LiberTricęſimus

derent: quoniā ⁊ hec veritas que non erat ad vitam: ꝑilloſ erat miniſtrāda: qͥ vite filii nō erant: Ideoqꝫ datueſt illis propter nos: qͥbus ꝯſummatio ſeruabatur: ⁊ inchoatio parabatur: vt inuenirent veritatem illam quāoportuit ſuſciꝑe filios vite ad obſequiū veritatis ſumme: cuiꝰ videlicet labor illis eſt appoſitꝰ: his aūt fructꝰſeruatꝰ: ⁊ in oībꝰ his lumen intelligentie ⁊ acumen īgenii ſenſuſqꝫ virtutem: ad documenta prima ꝑceperuntin quibus creaturaꝝ vim ⁊ modum nature inferiorisſcd̓m formā inſite rōnis ſubtiliter diſcuſſerunt. nouiſſime aūt theologiā ꝓ rōne diuinoꝝ: ⁊ ſcrutatione inuiſibilium: q̄ſi ꝯſummaturi ſapīam addiderunt: vt ipſi putauerunt ꝯſummaturi: ſed vere amiſſuri: ac veram non¶ XXXIIII.inuenturi.Cur deꝰ ſenario dierū operā ſua compleuitAuguſtinus ſuꝑ geneſim libro quartoOn eſt aūt ab re: vt ſenarii nūeri quo deꝰ oꝑaſua ꝯpleuit: ꝑfectōem interiore natura nūerorum ꝯſideremꝰ qͣm mente intuentes: etiaꝫ illa q̄ ſenſibꝰcorporis adiacent. numeramꝰ numeroſeqꝫ diſponimꝰ.Inuenimꝰ ergo numerū hunc primū eſſe ꝑfectū illa ratione: ꝙ ſuis ꝑtibꝰ ꝯpleat̉ ill̓ videlicet ⁊ q̄ multiplicateꝯſummāt totū ſuū. De tali enim poteſt dici quotta ſit.Huiꝰ ergo ꝑtes ſunt vnū. ſexta. duo. tria. dimidia. tercia: que ſimul omnes ducte ſenariū ꝯſtituūt. Deus ergo perfecit oꝑa ſua ꝑfecto dieꝝ nūero. id eſt. ſenario.magiſqꝫ ī numeꝝ iſtū intentꝰ fio: cum opeꝝ iſtoꝝ ordinem conſidero. Sicut enim nūerꝰ hic gradatim ꝑtibusſuis in trigonū ſurgit: quoniā ita ſequūtur: vnum duotria: vt nullꝰ interponi poſſit: q̄ ſingule partes aliquoteſunt ſenarii. Sic vno die facta eſt lux. Buobꝰ aūt ſeq̄ntibus fabrica huiꝰ mundi. videlicet vno die ſuꝑior ꝑsid eſt. firmamentū Altera vero inferior. id eſt. mare acterra. Sed ꝑtem ſuꝑiorem nullis alimentoꝝ corꝑaliuꝫimpleuit generibꝰ. qꝛ nō erat ibi corꝑa tali refectōe īdigentia poſiturꝰ: ac inferioreꝫ ꝙͣ ſibi ꝯgruentibꝰ aīmalibus ornaturꝰ erat: neceſſariis eoꝝ indigentie cibis apte ditauit. Reliquis ergo tribꝰ diebꝰ ea creata ſunt q̄intra mundū viſibilia ſuis ⁊ ꝯgruis motibꝰ agerentur.primo ſcꝫ in firmamento luīaria: qͥa priꝰ erat factū firmamentū. Deinde in inferiore anīantia: ſicut ordo ip̄epoſcebat. vna ſcꝫ die aquaꝝ. alia vero terraꝝ: nec qͥſꝙͣita demens eſt. vt audeat dicere nō potuiſſe deum vnadie facere cūcta ſi vellet. Quapropter cuꝫ eum legimꝰſex diebꝰ oīa ꝑfeciſſe: ſenariū nūeꝝ ꝯſiderantes inuenimus ꝑfectū eſſe. Sicqꝫ enī creaturaꝝ ordinem currerevt etiā ip̄aꝝ ꝑtiū appareat qͣſi gradata diſtinctō: qͥbuſꝑficitur nūerꝰ ille. Et ſicut al̓s dictuꝫ eſt. videlicꝫ vbiactum eſt de nūero ⁊ pondere ⁊ menſura. non ideo ſenarius numerus ꝑfectꝰ eſt: qꝛ ſex diebꝰ ꝑfecit deus operaſua: ſed ideo perfecit ea ſex diebꝰ: qꝛ ſenariuſ eſt numerus perfectꝰ. Itaqꝫ perfectus iſte numerus eſſet etiamſi illa nō eſſent. niſi autem iſte perfectus eſſet. illa ſcd̓meum perfecta non eſſent.C .XXXV.¶ De cauſis futurorum ſeminalibus quasmundo tunc inſeruit. ¶ Idem in libro ſextoUod autem nunc videmꝰ tꝑalibꝰ interuallisea moueri ad ꝑagēda que ſuo cūiqꝫ generi cōpetunt. ex illis etiā ratōnibꝰ inſitis venit. qͣsdeus tanꝙͣ ſeminaliter in ictu cōdendi ſparſit. cum dixit: et facta ſunt. non itaqꝫ tarde inſtitutū eſt. vt eſſenttarda que tarda ſunt: nec ea mora ꝯdita ſunt ſidera. qͣtranſierunt. hos eniꝫ numeros tꝑa peragunt: quos cūcrearentur nō tꝑal̓r acceperunt. Ipſe nanqꝫ incommutabili eternitate viuens creauit omnia: ex qͥbꝰ currerēttꝑa. ⁊ implerentur loca. Sicqꝫ tꝑalibus atqꝫ localibꝰreꝝ motibus voluerentur ſecula: in qͥbus ⁊ q̄dam ſpūalia. ⁊ q̄dam corporalia cōdidit. ac ſpiritualem creatu

ram corporali prepoſuit quia ſpiritualis mutari poteſttantummodo per tꝑa. corporalis autem per tꝑa ⁊ loca.Aliter itaqꝫ facti ſunt Adam ⁊ Eua ſexta die. Aliterpoſt enumeratōem dieꝝ: qn̄ formauit deus homineꝫ d̓limo terre. tunc eniꝫ ſcꝫ ſexta die facti ſunt ſcd̓m potentiam per verbum dei: tanꝙͣ mundo ſeminal̓r inditam.qn̄ videlicꝫ oꝑa ſua primaria ex qͥbuſ omīa ſuis queqꝫtꝑibus iam per ordinem ſdl̓oꝝ fierent. creauit. a quibꝰetiam operibꝰ die ſeptimo reqͥeuit. Poſtea vero factiſunt ẜm oꝑationem implendam temporibus. qua vſqꝫnunc oꝑatur. qm̄ oportebat iam ſuo tꝑe fieri Adam d̓limo terre. ⁊ mulierem ex eiſdeꝫ viri latere. nemo itaqꝫputet: in illo primo dei oꝑe ita fuiſſe hominem vt aliquam vitam duceret. ⁊ vt dei locutōnem ad ſe directāquā dictum eſt. Ecce dedi vobis omnem herbam et ligna in eſcam. diſcerneret. crederet. intelligeret. verbaquippe hoīm. q̄ corꝑis voce proferunt. omnibꝰ ſillabisſuis congruas tempoꝝ moras ſumunt atqꝫ cōſumuntCuꝫ vero deus. faciamꝰ hominem. ⁊cͣ. ⁊ creſcite ⁊ multiplicamī. ⁊cͣ. Et ecce dedi vobis oēꝫ herbā ⁊cͣ. dicebatIpſe ſermo eiꝰ ante omnem ſonuꝫ aeris: ante voceꝫ carnis ⁊ nubis. in illū eius ſumma ſapīa ꝑ quā facta ſuntomnia: nō quaſi humanis auribꝰ inſtrepebat: ſed rebꝰfactis reꝝ faciendaꝝ cauſas inſerebat: ⁊ omnipotentipotentia futura faciebat. hominemqꝫ ſuo tempore formandum tanꝙͣ in radice vel ſemine tempoꝝ condebat.Ex qua videlicꝫ radice tempoꝝ inciperent ſecula ab illo condita: qui eſt ante ſecula. Creaturas ſiqͥdem aliaſprecedunt alie. quedam cauſis. quedam tempore. Illevero omnia que fecit nō ſoluꝫ excellentia potentie quacreaturaꝝ vel cauſaꝝ effector eſt: ſed etiam eternitatep̄cedit. In illo ergo opere primo dei creatꝰ eſt homo: qͥeſſet futurꝰ ratō creandi: nō actio creati. Igitur omīahec aliter in verbo dei ſunt: vbi nō facta ſed eterna ſūtAliter in elementis mundi: vbi omnia ſil̓ facta futuraſunt. Aliter etiā in rebꝰ que ſcd̓m cās ſimul creatas: n̄iam ſimul: ſed ſuo queqꝫ tempore creantur. ſicut Adāex limo factus eſt ⁊ formatꝰ: ac fenuꝫ exortum: ⁊ ceteraque de terrā pullulāt: ⁊ que aliter in ſeminibus: in quibus rurſum primordiales cauſe repetuntur ex rebꝰ ducte: q̄ ſcd̓m cas primo conditas extiterant: ſed hec iteꝝſeipſa ſecum gerunt: in occulta quadam vi generandi:qua de illis cauſaꝝ ſuaꝝ primordiis cōtraxerunt. Inquibꝰ creato mundo pluſꝙͣ in manifeſtā ſpeciem ſui generis exoriretur: inſerta ſunt. In illis ergo primis oꝑibus dei. ⁊ quodā modo cōſummata ⁊ quodammodo inchoata ſunt: ea ipſa que cōſequentibꝰ voluenda temporibus. a deo primitꝰ omnia ſimul creata ſunt. Conſummata quidem: qꝛ nichil habent iſta in naturis ſuis propriis. qͥbus aguntur curſus tempoꝝ ſuoꝝ. qd̓ non in ill̓cauſaliter ſit factum. ⁊ nichilominus inchoata: qꝛ quedam erant quaſi futuroꝝ ſemina per ſeculi tractum exocculto in manifeſtum locis congruis exerenda.¶.XXXVI.De cauſis miraculorū quas apud ſe retinuit.Ic autem deus certas tempoꝝ legeſ reꝝ generibus ⁊ qualitatibꝰ in manifeſtum ex abdito ꝓducendis attribuit. vt tamen eius voluntasſuper omnia ſemper ſit. Potentia quippe ſua numeros creature dedit. non ipſam eiſdem numeris alligauit. Nam ſpiritus eius ita mundo faciendo ſuperferebatur. vt ⁊ facto ſuꝑferatur nō corporalibꝰ locis:ſed excellentia poteſtatis. Quis enī neſcit aquā terreconcretam. cum ad vitis radices venerit duci in ſagina illiꝰ ligni. atqꝫ ex eo ſumere qualitatem. quā in vuāꝓcedat. atqꝫ in ea paulatim erumpente et grandeſcētefiat vinuꝫ maturūqꝫ dulceſcat. ⁊ adhuc exp̄ſſum ferueſcat: ⁊ quadā vetuſtate firmatū ad vſum bibendi vtiliꝰ