LiberTriceſimus

oſtenditur deus ad iudicia ſua iuſta complenda voluntates malas hoīm ſiue demonū: quibꝰ vult modis ⁊ occaſionibꝰ ſiue intꝰ ſiue foris: ⁊ excitare ad volenduꝫ etdirigere ad ꝑficiendum. ⁊ ordinare ad ſubſiſtendū. Inquibꝰ vtiqꝫ dei non eſt ꝙ ſunt: ſed ꝙ ordinate ſunt. hecautem interna diſpoſitio inuiſibil̓r p̄ſidentis adeo eſtocculta: vt ipſas etiam volūtates malas in qͥbus fit lateat: q̄ ſe ſuo ſolum arbitro putant dirigi: qꝛ ſe ſentiūtpreter coactōeꝫ arbitrio proprio moueri. Etenī qꝛ nonimpelluntur: nequaꝙͣ intelligūt ꝙ dirigūtur: ⁊ neſciūtſe hr̄e cām precedentem vt ordinentur: qꝛ non ſentiuntretrorſum impellentem: vt precipitentur. peccatū enimeſt factum vel dictum vel concupitum aliquid contraegem eternam.¶ LXIX.¶ Ꝙ naturalis ordo precipitur obſeruari lege eterna ¶ Auguſ. contra fauſtū li. ii.Ex eterna eſt ratio diuina vel voluntas dei naturalem ordineꝫ iubens obſeruari ⁊ vetans ꝑIturbari. Ordine aūt nature ꝯſtat animā prepoInendam eſſe corpori: Sicut autem anima corpus: ſicipſius anime ratio ceteras eius partes quas cum pecoribus habet ꝯmunes antecellit: ⁊ in ipſa ratōe q̄ partīeſt ꝯtemplatiua. partim actiua. ꝓculdubio ꝯtemplatōprecellit. In hac enī imago dei repn̄tatur: q̄ ꝑ fideꝫ adſpeciem reformatur. Actio itaqꝫ ratōnalis debet obedire ꝯtemplatōni ratōnali: ſiue nūc per fidem oꝑanti:ſiue in futuro per ſpēm ꝯtēplanti: qn̄ .ſ. hoīes erunt eqͣles angelis dei. Nam ⁊ ipſi ſublimes angeli ꝯtemplationem ⁊ actōem ſuam habent: ⁊ id ſibi agendum imperant: quod ille iubet quem conſpiciunt: cuiꝰ eterno īperio liberaliter ⁊ ſuauiter ſeruiunt. Nos aūt ꝙͣdiu peregrinamur ab eo: pro modulo infirmitatiſ nr̄e iuſte viuimus ſcd̓m eternam legem quā naturalis ordo ſeruaturſi viuamꝰ ex fide non ficta q̄ ꝑ dilectōem oꝑatur: habētes in ꝯſcīa bona immortalitatis ⁊ incorruptōis ſpem:⁊ ipſiꝰ p̄ficiende iuſticie vſqꝫ ad ſuauiſſima ſaturitatēquā in hac peregrinatōe oportet eſurire ac ſitire: ꝙͣdiuꝑ fidem ambulamꝰ nō ꝑ ſpeciem. Quapropter homīsactio ſeruientis deo: refrenat omnes mortales delectationes ad naturalem modū eos coercens: meliora inferioribꝰ ordinata dilectōe preponens. Si enī nichil illicitum delectaret: nemo peccarꝫ. Peccat ergo qͥ delectationem illicitā relaxat potiꝰ ꝙͣ refrenat. Illicitum autēeſt: ꝙ illa lege ꝓhibetur qͣ naturalis ordo ſeruatur. Siautem eſt aliqͣ ratōnal̓ creaturā quā nichil illicitū delectari poſſit: nequaꝙͣ in hoc genere factꝰ eſt hō: nec āgelus ille qui in veritate nō ſtetit. Et magna quidem eſthumana creatura in ea poſſibilitate īſtaurata ꝑ quaꝫ ſivoluiſſet nō cecidiſſet. magnꝰ ergo dn̄s qͥ eam cōdidit:cōdidit enī ⁊ inferiores q̄ nō pn̄t peccare: cōdidit ⁊ meliores q̄ nolunt peccare. Beſtial̓ qͥppe natura non peccat: quia nichil ꝯͣ legem eternā facit: cui nimiꝝ ita ſubdita eſt vt eiꝰ ꝑ̄ticeps eſſe nō poſſit rurſus angelica ſublimis natura nō peccat: quia ita ꝑticeps eſt legis eterne: vt ſolus eam delectet deus: cuiꝰ voluntati ſine aliquo exꝑimento temptatōnis obtemꝑat. hō itaqꝫ cuiꝰ ꝓpter peccatum temptatio eſt vitā ſuꝑ terram. ſubdat ſibi quod habet ꝯmune cum beſtiis. ſubdat deo quod hꝫnune cuꝫ angelis: donec iuſticia ⁊ immortalitate ꝑfecta ab iſtis exaltetur illis coequetur. Morales autē delectatōnes vel excitāde vel relaxande ſunt: vſqꝫ ad reparanda vel cuſtodiendam ſalutem iſtam mortalem: ſiue vniuſcuiuſqꝫ hoīs: ſiue ipſiꝰ humani generis. vltravero ſi prolapſe fuerīt: ⁊ ꝯͣ tꝑantie ratōem hominem n̄ſe regentem accipiunt libidines erūt turpes ⁊ illicite:doloribꝰ emendari digne: ꝙ ſi talis etiam neglecta penitentie medicina diem fungat extremuꝫ: lex illa irrep̄benſibilis cenſꝫ eū iam nō emendatōne: ſed damnatōe

dignum. ¶ Hugo vbi ſupͣ. Ad naturalem quippe ordinem iuſticie pertinet: vt aut peccata nō fiant: aut impunita eſſe nō valeant: quodlibet hoꝝ ſit naturalis ordoſeruatur: ⁊ ſi nō ab hoīe certe a deo: ⁊ ip̄a peccata ꝯſcientiā vexant: ipſiqꝫ anīe nocent: cum luce iuſticie peccādo priuat̉: etiaꝫ ſi dolores n̄ ꝯſeqͣntur. qͥ vel corrigēdiſingeruntur: vel nō correctis vltimis reſeruantur..LXX.¶ Ꝙ in eius preceptis et prohibitionibusnulla ſit fallacia.Uia vero ſepe deꝰ p̄cipit: vt fiat qd̓ futuꝝ nōeſt: nec fiet. ⁊ ꝓhibet vt nō fiat: qd̓ futuꝝ eſt. ⁊fiet: nec eſt in eius bn̄placito: niſi hoc ſolum vtſit quod fiet. vidētur eius p̄cepta fallacie obnoxia eſſecum aliud ſignant ⁊ affirmāt de ipſiꝰ voluntate. grauiterqꝫ colluctatur hūana cōſcīa: qͣre p̄cepit deus qd̓ noluit: vel qͣre nō eſt factū quod voluit. Si enī veritas ēin p̄cepto: videtur quod p̄cipit voluiſſe omnino. ⁊ ſi oīpotētia in beneplacito conſiſtit: videtur factū eſſe quodvoluit. Non eſt antem factum qd̓ iuſſit. ⁊ factum eſt qd̓ꝓhibuit. Tali queſtione coartamur. ⁊ tamen vnū ē duobus facilius approbamꝰ: qꝛ voluit magis bonū quodp̄cepit: ꝙͣ malum quod ꝑmiſit: cum tamen quod p̄cipitbonum non ſit factum: ſed malum quod ꝑmiſit. facilenimiꝝ ⁊ ſine conſcīe ſcropulo dr̄: ꝙ deus bonū vult Sivero dicitur deus malum velle. auditu eſt graue. nō qꝛnō bene dicitur: ſed qꝛ non bene intelligitur. maluꝫ qͥppe vult eſſe: et tamen malum non vult: qꝛ non eſt in eiꝰapprobatōne. Et in eo ꝙ malum vult eſſe: non vult niſibonum: qꝛ bonum eſt eſſe malum. Sed fortaſſis alicuividentur excuſabiles mali. cum mala faciunt: quia deivoluntas impletur in malis que agunt At vero ſua voluntate iudicantur mali: quia voluntati dei ſunt ꝯͣrii. n̄quidem eius voluntati reſiſtendo vt fiat qd̓ non vult.quia non poſſunt. ſed tantū reſiſtere volendo: qꝛ maliſunt. ⁊ hecip̄a eoꝝ mala voluntas culpa eſt: quā ſcꝫ aliud volunt. facultas aūt iuſta: quā aliud nō pn̄t. Cūqꝫquod deus vult volunt ipſi non ideo ſunt boni: qꝛ nonideo volunt quoniā deus vult: ⁊ quod uolūt ip̄m deꝰ n̄vult. Approbant enī ⁊ diligūt quod odit deꝰ: ac ꝑ hocdeo ꝯͣrii ſunt ⁊ mali ſunt: non efficiendo ꝯͣrium eiꝰ vountati Sed amando contrarium eius voluntati atqꝫdilectōni. ¶ Hugo de ſancto Uictore. Precepta deimultis nominibus ſignificantur. via dicuntur. quiaea faciendo peruenimꝰ ad vitam. Lex quia obſeruationum ritu ꝓpoſito ligant. Teſtionia qꝛ euidenter admonent penis vel ꝓmiſſis cōteſtantes. Mandata qꝛ faciēda indicūt. Iuſtificatōnes: qꝛ impleta a reatu liberantIudicia qꝛ vnicuiqꝫ pro merito debitam retributōempronūciant. Sermoneſ: qꝛ narrando inſtruūt. Ueritaſqꝛ ita eſt vt dicūt. Iuſticia: qꝛ nichil inordinatū ꝯtinēt¶ Qualiter ab illa ſumma lege lex apud ho¶ IXImines eſt tranſcripta ¶ Auguſ. de ci. dei li. x.Ex autem ſcripta diſtributōne tempoꝝ eſt hominibꝰ data: q̄ priꝰ habet ꝓmiſſa terrena: qͥbꝰtamen ſignificarentur eterna q̄ ⁊ ī viſibilibꝰ ſacramentis celebrarent multi: ⁊ intelligerent pauci. Data eſt autem angeloꝝ edictis: ſed vocibꝰ humanis: abillo qui non ſenſibiliter: ſed intelligibiliter. nec tꝑaliterſed eternal̓r loqͥ: nec incipit: nec deſinit. quod apud illūſinceriꝰ audiūt non corꝑis aure ſed mentis illi eiꝰ miniſtri nuncii qͥ eius veritate ꝑfruuntur incommutabiliQuodqꝫ faciendum ⁊ vſqꝫ in hec viſibilia ⁊ ꝑ ſenſibilia ꝑducendum ineffabilibꝰ modis audiunt incunctanter atqꝫ indifficulter efficiunt. ¶ Idē ꝯͣ fauſtum li. i.Et lex quidem per moyſen data ē: gr̄a ⁊ veritas ꝑ iheſum xp̄m facta eſt. gr̄a ꝑtinet ad charitatis plenitudi