LiberCirceſimus

ꝯfidetare: nonne clamarent ne puncto quidem temꝑisdeum a quo eſt omnis modus menſuraꝝ. oīs parilitasmeritoꝝ. oīs ordo pondeꝝ. ab eius gubernatōe ceſſareQuid ergo abſurdiꝰ. qͥd incōſultiꝰ pōt ſentiri ꝙͣ totā illam naturaꝫ eſſe vacua nutu ac regimīe ꝓuidentie deicuiꝰ extrema ⁊ exigua vides tanta diſpoſitōe formarivt hiſ qͥ aliqͣnto attentiꝰ ea cogitāt. ineffabileꝫ admiratiouis horrorem incutiāt. Cūqꝫ nature corporis preceſſat anime natura. qͥd dementiꝰ ꝙͣ putare nullum eſſe diuinum iudiciū de meritis hoīm. cum in eoꝝ carne tāteIlliꝰ ſolertie clareāt indicia: ſed qꝛ minima in promptuſunt nr̄is ſenſibꝰ. ⁊ ea facile inueſtigamꝰ. elucet in eisordo reꝝ euidentiꝰ. At illa quoꝝ ordineꝫ videre nō poſſimꝰ. inordinata putāt. qͥ eſſe nō putant: niſi qd̓ viderecōſueuer̄t. aūt ſi putāt. tale aliqͥd putant qͣle videre cōſueuer̄t. Nos aūt quoꝝ greſſus. ne in illam ꝑuerſitatēincidamꝰ. eadem ꝓuidentia regit. ꝑ ſacrā ſcripturā exoꝑibus dei ip̄o adiuuante indagare conemur eandemipſiꝰ ꝓuidentiā. ¶ Hugo de tribꝰ diebꝰ. Ecce videmꝰꝙ dei ꝓuidentia ſapienter diſponens oīa. in celo lumīaria collocauit. vt oīa ſubſtātia illuſtrarent. in aere ventis. ⁊ nubibꝰ viā fecit. vt agitatōnibꝰ ſuis diſperſe pluuiam deorſum funderent. In gremio telluris moles aqͣrum recipi iuſſit. vt ꝑ gurgites ſuos hinc ⁊ illinc quonutus ferret iubentis diſcurrerent. quaſdam regionesditauit vbertate frugū. qͣſdaꝫ vineaꝝ. alias oleꝝ. aliaspecoꝝ. alias herbis virtuoſis. alias gemmis p̄cioſis.alias animalibus ac beſtiis monſtruoſis. alias coloribꝰvariis. alias diuerſaꝝ artium ſtudiis. alias metalloꝝ.alias thimiamatū generibꝰ diuerſis. vt nulla prorſusſit regio: q̄ non aliquid p̄ ceteris nouuꝫ ac ſpāle poſſideat. nulla iterum que non aliquid nouum ac ſpāle a ceteris accipere queat. Cetera quoqꝫ plurima. videlicet q̄ſuperiꝰ dicta ſunt de iſta materia: in quibꝰ palam eluceſcit gubernatoris ꝓuidentia. ¶ Boeciꝰ vbi ſupra. Uerum inquis. nichil ne eſt. qd̓ vl̓ caſuale vel fortuitū iureappellari queat. vtiqꝫ quotiens aliqͥd cuiuſpiā rei gr̄ageritur. ⁊ quibuſdā cauſis aliud cōtingit ꝙͣ intendebatur. caſus vocatur: vt ſi quis agricolēdi cā humū fodiat. ⁊ intus auri pondus inueniat. ꝓprias enī cās hmōihabet euentꝰ. qͣrum improuiſus inopinatuſqꝫ curſuscaſum videtur oꝑatus. licet ergo diffinire caſum eſſe inopinatū ex ꝯfluentibꝰ cauſis in his q̄ ob aliud gerūtureuentū. Concurrere vero atqꝫ ꝯfluere cās facit ille ordo ex mutabili ꝯnexione p̄cedens: qui de ꝓuidentie fonte diſcedit. cuncta ſuis locis tꝑibuſqꝫ diſponens.LIX.¶ Ꝙ ea que in vniuerſo confuſa et conturbata videntur ꝑ prouidentiam dei ordināturIc ordo res mutabiles aliqn̄ temere fluiturasꝓpria incōmutabilitate oportet coerceat. quoſit vt eam ⁊ ſi nobis hunc ordinem minime ꝯſiderare valentibꝰ cōfuſa oīa ꝑturbataqꝫ videātur. nichilominꝰ tn̄ ſuus modus ad bonū dirigens. cūcta diſponit̉. Nichil enim eſt qd̓ mali cā ne ab ip̄is qͥdem improbis fiat: ne dum ordo de ſummi boni cardine ꝓficiſcēsa ſuo quoꝙͣ exordio deflectat Que vero inquies poteſtvlla iniqͥor eſſe cōfuſio: ꝙͣ vt bonis tum aduerſa. tū proſpera. malis etiam tum optata tum odioſa cōtingāt vtergo nūc pauca q̄ ratio valet hūana de diuina ꝓfunditate perſtringā: qͥcqͥd citra ſpem videas geri: rebꝰ quidem rectꝰ eſt ordo: opinioni vero tue ꝑuerſa ꝯfuſio: ecceſit aliqͥs ita bn̄ morigeratꝰ: vt de illo diuinū iudiciū pafiter humanūqꝫ ꝯſentiat: ſed animi viribꝰ infirmus exiſtat. huic forte ſi qͥd aduerſe cōtingat colere deſinat innocentia: ꝑ quā non potuit retinere fortunā. Itaqꝫ ſapiens diſpenſatio parcit ei: quem aduerſitas deteriorēfacere poſſit. Et alius cunctis viribus abſolutus. ſctūs

qꝫ ac deo ꝓximus. hunc quibuſlibꝫ aduerſis ꝯtingi nephas prouidentia iudicat: adeo vt nec corporeis qͥdemmorbiſ agitari ſinat. Sepe vero fit vt bonis ſummā rerum gerenda deferatur: qͣtinus extuberās improbitasretundatur. Alii quoqꝫ prouidentia mixta quedaꝫ proanimaꝝ qͣlitate diſtribuit: quoſdam remordet: ne logafelicitate luxuriēt. alios duris agitari ſinit vt virtutesanimū patientie vſu ⁊ exercitatōe ꝯfirment. Alii plusequo metuunt qd̓ ferre poſſunt. Alii plus equo deſpiciunt: qd̓ ferre non poſſunt. hos ergo in experimentū ſuiꝑmittit prouidentia triſtibꝰ duci. Ꝙ autē nunc triſtianūc optata proueniūt improbis: ex eiſdē ducitur cauſiſquoꝝ quidem ſupplicia tum ceteros a ſceleribus deterrent. tum ip̄os qͥbus inuehuntur emendant. leta veromagnū bonis argumentū loquūtur: quid de hmōi felicitate iudicare debeāt: cū eam ſepe famulari etiam improbis cernant. Ceteꝝ alicuius cā preceps eſt: atqꝫ importuna natura: vt eum in ſcelera potiꝰ exacerbare poſſet rei familiaris inopia. Huiꝰ morbo ꝓuidentia collatepecunie medetur remedio. hic fedatam probris cōſcīaꝫſpectās: ſecūqꝫ fortunā ſuam ꝯparans: forſitan ꝑtumeſcit: ne cuiꝰ iocunduſ eſt vſus. amiſſio triſtis ſit. moresitaqꝫ mutabit: ⁊ dum fortunā amittere metuit: neqͥciaderelinqͥt. Alios in cladem meritā p̄cipitauit indigneaucta felicitas: quibꝰ permiſſum ē ius puniendi: vt eētbonis exercicii: maliſqꝫ cā ſupplicii Et ſepe qͥdem ſumma prouidentia pertulit inſigne miraculū circa improbos. vt videlicet malos mali fecerent bonos. Nam duꝫiniqua ſibi a peſſimis quidem perpeti metuūt. noxioꝝodio flagrantes ad frugem virtutis redeūt: dum ill̓ ſtudent eſſe diſſil̓es: quos oderūt. Sola enī eſt diuina viscui mala queqꝫ bona ſint. cum eis competenter vtēdoalicuiꝰ boni effectū elicit. Ordo nanqꝫ quidam cunctacomplectitur. vt qd̓ ab aſſignata ſibi ordīs ratione diſceſſerit. hoc licet malum ſit: tn̄ ad ordinem relabatur. nequid in regno prouidentie temeritati: ſed oīa ſeruianteius immutabili diſpoſitōni. Omniū qͥppe naturarumconditor deus ad ſe dirigens cūcta diſponit: et dum eaque protulit in ſui ſil̓itudine retinere feſtinat: malū oēde ſue reipublice termīs ꝑ fatal̓ ſeriem neceſſitatis eliminat: quo fit vt etiā maloꝝ que abundare credūt ī terris: ſi diſponentē ꝓuidentiā ſpectes nichil vſqꝫ mali ꝑpendis.LX.Utrū ea que in mundo ſūt vel fiunt a preſcientia dei cauſent̉.¶ Auguſtinus de ciuitate dei libro ſexto.T hoc aūt qd̓ dictum eſt ſupͣ: ꝙ deꝰ non niſi eaque nouerat fecit: animo qͥddam miruꝫ ſed tamen verum occurrit: videlicet ꝙ mundꝰ iſte nobis quidem notꝰ eſſe non poſſet: niſi eſſet. deo autē niſinotꝰ eſſet. eſſe non poſſet ¶ Hugo de ſacr̄is libro. v. Uerum qꝛ omnis ſcīa alicuiꝰ eſt. nequaꝙͣ in deo p̄ſcīa abeterno fuiſſet: niſi futurū eſſet aliquid de quo eſſet. Siergo ex creaturis pendet p̄ſcīa creatoris cāliter. priuseſſe videbitur qd̓ creatuꝫ eſt: ip̄o qͥ creauit illud. An̄ dicemꝰ qꝛ oīa in creatore ab eterno īcreata fuer̄t: q̄ ab ip̄otꝑaliter creata ſunt. ⁊ illuc ſciebantur. vbi habebātur.⁊ eo modo quo habebātur. ⁊ non cognouit deꝰ aliqͥd exͣſe: qꝛ omīa habꝫ in ſe: nec ideo ibi fuerūt: qꝛ hic futurafuer̄t: nec cā illoꝝ creditur fuiſſe ex iſtis: neqꝫ ideo: qͥahuc vener̄t: ibi fuer̄t: qͣi eē n̄ potuiſſent illa ſine iſtis. nā⁊ illa fuiſſent: etiam ſi illa ex iſtis futura non fuiſſent.cū iſtoꝝ cā non fuiſſent. Et fuiſſet qͥdem ſcientia eoꝝ q̄eſſēt. p̄ſcientia aūt n̄ fuiſſꝫ eoꝝ q̄ futura n̄ eſſent. nec idcirco minꝰ aliqͥd ī creatore fuiſſet: qꝛ ip̄a q̄ p̄ſcīa eſt ſcīafuiſſet. ¶ Augꝰ. de tri. libro. vi. Cum ergo tꝑa decedūt̉ac ſuccedūt. ſcīe dei non decedit aliqͥd vel ſuccedit: in qͣnouit omnia que ꝑ ipſam fecit. non enim. hec q̄ creata