīhomo neſciebat quid eſſet malū: qꝛ nondū exptus erat.Bonū dicimꝰ ſanitatē ⁊ firmitatem. malū vero egritudinē ⁊ imbecillitatē: quā nōdū ſenſerat. Cognouerat qͥdem ea ꝑ ſcīam quia ex vno ꝯͣrioꝝ ꝯgnoſcitur reliquuꝫſed nō ꝑ exꝑientiā: vt medicꝰ dum ſanus eſt nouit morbos: ſed cuꝫ egrotat magis cognoſcit: qꝛ nouit ⁊ ſentit.ſicut de puero delicate nutrito d̓r. qꝛ neſcit quid ſit malū: imo nōdum nouit quāti ſit bonū. Uel malū d̓r inobedientia: bonū obedientia: qꝛ pꝰ ꝯmeſtionē nouit quātūerat bonū obedientie: ⁊ quantū malum inobedientieAuguſtinꝰ ſuper geneſim. li. iii. Erat quideꝫ lignūvltē: quemadmodū petra chriſtꝰ: nec ſine myſteriis reꝝſpūaliū: hoīem in ꝑadiſo viuere voluit deuſ. In ceteriſenī lignis erat ei alimentū: in iſto ſacr̄m ſignificans ſapientiā: de qua ſcriptū eſt: ꝙ lignū vite eſt amplectentibus eam. Sic etiā xp̄c eſt lapis a iacob vnctus ⁊ lapisab edificātibus reprobatꝰ: in caput anguli factꝰ. Sedillud etiā in rebus geſtis eſt factū: hoc aūt in figura tātummodo p̄dictū Sic ergo ſapientia lignū vite eſt ī ꝑadiſo ſpūali: ⁊ creatū eſt qd̓ illam ſignificaret lignū vitein paradiſo corꝑali. Lignū aūt ſcīe boni ⁊ mali tale nomen accepit: vt eo ẜm ꝓhibitōem nō tacto caueret̉: qd̓eo ꝯͣ ꝓhibitōeꝫ tācto ſentiretur. Non enī qꝛ inde comederūt ꝯͣ preceptū dei. Ideo lignū illud factū eſt ſcīe boni ⁊ mali. Sed etiā ſi nichil inde ꝯͣ preceptū vſurparēt:id recte vocaret̉: ꝙ ibi eis accideret: ſi vſurpaſſent Nā⁊ ſi vocaretur arbor ſaturitatis: eo ꝙ inde ſaturari poſſent hoīes: vtiqꝫ ſi etiā nemo accederet Non id̓o nomēillud incongruū eſſet: qn̄quidem cum accederent ⁊ ſaturarentur: tunc ꝓbarent: ꝙ id arbor illa recte vocareturHoc ergo in quo ligno accidere potuit: ex ipſare nom̄accepit. Malum quippe niſi experimento non ſentiremus: quia nullum eſſet: ſi nō feciſſemꝰ. Non enī aliquaeſt natura mali: ſed hoc nomen accepit amiſſio boni. homo nempe cum ſit bonū mutabile: melius bonū fit: cuꝫimmutabili bono adheſerit: amādo ⁊ ſeruiendo ei rationabili ⁊ ꝓpria voluntate. Ideo ſiquideꝫ ⁊ hoc magniboni natura eſt qꝛ ⁊ hoc accepit: vt adherere ſummi boni nature poſſet. Quod ſi noluerit: bono ſe pͥuat: et hoceſt ei malū. Propter qd̓ etiā ꝑ iuſticiam dei patitur cruciatū. Quid enī tam iniquum eſt: vt bn̄ ſit deſertori boni. Nullo modo id poteſt fieri: ſed aliqn̄ boni ſuꝑiorisamiſſi non ſentitur malum: cum habetur qd̓ amatur inferiꝰ bonū. At vero diuina iuſticia ē: vt qui voluntateamiſit quod amare debuit: amittat cum dolore qd̓ amauit: dum vbiqꝫ laudetur creator naturaꝝ. Adhuc eniꝫbonū eſt: qd̓ dolet bonū amiſſum. Nam niſi bonū aliqd̓remanſiſſet in natura: nullus boni amiſſi dolor eſſet inpena. Cui vero placet bonū ſine mali experimento. ſcꝫvt anteꝙͣ amiſſionē boni ſentiat: elegat tenere ne amittat: ſuꝑ om̄s hoīes p̄dicandus eſt Sed hoc niſi cuiuſdālaudis ſingularis eſſet: non illo puero tribueretur: de qͦſcriptū eſt Priuſꝙͣ ſciat bonum ⁊ malū: maliciaꝫ contēnet: vt eligat bonū. Hec etenī duo ſciuntur aliter ꝑ prudentiam boni: aliter ꝑ exꝑientiā mali¶ VIEpilogus de formatione hominisIdem in libro ſexto.Liter quoqꝫ facti ſunt adaꝫ ⁊ eua ſexto die: qn̄dixit deus. Faciamꝰ hominē ad imaginē et ſil̓itudinem noſtrā Et aliter poſt dieꝝ enūeratōeꝫ

quando de limo terre formauit hominem. Tunc quidēſcd̓m potentiā ꝑ verbū dei tanꝙͣ mundo ſeminal̓r inditam: quando ſimul omnia creauit: a quibꝰ in die ſeptīorequieuit. ex quibꝰ omnia ſuis queqꝫ tꝑibus iam ꝑ ſcl̓arum fierent ordinē. Poſtea vero ſcd̓m oꝑatōnem p̄bendam tꝑibꝰ: qua vſqꝫ nunc oꝑatur. Et oportebat iā ſuotꝑe fieri adam de limo terre. Mulierē aūt ex eiꝰ latereNemo itaqꝫ putat in illo pͥmo dei oꝑe ita fuiſſe hoīemvt aliquā vitam duceret: vt dei locutōem ad ſe directācum dixit. Ecce dedi vobis omneꝫ herbam ⁊cͣ. diſcerneret. crederet. ⁊ intelligeret. At inquis quō loquebat̉ eiſqui nōdum audiebant: qꝛ nec erant qui verba ꝑciperētRn̄dere poſſem ſic deum allocutū eos fuiſſe quō xp̄usnondum natos: nō tm̄ nos ſed omnes etiam qui futuriſunt poſt nos. Omnibꝰ quippe dicebat quos ſuos eſſefut̉os p̄uidebat. Ecce ego vobiſcū ſū vſqꝫ ad ꝯſummationem ſeculi. Ueꝝ. vt dictū eſt sͣ. in naturaꝝ inſtitutōne ſermo dei nō quaſi humanis auribus inſtrepebat.Sed rebus factis rerum faciendaꝝ cās inſerebat. ⁊ oīpotenti potētia futura faciebat. hoīemqꝫ ſuo tꝑe formādum in tempoꝝ velut radice vel ſemine condebat. Inillo itaqꝫ pͥmo dei opere creatus eſt homo: qui futuruseſſet ratō creandi hoīs: nō actio creati: ⁊ hoc quideꝫ cūſimul crearent̉ omnia. Creatus eſt aūt in tꝑe viſibiliterin corpore: inuiſibil̓r in anīa. Si aūt ⁊ hoīem ⁊ beſtiasde terra formauit deus: quid habet homo in hac re beſtiis excellentius: niſi ꝙ ad imaginē dei eſt creatus: nōtamen hoc ſcd̓m corpus: ſed ſcd̓m intellectū mentis. Inipſo tn̄ etiā corꝑe quandā ꝓprietatē habet que hoc ip̄mindicet: videlꝫ ꝙ erecta ſtatura factꝰ eſt. Sicut ſuꝑiusoſtenſum eſt. Sed qūo fecit euꝫ deus ex limo terre. vtꝝvidelꝫ repente in ꝑfecta. id eſt. virili aut iuuenili etate:an ſicut vſqꝫ nūc in vteris matꝝ conſueuit formari.Non enī hoc aliꝰ facit ꝙͣ ille qui dixit Priuſꝙͣ te formarem in vtero noui te vt ſcilꝫ illud tantūmodo ꝓpriū habuerit adā ꝙ nō ex parentibꝰ eſt natus: ſed ex terra factus: eo tn modo: vt in ipſo perficiendo: ac ꝑ etates augendo. hi tempoꝝ/ nūeri complerent̉: quos humano geueri attributos videmꝰ. An potius hoc nō eſt requirēdum. vtrūlibet enim hoꝝ fecerit: hoc fecit ꝙ omnipotētem ⁊ ſapientem deū poſſe ⁊ facere decuit. Ita vero certas tempoꝝ leges generibus ⁊ qualitatibꝰ reꝝ in manifeſtuꝫ ex abdito ꝓducendis attribuit: vt eius ptās ſuꝑomnia ſit. Itaqꝫ ſi oīm cauſe futuroꝝ inſite ſunt mūdocum deus omnia ſimul creauit. nō aliter Adam factuseſt: cum de limo formatꝰ eſt. ſicut credibiliꝰ eſt. iam ꝑfecte virilitatis: ꝙͣ erat in illis cauſis: vbi deus hominēin ſex dieꝝ oꝑibus fecit. tam enim non facit deus ꝯtracauſam quam vtiqꝫ volenſ preſtituit quā ꝯͣ voluntateꝫſuam non facit. Si vero nō omnes cauſas in creaturaprimitus condita prefixit: ſed aliquas ī ſua ſeruauit voluntate. Non ſunt quidem ille quas in ſua voluntateſeruauit pendentes ex illaꝝ quaſ creauit neceſſitate. nōſunt tamen ꝯͣrie: quaſ conſtituit in voluntate ſua: quiavoluntas dei nō pōt ſibi eſſe ꝯͣria. Illas ergo ſic ꝯdiditvt ex eis illud eſſe cuiꝰ cauſe ſunt: poſſit: ſed non neceſſeſit Iſtas vero ſic abſcōdit: vt ex eis eē neceſſe ſit. hoc qͣꝫquod ex iſtis fecit: vt eſſe poſſit. ¶ Hugo de ſacra. li. i.Non autem. vt quidā putant. hominis conditio ſic adreſtauratōeꝫ angeloꝝ ꝓuiſa eſt: quaſi factus homo nōfuiſſet: ſi angelus non cecidiſſet. Sed ob hoc ad reſtaurandum ⁊ ſupplendū lapſoꝝ angeloꝝ numeꝝ factus ēhomo. vt d̓r. qꝛ cum homo poſtmodū creatus: illuc vnoilli ceciderāt: ducit̉. illius ſocietatis nūerus: qui diuinitus in cadentibus fuerat: ꝑ hoīem reparatur. ⁊cͣ..III.¶ De tranſlatōne ipſius in paradiſum.¶ Petrus ꝯmeſtor.