LiberTriceſimus

quoqꝫ hominem aliter ſenſus. aliter imaginatio. aliterratio. aliter intelligentia contuetur. Suꝑior nanqꝫ ꝯp̄hendendi vis amplectit̉ inferioreꝫ. inferior aūt nullatenus ꝯſurgit ad ſuꝑiorem. neqꝫ enī ſenſus exͣ materiamvalet aliquid: neqꝫ vniuerſale imaginatio ꝯtuetur. velratio ſimplicem formā capit. Sed intelligentia qͣſi deſuꝑ ſpectās ꝯcepta forma q̄ nulli alij nota eſſet valeat:que ſubſunt etiā cuncta diidicat. Nam ⁊ ratōnis vniuerſum vel vniuerſale. ⁊ imaginatōnis figurā. ⁊ materiale ſenſibile cognoſcit: nec rōne nec imaginatōne: necſenſibꝰ vtens: ſed illo vno mentis ictu formaliter vt itadicam cuncta ꝓſpiciens ratō quoqꝫ vniuerſale reſpicitnec imaginatōe nec ſenſibꝰ vtens imaginabilia vel ſenſibilia ꝯp̄hendit. vides ergo ꝙ in cognoſcendo cunctaſua potiꝰ facultate qͣm rerū cognitaꝝ vtuntur: nec id īiuria eſſe ꝓbatur Cum enī omne iudiciū iudicātis actꝰexiſtat: neceſſe eſt vt operā ſuā quiſqꝫ non ex aliena ſedex ꝓpria ptāte ꝑficiat. Qd̓ ſiqͥdem in ſentiendis corꝑibꝰ ꝙͣuis afficiāt inſtrumēta obiecte qͣlitates forinſecꝰ:animiqꝫ vigorem agentis antecedat paſſio corꝑis: queetiā in ſe mentis actū ꝓuocet: atqꝫ interim qͥeſcentesintrinſecꝰ formas excitat: ſi inꝙͣ in ſentiendis corꝑibuſanimꝰ in ſe paſſionem illā non habeat: ſed ex ſua vi ſubiectā corporis paſſionem iudicat: qͣntomagis ea q̄ cunctis corpoꝝ affectōnibꝰ abſoluta ſunt: in diſcernendonon obiecta intrīſecꝰ ſequuntur: ſed actū ſue mentis expediunt. Quid ergo ſi ratiocinatōnem ſenſus imaginatioqꝫ refragentur: illud vniuerſale nichil eſſe dicentes: quod ſeſe ratio intueri fatetur. In hmōi lite nos qͥtam ratiocinandi ac ſentiendi vim habemꝰ: nonne tatonis cauſam potiꝰ ꝓbaremꝰ: huic vtiqꝫ ſil̓e eſt: ꝙ humana ratio diuinā intelligentiā non putat intueri: niſi vtip̄a cognoſcere poteſt.LXIIII¶ De excellentia diuine mentis in intuiturerum mutabilium.I igitur nos vti ratōnis ꝑticipes ſumꝰ: ita diuine mentiſ iudiciū hr̄e poſſemꝰ: ſicut imaginationem ſenſumqꝫ ratōni credere oportere iudicamꝰ: ſic humanā rationem ſeſe diuine menti ſubmittere iuſtiſſimū cēſeremꝰ Et ſi ē aliqͣ diuini humaniqꝫ preſentis digna collatio. ſicut nos tꝑali hoc quedā videmꝰpreſenti nr̄o: ita ille oīa ſuo cernit eterno. Quapropterhec diuina prenotio naturā rerum nō mutat: et qualiain temꝑe olim futura: talia etiā pn̄tia ſpectat: nec iudicia rerum confundit. vnoqꝫ ſue mentis intuitu tam neceſſario ꝙͣ nō neceſſario euentura dinoſcit ſicuti nos dū⁊ ābulare in terra hoīem: ⁊ oriri in celo ſolem ꝑiter cernimꝰ: ꝙͣꝙͣ ſimul vtrūqꝫ cōſpectū: tn̄ diſcernimꝰ: ⁊ hocqͥdem voluntariū: illud neceſſariū videamꝰ ¶ Hugo detribꝰ diebꝰ. Sicut igitur immutabilis eſt voluntas deiqui nec mutat cōſilium de p̄terito. nec ꝓpoſitum de futuro: Sic eius etiam cognitio immutabilis eſſe credenda eſt omnino: triplici enim modo mutabilitati ſubiacꝫhumana cognitio: ſcꝫ ꝑ augmentū. ꝑ diminutōem. ꝑ vtciſſitudinem. ꝑ augmentū ſcꝫ vt cum diſcimꝰ qd̓ neſcimus. ꝑ diminutōem: vt qn̄ qd̓ ſcimus obliuiſcimur. Uttiſſitudinem autem videmꝰ qͣdriꝑtitam eſſe: videlicꝫ ineſſentia. in forma. in loco. in tꝑe. in eſſentia viciſſitudinēparit cognitō humana: qn̄ nūc hoc: nūc illud cogitamꝰqꝛ ſimul omīa ſenſu noſtro comp̄hendere non poſſumꝰ.In forma vero: vt qn̄ idipſū nunc tale. nunc auteꝫ taletendimꝰ: quia ſimul vtrunqꝫ nō valemꝰ. Porro in locovt qn̄ nūc huc. nunc illuc cogitatōem ducimꝰ: qꝛ ſimulvbiqꝫ cogitatōe eſſe non poſſumꝰ In tempore auteꝫ qn̄nūc p̄terita: nunc p̄ſentia: nunc futura cōſideramꝰ. qn̄nunc habitam cognitōem intermittimꝰ: nūc intermiſſāiterū reſumimꝰ. Quō itaqꝫ viciſſitudinem reciꝑe ſapientia poſſit: q̄ oīa ſimul ⁊ ſemel ſub vno viſionis radio

comp̄hendit: ſiml̓ omīa: qꝛ omnem eſſentiā: omnem formam: omīa loca: omīa tꝑa: Semel autem: qꝛ viſionemnec intermiſſam recipit: nec habitam intermittit: ſꝫ qd̓ſemel eſt ſemper eſt. omīa videt. ⁊ de omībus oīa videt⁊ ſꝑ ⁊ vbiqꝫ videt. quemadmodū ſi totum corpus tuūoculus eſſet: nec aliud tibi eſſe: ⁊ aliud videre eſſet. quocunqꝫ ſe res verteret: pn̄s tibi non eſſe non poſſet. ⁊ ſubvno viſionis ictu immobilis permanens. ꝯprehendensqͥcqͥd qͦqꝫ verſum in reſpectu hr̄es. imo non niſi antē tecerneres qͥcqͥd circūquaqꝫ poſitum hr̄es. Res trāſiret⁊ viſio ſtaret ⁊ quocūqꝫ ſe ſua mobilitate verteret. ſtanti n̄ niſi pn̄s eſſet. nunc autem qꝛ ex ꝑte vides: mutabiliter vides. ⁊ cum res videnti tranſit: ac videri deſinit.aut ſecū viſioneꝫ mutabil̓r trahit. Ꝙ ſi totꝰ oculꝰ eſſesſic mutabiliter non videres. Quicquid ergo ex ꝑte eſtmutabile eſt. ⁊ quicquid non ex parte eſt non mutabileeſt. Deus autem cui idem eſt viuere ⁊ intelligere. cū ꝑeſſentiā ex ꝑte non ſit: nec ꝑ ſapīam ex ꝑte eſſe poterit.ſed ſicut immutabil̓ eſt eiꝰ eſſeutia. ita vt eiꝰ ſapientia..LXV.Ꝙ etiā contingentia ad diuinū intuitū relata ſunt neceſſaria. ¶ Boecius vbi ſupraIc ſi dicas. qd̓ euentuꝝ deꝰ videt id non euenire non poſſe: ⁊ ob hoc ex neceſſitate ꝯtingere:neqꝫ ad nomē neceſſitatis aſtringas. fateor rēquidem ſolidiſſime veritatis: ſed cui vix niſi diuini ſpeculator intuitꝰ acceſſerit aliqͥs. hoc eſt futuꝝ cuꝫ ad diuinam notionem refertur videri neceſſariū. cum aūt inſui natura ꝑpenditur liberū prorſus ⁊ abſolutuꝫ. Dueſunt etenī neceſſitates. vna ſimplex eſt. veluti ꝙ omneshomīes mortales eſſe neceſſe eſt. Altera vero cōditōnalis eſt. vt ſi aliquem ambulare ſcias. ipſum ambulare l̓moueri neceſſe eſt. Quod enī qͥſqꝫ nouit. id aliter eē ꝙͣnotum eſt. nequit. Sed hec ꝯditio minime ſecum illamſimplicem trahit. hanc enim neceſſitatem non ꝓpria natura: ſed conditōnis adiectō facit. Atqui deus ea queex arbitrii libertate ꝓueniunt futura contuetur pn̄tia.hec ergo ad intuitū dei relata. ꝑ notionis diuine conditionem neceſſaria fiunt. Per ſe vero conſiderata abſoluta nature ſue libertate nō deſinūt. quā priuſꝙͣ fierētetiam non euenire potuiſſent. Uerum ſi eſt inquies inmea ptāte fixum mutare ꝓpoſituꝫ. ꝓuidentiam euacuabo. cum quod illa prenoſcit fortaſſe mutauero. Reſpondebo te quidem ꝓpoſitum poſſe deflectere Sed quoniā⁊ id te poſſe. ⁊ an̄ facias quo ue cōuertas. pn̄s ꝓuidentie veritas intuetur. diuinam te preſcīam vitare n̄ poſſeſicuti nec oculi pn̄tis intuitum effugere poteris. ꝙͣuiste in varias actōnes libera voluntate cōuerteris Nunꝙͣ enim ex tua diſpoſitōne ſcīa diuina mutabitur. vt cūtu quidem nunc hoc. nunc aliud velis. ip̄a quoqꝫ noſcēdi vices alternare videatur. Omne quippe futuruꝫ diuinus p̄currit intuitus. vt vno ictu mutatōes tuas manens preuenit. atqꝫ cōplectitur. ꝙͣ videlicet p̄ſcīam nōex futuraꝝ reram euentu: ſed ex propria voluntate ſortitur. ne quod indignum eſſꝫ ſcīe dei cām futuram nr̄apreſtare dicātur. hec etenī ſcīe vis pn̄taria notōe cūctacomplectens. rebꝰ oībus ip̄a modum conſtituit: nec rebus ip̄a ſe ſubiicit. Que cum ita ſint. manet intemerata mortalibꝰ arbitrii libertas: nec inique leges ſolutisomī neceſſitate volūtatibꝰ p̄mia proponūt. ⁊ penas. manet etiam deſuper ſpectator deus cūcta p̄ſciens. hoīsp̄mia maliſqꝫ ſupplicia diſpēſans: nec fruſtra ſpes atꝫpreces in deo poſite ſūt: q̄ quādo recte ſūt: inefficaceseſſe nō pn̄t.LXVI.Ꝙ dei voluntas ſit prima et ſumma rerūoīm cauſa ¶ Auguſtinꝰ de trinitate libro. iij.Oſpecieꝝ atqꝫ notionū eſſe ꝓbatur: nichil enī fitOrro volū tas dei prima ⁊ ſumma cauſa oīm