LiberTriceſimus

atori ſuo quaſi vocē confeſſionis reddunt ¶ XXIII.¶ Qualiter apparent in ea diuine trinitatis veſtigia. ¶ Auguſti. de tri. li. viIEniqꝫ hec omnia que arte diuina facta ſunt. ⁊vnitatem in ſe quandam et ſpeciem ⁊ ordinemoſtendunt. In illa vero trinitate creatrice ſumma eſt omniū reꝝ origo. et perfectiſſima pulcritudo: acbeatiſſima delectatio ¶ Idem in li. de fi. ad Pe. In eoprimū trinitatis que deus eſt. eternitas natural̓ agnoſcitur qꝛ quedam ita fecit. vt cū eſſe ceperint: nō tamenaliqn̄ nō eſſe pn̄t. In eo vero eiꝰ omnipotentia intell̓r.ꝙ omnem creatura viſibilem et inuiſibilem: de nichilofecit: in quibꝰ ipſa reꝝ diuerſitate multo magis ipſiusbonitas ⁊ omnipotentia ꝯmendatur: niſi enim omnipotens eſſet. non vna eademqꝫ facilitate ſumma et ima feciſſet. Et niſi ſumme bonus eſſet: non ſe gubernandisrebus: etiā in infimis preſtitiſſet. Simplicitas deniqꝫmultiplicis ſapientie dei ꝯmendatur: nō ſolum in creaturaꝝ ſublimiū magnitudine ſed etiā infimaꝝ ꝑuitatedum omnia bona creata: nō ſoluꝫ inferiꝰ diſſimiliuſqꝫſuo creatore ſunt: vtpote nō ꝓlata de ipſo: ſed facta denichilo. verum etiā inter ſe nō equal̓r ſunt: ſed ꝑmanētſingula: ſicut a deo vt eſſent acceperunt. Deniqꝫ niſinaturaliter immutabilis eſſet: nunꝙͣ in rebus mutabilibus ordo cōſilii ac diſpoſitōnis eius incommutabilispermaneret. ¶ Idem in li. iii. de ſimbo. In igne quidēmaxime deus apparere voluit: qm̄ habet hoc elementum magnū vtiqꝫ ſacramentū: per qd̓ exerceat querentium ingenium. In igne quippe tria ꝯſpicimꝰ. ignemſplendorem. calorem. que ſimul ꝯſiſtunt ⁊ vnum lumenſunt Et cuꝫ hec tria inſeparabiliter operentur: tn̄ igniattribuit̉ vſtio. ſplēdori illuīatō. calori calefactō Hu.de tri. di. Beniqꝫ mūdꝰ iſte ſenſibil̓ ē qͣſi lib̓ qͥdā digitodei ſcriptus. hoc eſt diuina virtute creatus. ⁊ ſingulecreature ſunt quaſi figure: ⁊ vt al̓s dictum eſt. Potentiam dei manifeſtat creaturaruꝫ immēſitas. ſapīam decor. benignitatem vtilitas. immenſitas creaturaꝝ magis ad eſſentiam. decor vero magis ꝑtinet ad formam.Eſſentia vero abſqꝫ formā conſiderata informitas eſtqd̓ autem informe eſt: in hoc quideꝫ ꝙ eſt: ſimile deo eſtſed in hoc ꝙ forma caret a deo diſſidet. Quod ergo formatum eſt magis deo ſimile eſt: ꝙͣ id qd̓ formā nō hꝫ.vnde conſtat. ꝙ plus euidens ſimulacrū eſt decor creaturaꝝ: qui pertinet ad forma ꝙͣ immenſitas creaturaꝝque ad ſolam ſpectat eſſentiā. Item decor creaturarumpropter formā naturalem pertinet ad habitum. vtilitaſvero ad actum: qꝛ creature in hoc vtiles ſunt: ꝙ ſubiecte homini ſeruiūt: ⁊ obſequiū reddunt. Qd̓ aūt ad habitū ꝑtinet: magis ꝓpriū eſt ⁊ magis certū ꝙͣ id qd̓ ꝑtinet ad actū: qꝛ habitu natura indidit. actum vero inſtitutio adiunxit. Simulacrū ergo decoris immenſitateꝫpariter ⁊ vtilitateꝫ in cognitōe p̄cedit: qꝛ in manifeſtatione eſt euidentiꝰ. In hoc ergo primū veſtigiū cōtemplationis ponere debemꝰ.¶XXIIII.¶ Qualiter cognoſcitur deꝰ ex motu creatureEcor creaturaꝝ quattuor ꝯplectitur. ſitū. motum. ſpecieꝫ. qualitatē. ſed in his quattuor motum excellentiorem locum habere dubium nōeſt: qꝛ viciniora vite ſunt omīa mobilia: ꝙͣ ea que moueri non poſſunt. Motus autem quadripartitus eſt: ſedmotus naturalis localem motū ſuperat: qꝛ in naturalimotu nō ſolum imago vite exprimitur: ſed ipſa quodāmodo vita inchoatur. rurſus animalis motus tāto naturali precellit: quāto inſenſibili id qd̓ ſentit. poſtremorationalis cunctis ſuperponitur. Ianua ergo ꝯtemplatonis homini aperitur: qn̄ ipſe ſe ſua ratōe ducente adſeipſuꝫ agnoſcendū ingreditur. Si ergo intellectꝰ eſſenon poteſt niſi intelligens: reſtat vt queꝫ nō ſemꝑ intel

lexiſſe cognoſcimus: non ſemꝑ fuiſſe: ac ꝑ hoc aliquando cepiſſe credamꝰ. Si ergo inuiſibile noſtrū initiū habuit: ſupereſt: vt nō de p̄iacente materia ſed de nichiloactum ſit. Quod autem nichil eſt: eſſe ſibiipſi dare nonpoteſt: ⁊ idcirco quicqͥd iniciū habuit: dubium non eſtquin ab alio eſſe acceperit. Quod autem a ſemetipſo n̄eſt: eſſe alijs dare non poteſt. Igitur quiſquis ille eſt: qͥrebus eſſe contulit: ab alio eſſe non accepit. Quod indequoqꝫ liquido cōprobatur: quia ſi qͥcqͥd eſt: creaturameſſe credimꝰ. nullum in rebus finem inuenimꝰ. Noſtraergo nos natura inſtruit: ꝙ creatorem habemꝰ eternūcui ſuum et propriū eſt ꝙ ſubſiſtat: qꝛ ſi ab alio eſſe accepiſſet: prima reꝝ origo veraciter dici non poſſet Iteꝫqd̓ a ſemetipſo eſt nō eſſe nō poteſt. Quicquid enī a ſemetipſo eſt. huic idem eſt eſſe ⁊ id quod eſt. Et cōſtat ꝙnulla res a ſemetipſa diuidi aut ſeparari poteſt. Cuiergo idem eſt eſſe ⁊ id quod eſt: neceſſario ſemper eſt: qꝛa ſemetipſo nichil ſeparari poteſt hanc cognitioneꝫ inratōnali motu inuenimꝰ: huic autem cognitioni ceteriquoqꝫ motus atteſtātur. In animali nanqꝫ motu ſuntſenſus et appetitus Omnis autem natural̓ appetitusin rebus explementū inuenit. Conſtat ergo quia prouidentia preceſſit: cuiꝰ cōſilio hoc tam cautum eſt: ne qd̓nunc indigentiis reꝝ neceſſariū preſidiū deſit. Qui .n.appetitꝰ inſtituit: ipſe appetitibꝰ alimenta p̄parauit.Idem motus naturalis probat. ſicut enī impoſſibile ē:vt per ſe aliquid de nichilo fiat. ſic omnino impoſſibileeſt: vt ꝑ ſe aliqͥd augmentū ſuſcipiat. hoc eſt ꝙ ſibiip̄idari non poteſt inicium: ſibiip̄i dare nō poteſt incremētuꝫ. Quicquid enī creſcenti in augmentū venerit: p̄terid eſſe cōprobatur: qd̓ ꝑ ſe priꝰ ſolum ſine incrementofuit. Si ergo nichil poteſt creſcere: niſi addatur eī qd̓priꝰ non habuit. patet. ꝙ nulla res creſcens ꝑ ſe incrementū ſumit. Qui ergo creſcentibꝰ dat crementuꝫ. ip̄eexiſtentibus dedit initium. Idem motus localis ꝓbat.quaſdā nāqꝫ creaturas ꝑpetuo motu agitari cernimꝰ.Quaſdam vero ſcd̓m tempus moueri videmꝰ. et aliasſic atqꝫ alias ſic. Et licet ita res diſſimiliter moueāturnuſꝙͣ tamen̄ ordo reꝝ cōfunditur. vn̄ non eſt dubium.quin intus ſit diſpoſitio preſidentis: qui certa lege cūcta moderatur. vnus inꝙͣ: nam ſi diuerſa intus cōſiliap̄ſidentium eſſent. ipſi ſe foris reꝝ curſus ab inuicē aliquando diuiderent. Nunc auteꝫ omnia dum ſic cōcorditer ad vnum finem currunt. ꝓfecto indicāt: qꝛ vnꝰ eſtfons et origo vnde ꝓcedunt¶ XXV.De omnium rerum modo. ſpecie et ordīeAuguſtinus de ciuitate dei libro. v̓.Pſe eſt a quo omnis modus. omīs ſpēs. omīsordo. a quo eſt mēſura. numerꝰ ⁊ pondꝰ. a quoſunt ſemina formarū. forme ſeminū. motus ſeminum atqꝫ formaꝝ. qui dedit ⁊ carni origineꝫ. pulcritudinem. valitudinem: ⁊ anīe irratōnali memoriaꝫ. ſenſum. appetitum. ratōnali autem inſuper mentem. intelligentiā. voluntateꝫ ¶ Idem in libro. xii. Nature omnes qm̄ ſunt. ⁊ ideo hn̄t modum ſuum. ſpeciem ſuam. ⁊quandam ſecum pacem ſuam. ꝓfecto bone ſunt. ⁊ cumibi ſunt vbi eſſe per nature ordinem debent. quantū acceperunt ſuuꝫ eſſe cuſtodiunt. ¶ Idem in li. de naturaboni. Nos itaqꝫ chriſtiani deum colimꝰ a quo omīa bona ſunt. a quo eſt omnis modus. omīs ſpecies. omīs ordo. omnia nanqꝫ quantomagis moderata. ſpecioſa. ordinata ſunt. tātomagis bona ſunt. vbi vero parua ſūtparua bona ſunt. vbi deniqꝫ nichil hoꝝ eſt. nullum bonum eſt. malū quippe nichil aliud ē ꝙͣ corruptio modivel ſpeciei. vel ordinis naturalis. ¶ Idem in libro detrini. iii. Ergo trinitatem per ea que facta ſunt intellectu conſpicere oportet. cuius nimirum in creaturis veſtigium apparet. hec enim que arte diuina facta ſunt: