LiberTriceſimus

ſunt ideo ſciuntur a deo omnipotenti: qꝛ facta ſunt: ſedpotius qꝛ immutabil̓r a deo ſciūtur. ideo facta ſunt.¶ Petrus lumbarduſ. His tn̄ auguſtini verbis videt̉obuiare ſententia origenis: ſuꝑ epl̓aꝫ qͥppe ad Romanos ait. Non ꝓpter hoc aliqͥd erit qd̓ deꝰ id futurū ſciat: ſed qꝛ futurū eſt: ideo ſcitur a deo anteꝙͣ fiat. Eccevid̓r ſignificare ꝙ reſ future ſint cā p̄ſcīe dei: ibi veroꝯͣriū: vicꝫ qꝛ p̄ſcīa ſit cā futuroꝝ. veꝝ reſ futuras p̄ſcientie dei nullatenꝰ cām eſſe dicimꝰ. ⁊ ꝙ ait Origenes.ita exponimꝰ: qꝛ futurū eſt. id̓o ſcitur a deo anteꝙͣ fiatid eſt. qd̓ futurū eſt a deo ſcitur anteꝙͣ fiat: nec ſcireturniſi futurū eſſet. vt videlicet ibi non vocet̉ cā: niſi ſine qͣnon fieret. ſic etiā dei ſcientiā vel p̄ſcīam ſi tm̄ ad noticiam referamꝰ. dicimꝰ non eſſe cām eoꝝ q̄ fiunt: niſi talem ſine qua non fiunt. Si vero ſcīe nomen etiā bn̄placitum ⁊ diſpoſitōem includit. tūc recte pōt dici cā eorūque deus facit. Et hoc modo fortaſſis Auguſtinꝰ accipit. vbi dicit. Ideo ſunt qꝛ nouit .i. qꝛ ſcienti placuit.vel qꝛ ſciens vt eſſet diſpoſuitLXI.¶ Ꝙ p̄ſcientia neceſſitatem in rebꝰ nō ponit ¶ Auguſtinꝰ de ciuitate dei libro quintoEc ip̄am dei preſcīam ponimꝰ ſub neceſſitate.licet dicamꝰ. Neceſſe eſt deum cuncta preſcireIſicut nec ptās eiꝰ minuitur. cum mori falliqꝫnon poſſē d̓r: Quin potiꝰ ideo talia non poteſt: qꝛ omnipotens eſt. Nā ſi talia poſſet: minoris vtiqꝫ ptātis eſſꝫSic etiā neceſſe dicimꝰ eſſe. vt qn̄ volumus libero arbitrio velimꝰ. ⁊ veꝝ ꝓculdubio dicimꝰ. ⁊ n̄ iō liberū arbitrium neceſſitati q̄ libertatē adimit ſubiicimꝰ. Nec propterea nichil eſt in volūtate nr̄a: qꝛ deꝰ p̄ſciuit qd̓ futurum eſt in ea. Non enim qui hoc preſciuit. nichil preſciuit. ſed aliquid. vnde ipſo vtiqꝫ preſciente: eſt aliqͥd innr̄a voluntate. Quo circa nullatenꝰ cogimur: aut retenta dei preſcientia tollere voluntatis arbitriū. aut retento voluntatis arbitrio. deuꝫ qd̓ nephas eſt: negare preſcium futuroꝝ. Sed vtrūqꝫ amplectimur: vtrūqꝫ fdieliter ⁊ veraciter ꝯfitemur: illud vt bn̄ credamꝰ: hoc vtbn̄ viuamꝰ. male aūt viuitur ſi de deo nō bn̄ creditur.vnde abſit a nobis negare preſcīam vt libere velimus.quo adiuuante ſumꝰ liberi vt velimꝰ. Proinde nō fruſtra fiūt leges. obiurgatōnes. ⁊ exhortatōes. laudes. ⁊vituꝑatōes: qꝛ ⁊ ipſas futuras eſſe preſciuit: ſed ⁊ preces valent ad ea impetrāda: que ſe peccātibꝰ daturumeſſe preſciuit. ⁊ iuſte premia bonis factiſ: ⁊ ſupplicia cōſtituta ſunt peccatis. Neqꝫ enim ideo peccat homo: qꝛdeus illum peccaturū preſciuit: ſed ſi peccare voluerithoc etiam ipſe preſciuit. Qui ſi nolit omnino non peccat. imo ideo non dubitatur ipſum peccare cum peccatquia ille cuiꝰ preſcientia falli nō poteſt: non fatum: nonfortunā: nō quodlibet aliud ſeipſum peccatuꝝ eſſe preſciuit. ¶ Idem ſuꝑ iohannem. Itaqꝫ deus futuroꝝ preſcius infidelitatem iudeoꝝ ꝑ ꝓphetā predixit: ſed nō fecit. Non enī ideo que nꝙͣ ad peccatum cogit: qꝛ futurahoīm peccata prenouit: illoꝝ enī peccata preſciuit nonſua: cuiꝰ falli nō pōt preſcīa. ¶ Petrꝰ lumbardꝰ. Adhoc ſolet a quibuſdaꝫ opponi: aut aliter pōt fieri ꝙͣ deus preſciuit: aut nō. Si nō cuncta neceſſario eueniuntSi ſic preſcīa falli pōt vel mutari. Ad qd̓ dicimus: ꝙhmōi locutōes ſunt multiplices: aliter non poteſt fieriꝙͣ deꝰ preſciuit. Impoſſibile eſt non eſſe qd̓ deus preſciuit: ⁊ ꝯſil̓es. Si enī intelligatur cōiunctim: vt conditioſit implicita: hoc mō nō poteſt al̓r fieri ꝙͣ deꝰ preſciuit̉id eſt. nō poteſt eſſe ſil̓ vtrūqꝫ: ſcꝫ ꝙ deꝰ preſciuerit itafieri. ⁊ aliter fiat veꝝ eſt Si aūt diſiunctim: vt dicaturhec aliter euenire non poſſe ꝙͣ euenit ſicut deus futuꝝ¶ .LXII.preſciuit. falſum eſt:¶ Ꝙ libertatē arbitrij nō excludit ¶ Boecius de cōſola. libro quinto.

Icis itaqꝫ michi cum manens in diuina mēteſimplicitas indeclinabilem cauſaꝝ ordinē promat. iſqꝫ ordo res mutabiles incommutabilitate ſua coerceat. In hac herentiū ſibi ſerie cauſaꝝ eſt nevlla noſtri arbitrii libertas an ipſos quoqꝫ humanorūmotꝰ aīoꝝ fatalis cathēa cōſtringit Eſt vtiqꝫ neqꝫ enīeſt vlla creatura ratōnalis qͥn eidem aſſit libertas arbitrii: ſed non in omībus eſt eqͣlis. Nam ſuꝑnis diuinisqꝫ ſubſtantiis: ꝑſpicax eſt iudiciuꝫ ⁊ incorrupta voluntas atqꝫ efficax optatoꝝ preſto eſt poteſtas. humanasvero animas liberiores qͥdem neceſſe eſt eſſe. cum ſe iumentis diuine ꝯſeruant ſpeculatōe: minꝰ vero cum adcorpora delabuntur minuſqꝫ etiam cum terrenis artubus colligātur. Extrema vero ſeruitꝰ eſt cum viciis dedite ꝓprie rōnis poſſeſſione ceciderunt: et quodammōꝓpria libertate captiue ſunt. Que tamen ille ab eternoomīa ꝓſpiciens intuitꝰ ꝓuidentie cernit ac ſuis q̄qꝫ meritis predeſtinata diſponit. At nimiū inqͥs repugnarevidetur vniuerſa prenoſcere deum ⁊ eſſe libertatis arbitrium. Nam ſi cuncta ꝓſpicit deus. nec vllo mō fallipōt qd̓ futurū eſſe preuidit. euenire neceſſe eſt. Si eniꝫaliorſum ꝙͣ ꝓuiſa ſunt detorqueri pn̄t. iam nō erit futūra preſcīa firma: ſed potiꝰ opinio incerta. Quod qͥdemcredere de deo nephas iudico. Ꝙ ſi apud illum rerumomniū finem certiſſimū nichil incerti eſſe poſſit. certuseſt eoꝝ euentus que futura firmiter preſciuerit: quarenulla humanis cōſiliis actōnibuſqꝫ libertas eſſe cōprobatur. Que nimiꝝ ad vnicuꝫ euentū immobil̓r cōſtriuguntur Idqꝫ videbitur omniū iniqͥſſimū ꝙ nunc iudicatur equiſſimū. videlicet improbos pūiri vl̓ iuſtos remunerari quos ad alterutrū non ꝓpria mittit voluntas: ſꝫcerta futuri cogit neceſſitas. vicia quoqꝫ noſtra ad oīmreferentur actoreꝫ bonoꝝ. itaqꝫ nec ſperandi aliqͥd necdeprecandi vlla ratio erit. qn̄quidem omnia optandaſeries indeflexa ꝯnectit Sic ergo neceſſe humanū genꝰdiſceptum atqꝫ diſiunctum ſuo fonte fatiſcere. Uetꝰ inꝙͣ eſt iſta ꝓuidentie querela. Cuiꝰ .ſ. caliginis cā eſt. ꝙhumane ratōnis modus ad diuine preſcientie ſimplicitatem admoueri non pōt: que ſi vllo modo queat attingi. nichil ꝓrſus relinquitur ambigui. verum ſtat̉uamꝰnullam eſſe preſcientiam futuri. Non ergo qͣntum adhoc attinet que ex arbitrio veniunt ad neceſſitatem coguntur. non vtiqꝫ ſi ſtatuamus iterum preſcientiā eſſemanebit. vt opinor. in uobis integra ⁊ abſoluta voluntatis libertas. Que ergo carent exiſtendi neceſſitate cūfuerint eadem vtiqꝫ pͥuſꝙͣ fiant ſine neceſſitate futuraſunt. ſicut enim preſentium rerum ſcientia nichil neceſſitatis importat his que fiunt ita nec preſcīa futuroruꝫhis que futura ſunt. ¶ Augꝰ. in li. de predeſtinatōne.Itaqꝫ preſcīa dei hominē non cogit vt talis ſit qualeꝫdeus eum futurū preſciuit.¶ LXIII¶ Ꝙ apud deum ſit certa prenotio rerū cōtingētium ¶ Boecius vbi ſupraEd hocipſum inquies dubium exiſtit an illarūque neceſſarios exitus non habent vlla prenotio eſſe poſſit. nichil enī putatur ſcīa ꝯprehēdipoſſe niſi certū: qm̄ aliter ꝙͣ ſe res habeat arbitrari abintegritate ſcīe creditur eſſe diuerſum. Cuiꝰ videliceterroris cauſa eſſe cognoſcitur: qꝛ oīa que quiſqꝫ nouit.ex ipſoꝝ tantūmodo vi atqꝫ natura cognoſci eſtimat q̄ſciuntur: quod vtiqꝫ totum contra eſſe ꝓbatur. Quidquid enim cognoſcitur. nō ẜm ſui vim vel naturam: ſꝫẜm cognoſcentiū facultatem potiꝰ comprehenditur. nāvt hoc breui exemplo liqueri poſſit. eandeꝫ corporis rotunditatem aliter viſuſ. aliter tactꝰ agnoſcit. Ille ſiquidem eminꝰ manens totum ſimul iactis radiis intueturhic vero coherens orbi atqꝫ cōiunctꝰ circa ipſuꝫ motꝰambitum. rotunditatem partibus cōprehendit. Ipſuꝫ