LiberTriceſimus

¶ Alquinus ſuper geneſim. xlvii.Uattuor itaqꝫ ſunt modi operationis dei. operatus eſt enī primo in verbo ſuo oīa diſponendo. Secundo in materia informi quattuor elementoꝝ de nichilo eam creando. Tercio ꝑ oꝑa ſex dierum creaturas varias diſtinguendo. Quarto ex pͥmordialibus ſeminibus non incognitas naturas faciendo:ſed notas ſepiꝰ ne pereant reformando. ¶ Richardusin libro exceptionū primo. Pater inquit meꝰ vſqꝫ mōoꝑatur. cuiꝰ .ſ. oꝑatio qͣdrifariaꝫ diuiditur. Primū eſtopus conditionis. ſcd̓m diſpoſitōis. terciū propagationis. quartū gubernatōnis. Primū opꝰ an̄ omneꝫ dieꝫfecit. Scd̓m in ſex diebꝰ: ⁊ ab hoc in ſeptimo die requieuit. Terciū a pͥncipio vſqꝫ ad finem facit. Quartuꝫ ineternum facere non ceſſabit ¶ Iohannes damaſcenusli. primo Eſt aūt ſoliꝰ dei vbiqꝫ ac ſcd̓m idem operari.vbiqꝫ etenim ens ſuꝑ oīa. ſcd̓m idem differenter operatur vbiqꝫ vna ⁊ ſimplici operatōe. ¶ Petrꝰ lumbardꝰin ſententiis li. ii. Cunqꝫ dicimꝰ deum aliquid facere. n̄enim in oꝑando aliquem motum intelligimꝰ ineſſe. velaliquam in operando paſſionem: ſicut nobis ſolet accidere. ſed eiꝰ ſempiterne volūtatis nouū aliquem ſignamus effectuꝫ. hoc eſt ipſiꝰ eterna voluntate nouiter aliquid exiſtere. Et hoc d̓r agere: qꝛ eiꝰ cā exiſtit abſqꝫ ipſius agitatione. vt actus proprie dici nō queat. cū actꝰoīs in motu cōſiſtit. ⁊ nullus in deo motꝰ exiſtat Sicutergo ex calore ſolis aliqua fieri ꝯtingit: nulla tn̄ in ip̄ovel in eiꝰ calore facta mutatōne vel motione: ſic ex voluntate dei habent eſſe noua: ſine actoris mutatōne¶ Auguſti. de ciui. dei libro. xii. Itaqꝫ cum audimꝰ ꝙdeus hoīem ad imaginem ſuam fecit: eiqꝫ ꝯiugem ī adiutoriū generandi ex eiꝰ coſtā edificauit. nequāꝙͣ huiꝰoꝑatōes dei carnal̓r cogitemꝰ: ſicut opifices ex quacūqꝫ terrena materia corporalibꝰ menbris qd̓ artis induſtria potuer̄t fabricātes videmꝰ. manꝰ .n. dei eſt ipſiꝰ potentia qua inuiſibil̓r oꝑatur etiā viſibilia. Cunqꝫ aliaſit ſpecies que adhibetur extrinſecꝰ cuiqꝫ materie corporali: ſicut operantur homines figuli ac pictoreſ ⁊ fabri. Alia vero que intrinſecus de occulto ⁊ ſecreto naͣture viuentis ⁊ intelligentis arbitrio efficientes habetcauſas: q̄ non ſolum naturales corpoꝝ ſpecies: veꝝ etiam ipſas anīantiū animas dum non ſint facit: ſupra dicta illa ſpeciēs artificibꝰ qͥbuſqꝫ tribuatur. hec aūt altera non niſi vni artifici ꝯditori ⁊ creatori deo cōuenit:qui mundū ipſum ⁊ angelos ſine vllo mūdo et angelisfecit. Quā etenī diuina vi vt ita dicaꝫ effectiua q̄ fierineſcit: ſed facere: ſpeciem accepit cuꝫ mundus fieret rotunditas celi ⁊ rotunditas ſolis. Eadem vi diuina ⁊ effectiua que fieri neſcit: ſed facere: accepit ſpeciem rotūditatis ocl̓i: ⁊ pomi: cetereqꝫ naturales figure: qͣs in rebus naſcentibꝰ nequaꝙͣ extrinſecꝰ videmꝰ adhiberi: ſꝫintima creatoris potentia: que dixit celum ⁊ terram impleo: cuius ſapientia nimiruꝫ attingit a fine vſqꝫ ad finem fortiter: ⁊ diſponit omnia ſuauiter C. XLVIII.De miraculorum operatōne.Gloſa ſuꝑ epiſtolā ad romanos. xi.Orro ipſe deus naturaꝝ oīm ꝯditor: nichil cōtra naturā facit omīno qꝛ hoc eſt natura cūiqꝫrei: qd̓ ipſe facit a quo eſt omnis nature modꝰ:⁊ numerꝰ ⁊ ordo. Non incongrue tn̄ humano more dicitur facere aliqͥd ꝯͣ naturaꝫ: qn̄ ꝯͣ id qd̓ in natura nouimus facit. naturā quippe ſolemꝰ appellare cognituꝫ nobis mortalibꝰ ſolitumqꝫ curſuꝫ nature. ꝯͣ quē ſcꝫ cū aliqua deꝰ oꝑatur: magnalia vel mirabilia nominanturAt vero ꝯͣ ſummaꝫ illam nature legem a noticia remotam ſiue impioꝝ ſiue infirmoꝝ tam deꝰ nullo modo facit: ꝙͣ nec ꝯͣ ſe ipſum facit ¶ Augꝰ. de trini. li. iii. Quisitaqꝫ cadaueribꝰ reddidit animas ſuas cuꝫ reſurgerēt

mortui: niſi qui carnes in vteris matruꝫ animat: vt oriantur morituri. Sed dum fiunt iſta cōtimo qͣſi quodāfluuio rerum labentiū atqꝫ manentium: ⁊ ex occulto iupromptum atꝫ ex ꝓmpto in occultū vſitato itinere tranſeuntiuꝫ naturalia dicuntur. Cuꝫ autem admouendishonminibꝰ inuſitatā mutabilitate ingerūtur magnaliavt dictum eſt: mirabilia nuncupantur ¶ Idem in librode vtilitate credendi. Miraculū enī vocari ſolet. quidquid arduum aut inſolitum ſupra ſpem vel facultatemmirantis apparet. ¶ Idem ſuper geneſim libro. ix. Uiautem ſuperius dictum eſt: ſicut illud ſemen cui promiſſum eſt: diſpoſitū eſt per angelos in manu mediatoris.ſic omnia que ad eiuſdem ſeminis aduentū vel auunciandum vel p̄nunciandū in rerum natura p̄ter vſitatuꝫnature curſum mirabiliter facta ſunt: ꝓbabiliter creditur eſſe facta miniſtratibꝰ angelis: ita tn̄ vt vbiqꝫ creator vel reparator naturaꝝ non ſit: niſi qui plātatore acrigatore quolibet ſolꝰ incrementū tribuit. Itaqꝫ in rebus creatis altitudinem illiꝰ oꝑatōis quā mulier de latere viri facta eſt querimꝰ: nec inuenimꝰ: non niſi qꝛ homines quidam quemadmoduꝫ operantur in hac terracognouimꝰ. quemadmodū autem angeli in hoc mundoquo modo agricolatur: nō vtiqꝫ nouimꝰ. Nam ꝓfectoſi remota hominuꝫ induſtria fruticū genꝰ. oꝑaretur tātum curſus nature nichil aliud in hac parte nouiſſemꝰꝙͣ in terra naſci arbores ⁊ herbas: ⁊ ex earuꝫ ſemībꝰ exeis itidem in terra cadentibus: nec innoteſceret nobisquid valeret inſitio: vt alteriꝰ generis lignum propriaradice poma portaret aliena: ⁊ coaleſcente vnitate iamſua. hec nimirum per agricolaꝝ oꝑa didicimꝰ: cum ipſicreatores arborum nullatenꝰ exiſtat: ſed ad nature curſum deo creanti ſuum quidem miniſteriuꝫ prebeant.Nunquā enim per oꝑa eoꝝ aliquid exiſteret: ſi hoc indei opere intima nature ratio non haberet. Quid ergomirum ſi quemadmoduꝫ ex oſſe viri facta eſt mulier nōnouimꝰ: qn̄quidem deo creante quemadmoduꝫ angeliſeruiāt ignoramꝰ Fideliter tn̄ feminā ex viro factā nullo interueniente ꝯcubitu credimꝰ: etiā ſi forte coſta miniſtrata ſit ꝑ angeloſ pro nutu creatoris ſicut fideliteretiam virum ex femina ſine ꝯcubitu factum credimus:quādo ſemen Abrahe per āgelos diſpoſituꝫ eſt in manū mediatoris: ⁊ poterat quidem dn̄s ipſe carnem ſuaꝫde coſta: vel de aliquo menbro virginis creare. Sed qͥpoſſet oſtendere in ſuo corpore ſe hoc iterum feciſſe: qd̓factum eſt vtilius in matris oſtendit corpore pudendūnichil eſſe qd̓ caſtum eſtC. XIAX.Ꝙ deus miracula facit ꝑ miniſteria angelorū bonorum ac malorum. ¶ Idem in. li. xi.Abent autem angeli boni ⁊ mali opera quedāſimilia in miraculis: ſicut moyſes ⁊ magi pharaonis. vnde: ſic locutꝰ eſt ſerpens ad Euam:ſicut azina ad balaam: niſi ꝙ opꝰ illud fuit dyabolicuꝫhoc angelicuꝫ. veruntn̄ etiā in his potentiores ſunt angeli boni malis. Non enim āgeli mali talium operumpoſſunt aliquid: niſi ꝑ āgelos bonos deus permiſerit.vt videlicet retribuatur vnicuiqꝫ ſcd̓m cor eius: vel ẜmgr̄am dei. vtrunqꝫ iuſte ac benigne ſcd̓m altitudinemdiuitiaꝝ ſapientie ⁊ ſcientie dei. ¶ Idem in li. qōnum.lxxxiii. Omnisᵛ enim anima partim priuatam cuiuſdam ſui poteſtatem gerere cognoſcitur: partim vniuerſitatis legibus ſiue publicis coercetur ac regitur Qm̄vnaqueqꝫ res viſibilis in hoc mundo poteſtatem habꝫangelicā ſibi prepoſitā. vt diuina ſcriptura teſtatur. d̓illa re cui prepoſita eſt: aliter quaſi pͥuato iure agit: al̓r.tanꝙͣ publico agere cogitur: vniuerſitas quippe potentior eſt ꝑte. Nā ⁊ id qd̓ ibi priuatim agit: tātum agereſinitur: q̄ntum lex vniuerſitatis ſinit. anima vero hūana quāto neglecto cōmūi bono: ſuoqꝫ gaudens pͥuato