TriceſimusLiber

copīa aliqua in parte defectum ſentiret: que ob id maxime inſtituta eſt: vt ineſtimabilem eternoꝝ bonoꝝ affluentiā nunciaret. Certe homo cum multa facere deſiderat: magna facere non poteſt: quia tantominus priualet in ſingulis: quanto plura ſunt per que intentoniſſue conatꝰ diuidit. Rurſus cum ad magnitudinem nititur: a multitudine retardatur. qꝛ multis preſtare nonſufficit vires: quas ad vniꝰ rei effectum ſpecial̓r effūdit. Simili modo minor diligentia decori operis impēditur: quotiens ad multitudinem ſolam ſiue ad magnitudinem perficiendā: animꝰ occupatur. Sed in operedei nec multitudo magnitudinem: nec magnitudo multitudineꝫ ſtringit: neqꝫ ſimul vel multitudo vel magnitudo pulcritudini officit: neqꝫ pulcritudo vtilitatē tollit: ſed ſic facta ſunt omnia: quaſi facta ſint ſingula: vtcum vniuerſa aſpexeris: ſingula mireris ¶. IIII.Cur non omnia facta ſunt equalia.Auguſtinus in libro queſtionum. lxxxiii.Um autem omnia deus fecerit: cur non equaliter fecit. qꝛ non eſſent omnia: ſi eſſent equaliaNon enim multa rerum eſſent geuera: quibusconflatur vniuerſitas. primas ⁊ ſecundas: et deincepsvſqꝫ ad nouiſſimas ordinatas habēs creaturas: et hoceſt qd̓ dicitur omnia ¶ Idem contra aduerſariū legiset prophetaꝝ. Si oīa eſſent equalia: vnum eēt genꝰ bonoꝝ nō oīa. Nunc vero ideo ſunt omnia bona: qꝛ ſuntalijs alia meliora: et bonitas inferioꝝ addit laudibꝰ ſuperioꝝ. Et in rerum bonaꝝ qualitate ipſa eſt iocundagratulatio vbi minoꝝ comparatio amplior eſt commēdatio ¶ Hugo ſuper eccīa. omel̓. xv. Si fortiter ꝑtingit ſapientia a fine vſqꝫ ad finem: ergo non eſt defectꝰopificis differens pulcritudo cōditionis. Quare ergonon eque pulcra ſunt omnia: niſi vt magis pulcra ſintſimul vniuerſa. Nā ſi non eſſent differenter pulcra ſingula: non eſſent incōꝑabil̓r pulcra vniuerſa: qꝛ ſi eſſetvna pulcritudo in ſingulis: quālibet excellēs illa foret:et ceteris omnibꝰ eminentior: non eſſet omnis pulcritudo in vniuerſis. Igitur ſapientia a fine vſqꝫ ad finemfortiter pertingit: qꝛ ſic opera ſua vſqꝫ ad funduꝫ rerūproſequitur: vt etiā defectum inferioꝝ ad vniuerſorūpulcritudinem moderetur. vt inde vniuerſitas magispulcra ſit: quo in vniuerſitate quedam alioꝝ ꝯparatōeet defectū patiunt̉. Nam hocipſum qd̓ in quibuſdā eiꝰoperibus pulcris non pulcrum videtur: turpe tn̄ nō eſtvbi eſt: ſed minus in parte pulcritudinis habet: quiahoc in toto pulcrhum eſt ad quod eſt ergo ex eo in totopartium maxima eſt: quod in ꝑtibus differēs: et multipliciter variata diſtinctaqꝫ om̄ipharia pulcritudo eſt.Suauiter enī omnia diſponit: qꝛ in tam multis: tanqͣꝫdiuerſis rerum generibꝰ: ſingula queqꝫ ad terminū ſuum promouens. nichil vniuerſitatis concordiā pacēqꝫturbare permittit: ſed ſic vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt tribuitvt diſſimiliter currentia ad vnuꝫ finem conducat: et vtvnius operatio vim effectumqꝫ alteriꝰ nō impediat..V.De quorundam rerum eminentia.Auguſtinus ſuper geneſim li. primo.Anent ergo. ſicut eſt dictum ſupra. quedaꝫ increaturis ſupergreſſa omnem temporalem vo¶ Nubilitatem in ampliſſima ſanctitate ſub deo:ſcꝫ angeli qui ſemper eius viſione fruuntur. quedā vero ſcd̓m ſui temporis modos: dum per deceſſioneꝫ reꝝac ſucceſſionem ſeculoꝝ: pulcritudo contexitur ¶ Ideꝫin libro de ciui. dei. xi. Cuꝫ enim deus ſumme ſit: qͥ admoyſen dicit. Ego ſum: qui ſum: rebꝰ quas creauit eēdedit: alijs ampliꝰ: alijs minꝰ: atqꝫ ita naturas eſſentiarum gradibus ordinauit. ¶ Idem in li. de natura boni. In his aūt omnibꝰ que creata ſunt: omnia quanto

magis moderata. ſpecioſa. ordinata. tantomagis bonaſunt. malum quippe nichil aliud eſt: ꝙͣ corruptio modivel ſpeciei: vel ordinis naturalis. melior eſt tn̄ etiā corruptus per malā voluntatem ſpūs rationalis: ꝙͣ irrationalis incorruptus. Et melior eſt quilibet ſpūs: etiamcorruptus qͣꝫ quodlibet etiam incorruptum corpus.Petrꝰ in itinerar̄. libro primo. Beus etiam cum feciſſet mundum: ſingulis quibuſqꝫ creaturis principesſtatuit: ipſis quoqꝫ arboribus. montibꝰ. fluminibus: ⁊vniuerſis que fecit. Statuit ergo angelis angelū principem. ſyderibꝰ ſydus. demonibꝰ demonem. auibꝰ aueꝫpiſcibꝰ piſcem. hominibꝰ hominem: qui eſt xp̄s iheſus.VI.¶ Ꝙ in rebus ordinē nature non vſus. ſedratio diſcernit ¶ Auguſti. de ci. dei. li. xiMH viuentia non viuentibꝰ. Et in his que viuunt:N his ergo: que a deo facta ſunt: preponūturſentientia non ſentientibꝰ. ⁊ in his que ſentiūtantelligentia non intelligentibꝰ. et in his que ſentiūt etintelligunt: immortalia mortalibuſ. Sed ita preponuntur ordine nature. Eſt aūt alius atqꝫ alius pro ſuo cuiuſqꝫ vſu eſtimationis modus: quo fit: vt quedam carentia ſenſu quibuſdā ſentiētibus preponamus. Quisenī in domo ſua panem nō malit habere: ꝙͣ mures: numos ꝙͣ pulices. Sed quid mirum: cum in ipſoꝝ eſtimatione hominū: quoꝝ natura tante dignitatis eſt: plerūqꝫ cariꝰ comparetur equus: ꝙͣ ſeruꝰ: gemma ꝙͣ famulaita libertate iudicandi plurimū diſtat ratio ꝯſiderātisa neceſſitate indigentis: ſeu voluptate cupientis. Cuꝫilla quid per ſeipſum in rerum gradibꝰ pendat. neceſſitas aūt quid propter quid expetat. congitat. et illa qͥdverum luci mentis appareat. voluptaſ aūt quid iocundum corporis ſenſibꝰ blandiatur expetat. Sed et tantum valet in naturis rationabilibꝰ. quoddam velut pōdus voluntatis et amoris. vt cum ordine nature angeli hominibꝰ. cum lege iuſticie boni homines malis āgelis p̄ferantur. ¶ Idem de libero arbitrio libro tercio.Igitur aliter eſtimat ratio. aliter vſus. Ratio quideꝫeſtimat luce veritatis. vt recto iudicio minora maioribus ſubdat. Uſus autem conſuetudinem ꝯmoditatisplerūqꝫ inclinatur. vt ea plus eſtimet: que veritas minora ⁊ viliora eſſe conuincit. Cū enim corpora celeſtiaterreſtribꝰ ratio preponat. quis tamen carnaliū hoīmnon mallet etiam plura deeſſe in celo ſydera: ꝙͣ vnamarbuſtulam in agro ſuo: aut vaccā in armento. imitantur enim iudicia paruuloꝝ. qui que mlibet hominū mori malūt: ꝙͣ paſſerem ſuū. maxime ſi homo ille terribil̓ſit. paſſer aut canorus et pulcerVII.¶ Utruꝫ deus aliud uel melius aliquid facere poſſit ꝙ fecit ¶ Hugo ſuper magnificatIunt aūt quidam. non poteſt deus alia facereꝙ facit: nec meliꝰ facere qͣꝫ facit. Si enim pōtaliud facere qͣꝫ facit: poteſt facete qd̓ non p̄uidit. Ꝙ ſi p̄ter preuidentiā aliquid fieri impoſſibile eſtomne aūt qd̓ p̄uiſum eſt: fieri neceſſe eſt: aliud fieri qͣꝫfit nulla ratione poſſibile eſt. Ampliꝰ quicqͥd facit deꝰſi meliꝰ poteſt facere qͣꝫ facit. in hocipſo non bene facitqꝛ optime non facit. facere qͥppe: et nolle meliꝰ facereetiā bonū facientis male facere eſt: Sed hec pia mensin deū dici non ſuſtinet. Eiuſmodi rationibꝰ inducūturvt dicāt deū opeꝝ ſuoꝝ menſura ac lege ita aſtrictū. vtpreterqͣꝫ facit quicqͣꝫ nec aliud facere poſſit. nec meliꝰ.Tertū eſt enim ꝙ omne qd̓ factū eſt in nūero ⁊ pondereet menſura. legitimū terminū ſuū ⁊ finem habet. Et idcirco ſi ad operis menſura. creatoris potentia modūqꝫcomponitur. ipſa proculdubio ⁊ fine et menſura terminari declaratur. Primū itaqꝫ cōſiderari cōuenit ſi deus illa ratione neqꝫ mutata neqꝫ caſſata ſuā preuiden