LiberTriceſimus

penne et roſtra volucres: ſic ſquamē piſces. vide qūoin motu locali ſapientia conditoris apparcat. Cogitanūc vnde defluentibꝰ aquis ſemꝑ indeficiens vena miniſtratur. vnde motus ventoꝝ ducitur. qͥs inueſtigabilem aſtroꝝ curſum moderatur. quis ſolē per hibernadeſcendere ſigna p̄cipit.¶ .X.¶ De mirabili ac multiplici rerum ſpeciePecies eſt forma viſibilis: que cōtinet duo. figuras et colores. Figure enī reruꝫ multis modis apparent mirabileſ: aliqn̄ ex magnitudinealiqn̄ ex paruītate: aliqn̄ qꝛ rare: aliqn̄ qꝛ pulcre. Secūdum magnitudinem figura attenditur: qn̄ res quelibꝫſui generis modū in quantitate excedit. Sic miramurgigantem inter hoīes: cetum inter piſces: grifen intervolucres: elephantem inter quadrupedes: draconeꝫ inter ſerpentes. vide qͥd magis miraris dentes apri veltinee. alas grifis vel cinifis. caput equi vel locuſte. crura elephantis vel culicis. aquilam vel formicā. leonemvel pulicem. tigridem vel teſtudinem. ibi miraris magnitudinem. hic ꝑuitatem corpꝰ paruum magna ſapietia conditum. magna ſapientia cui nulla ſubrepit negligentia. illis dedit ocl̓os quos vix ꝯp̄hendere poteſtoculus. et in tam exiguis corporibꝰ ſic omnipharia liniamenta nature ſue congrua pleniſſime diſtribuit: vt nichil videas deeſſe in minimis eoꝝ omniū: que naturaformauit in magnis. rurſuſ alia idcirco miramur: quiamonſtruoſa quodammodo ſunt vel ridiculoſa. Quorūquidem plaſmatio quantuꝫ ab humana ratione alienaeſt: tanto melius humanū animū in admiratōnem compellere poteſt. Quare crocodilꝰ manducans inferioreꝫmolam non mouet. qūo ſalamandra ⁊ in igne illeſa manet. Quis dedit ericio ſpinas: ⁊ docuit eum vt ſe pomis turbine diſcuſſis inuoluat. Quibꝰ onuſtꝰ incedēsſtridet quaſi plauſtrum. et formica hiemis ſuꝑuenturep̄ſcia granis horrea ſua replet. aranea quoqꝫ de viſceribꝰ ſuis laqueos nectit: vt predam capiat: iſti ſunt teſtes ſapientie dei. Eſt adhuc aliud veruꝫ ⁊ eſt euidensdiuine ſapientie argumentū: ꝙ omne genus ſimile ſibiꝓcreat: ⁊ ī tam multis ſimilitudo vna ꝓpagata primeoriginis formā nō immutat. hoc quoqꝫ mirabile eſt: ꝙin vno corꝑe tot cōſtruuntur menbra: tot menbroꝝ forme: tot loca: tot officia. Et cum ſint ita diuerſa in ſe ſingula: inuicem tamen cooꝑantur omnia: poſt figurā ſequitur color. Quid luce pulcriꝰ que cum colorem in ſenon habet: omniū tamen colores rerū ipſa quodāmodoilluminando colorat. ſicut aurum ſol rutilat. luna pallet quaſi electrum. Stellarū quedam flameo aſpectu radiant: quedam luce niuea micant. quedaꝫ vero alternatim: nunc roſeum: nūc viridem: nunc candidum fulgorem demonſtrant. Quid de gemmis narrem. Ecce tellꝰredimita floribꝰ. ꝙͣ iocundū ſpectaculuꝫ p̄bet: qūo viſūdelectat: qūo affectū ꝓuocat. videmus rubentes rōſascandida lilia. purpureas violas in quibꝰ omnibꝰ nō ſolum pulcritudo: ſed origo quoqꝫ mirabilis eſt. quō ſcilicet dei ſapientia de terre puluere talem ꝓducit ſpeciem¶XI.¶ De varia et mirabili rerum qualitate.Oſt ſpeciem de qualitate reruꝫ diſſerere debemus: tam diuerſas qͣlitates rebus indidit: vtAomnis hominis ſenſus ſua oblectamenta inueniat. Quot enī oblectamenta oculoꝝ in diuerſitate cōloꝝ monſtrauimꝰ tot oblectamenta aurium in varietate ſonoꝝ inuenimꝰ: inter que prima ſunt dulcia ſermonum cōmercia: quibus hoīes ad inuicem ſuas voluntates cōmunicāt: p̄terita narrant: pn̄tia indicant: futuranunciāt: occulta reuelant: adeo vt ſi his careat vita humana: beſtiis ꝯꝑabilis videatur. Quid auteꝫ concentꝰauium. Quid humane vocis melos iocunduꝫ. quid dul

ces modos ſonoꝝ oīm ꝯmemorem. ſic eſt de olofactu etceteris ſenſibus ¶ Auguſtinꝰ de ciui. de i li. xxii. Cōſideranduꝫ eſt ipſaꝫ generis humani miſeriā: in qua laudatur iuſticia punientis: qualibus et ꝙͣ multis repleuerit dei bonitas cuncta que creauit admīſtrantis. In originali malo ſunt duo: peccatum ſcꝫ atqꝫ ſuppliciū. Inoriginali bono ſimiliter alia duo: videlicet ꝓpaginatioet confortatio. nam oꝑatione qua vſqꝫ nunc oꝑatur: facit vt ſemina numeros ſuos explicent: ⁊ a quibuſdā latentibus et inuiſibilibꝰ inuolucris in formas viſibileshuiꝰ quod aſpicimꝰ decoris euoluant. ipſe incorporeaꝫcorporeamqꝫ naturā: illam p̄poſitam: iſtam ſubiectammiris modis cōpulans ⁊ ꝯnectens animātem facit. qd̓opus eius tam magnū et mirabile eſt: vt non ſolum inhomine qui eſt animal rationale. ⁊ ex hoc cunctis terrenis animantibꝰ excellentiꝰ atqꝫ p̄ſtantiꝰ: ſed in qualibꝫminutiſſima muſcula bene ꝯſideranti ſtuporem mētisingerat: laudemqꝫ pariat creatoris Ipſe itaqꝫ anīe humane mentem dedit. vbi ratio ⁊ intelligentia in infaute ſopita eſt quodammō qͣſi nulla ſit excitāda .ſ. atꝫ exercenda etatis acceſſu: qua ſit ſcīe capax atqꝫ doctrineet habilis p̄ceptioni veritatis et amoris boni: qͣ capacitate hauriat ſapientiaꝫ. virtutibuſqꝫ ſit p̄dita. p̄ter artes enī bene viuendi: ⁊ ad immortalem ꝑueniendi felicitateꝫ: q̄ virtutes vocantur: ⁊ ſola dei gr̄a q̄ in xp̄o eſtfiliis ꝓmiſſionis regniqꝫ donantur. Nonne humanoingenio tot tanteqꝫ arteſ inuente ſunt ⁊ exercitate. partim neceſſarie. partim voluntarie. vt tam excellens vismentis atqꝫ ratōnis: in his etiā rebus quas ſuꝑfluas.imo et ꝑiculoſas ꝑnicioſaſqꝫ appetit: qͣntum bonuꝫ habeat in natura. vnde iſta potuit vel inuenire vel diſcerevel exercere teſtetur. veſtimentoꝝ ⁊ edificioꝝ ad operaꝙͣ mirabilia ꝙͣ ſtupenda induſtria humana perueneritquo in agricultura: quo ī nauigatōe ꝓfecerit. quo in fabricatione quorumqꝫ vaſoruꝫ vel etiam ſtatuaꝝ vel picturaꝝ varietate excogitauerit vel expleuerit ꝓ ſalutemortali tuēdā atqꝫ reparanda. quot medicam̄ta atꝫ adiuuam̄ta ꝯp̄henderit. ꝓ voluptate fauciū quot ꝯdim̄ta⁊ gule incitamēta reꝑit quot orgaua muſica quos cātilene modoſ excogitauerit ꝙͣ ml̓ta reꝝ mūdanaꝝ cogitatōe ſe īpleuerit. qͥs poſſit eloqͥ. maxīe ſi velimꝰ n̄ aceruatī cuncta congerere: ſed in ſingulis immorari Quiseſtimare ſufficiat. iam cert̓a pulcritudo ⁊ vtilitas creature: que homini licet in iſtos labores miſeriaſqꝫ proiecto atqꝫ damnato ſpectanda atqꝫ lumenda diuina largitate conceſſa eſt quo ſermone terminari poteſt. in celiet in terre et maris multimoda ⁊ varia pulcritudine. inipſius lucis tanta copia. tamqꝫ mirabili ſpecie in ſole ⁊luna ⁊ ſyderibꝰ. ī opacitatibꝰ nēoꝝ. in coloribꝰ et odoribus floꝝ. in diuerſitate ac multitudine volucrum garrularum atqꝫ picarum. in multiformi ſpecie tot tantarumqꝫ animantiū: quarū ille plus hn̄t admirationis.q̄ molis minimum. plus enim formiculaꝝ et apicularūopera ſtupemꝰ. ꝙͣ immenſa corpora balenaꝝ. in ipſiusquoqꝫ maris tam grandi ſpectaculo cum ſeſe diuerſiscoloribus velut veſtibus induit et aliqͣndo viride atqꝫhoc multis modis. aliqn̄ purpureum. aliqn̄ ceruleū. ꝙͣporro ſpectatur delectabiliter etiaꝫ quantocunqꝫ turbatur. et fit inde maior ſuauitas: qꝛ ſic demulcet intuētem. vt non iactet ⁊ quātiat nauigantem. Quid ciboꝝvſquequāqꝫ copia contra famem. Quid ſapoꝝ diuerſitas contra faſtidiū nature. diffuſa diuitiis n̄ coquoꝝarte ac labore queſita. quanta in multis rebꝰ tuendeac recuꝑande ſalutis auxilia. ꝙͣ grata viciſſitudo dieialternantis et noctis. auraꝝ ꝙͣ blanda temperies. Infruticibꝰ et pecoribꝰ indumentoꝝ conficiendoꝝ quanta materies. Omnia quis cōmemorare poſſit. Et hecomīa ſunt miſeroꝝ dānatoꝝ ſolacia. non p̄mia bonoꝝ