LiberTriceſimus

¶ Qualiter deus opera ſua iam facta conſiderauitCa.Oſt quāergo ꝯpleuit deꝰper ſex dies opera nature. q̄ abeterno mente cōceperat vidit. vtait ſcriptura. cucta que fecerat.In qua. ſcꝫ viſione intelligunturduo. videlicet ſcientia vel ꝯgnitioet approbatio.¶ Auguſtinus de ciui. dei li. vi. Porro ſi ſciens deuſomnia fecit: ea vtiqꝫ que nouerat fecit. Ex quo animooccurrit quoddam mirū: ſed tn̄ veꝝ: ꝙ ſcꝫ iſte mundus.nobis eſſe notus non poſſet: niſi eſſet: deo aūt niſi not̉ꝰeſſet: eſſe non poſſet ¶ Idem ſuper gen̄. li. xii. Nota ergo hec omnia fecit: non facta cognouit. Erant enim priuſꝙͣ fierent in dei ſcientia non erant in ſua natura. necaudeo dicere ipſi deo alio modo hec innotuiſſe cū ea feciſſet: ꝙͣ illo quo ea nouerat. vt faceret: apud quem noneſt tranſmutatio: nec viciſſitudinis obumbratio ¶ Ideꝫde ci. dei li. xi. Non eius ergo hoc modo aliqua ſciētiavariatur: vt aliud ī ea faciant que nondum ſunt. aliudque iam ſunt. alind que fuerunt. non enī more noſtro ille vel futura proſpicit: vel preſentia inſpicit: vel preterita reſpicit. Sed alio quodaꝫ modo a noſtrarū ꝯſuetudine cogitationū longe: alteqꝫ diuerſo. Non enī ex hocin illud cogitatōe mutata: ſꝫ tā pn̄tia que iaꝫ ſūt tā p̄terita q̄ iā nō ſūt: ꝙͣ futura q̄ nōdū ſūt. ipſe ſtabili ac ſempiterna videt pn̄tia: nec al̓r videt an̄ ꝙ poſtea: qꝛ ita nouit tempora nullis tꝑalibus ſuis rōnibus: quemadmodum ea mouet nullis ſuis tꝑalibꝰ motibus. Non ergoqꝛ facta oꝑa ſua vidit: ſciētiā duplicauit: vel ex aliquaparte auxit. qui vtiqꝫ tam ꝑfecte nō oꝑaretur niſi tamperfecta ſcientia cui nichil ex oꝑibus adderetur ¶ Petrus lumbardus. Hinc tn̄ a quibuſdā d̓r: plura ꝙ ſciatdeus: ſcire poſſe: qꝛ pōt aliqua facere: que nunꝙͣ eruntet illa poteſt ſcire. Non enī aliqua incognitaʳ poteſt facere: que nunꝙͣ eſſent. verū qꝛ totū hoc poſſet fieri ſinemutabilitate ſcientie. Conſtat dei ſcientiā omnino immutabilem eſſe: nec augeri poſſe vel minui: ſed illa tm̄que ſubiecta ſunt ei. Siquidem ⁊ ab eterno ſciuit: ⁊ immutabiliter ſciuit: omne quod erat futurū. ¶ Auguſti.nus de ci. dei li. xv. Ueꝝ quis hoīm ꝯprehendere pōtſapientiam illam: quā deus nouit omnia: vbi vno conſpectu ſimul preſto ſunt oīa. quādoquidem nec a nobiſꝯp̄henditur noſtra. non enī ſingula cogitatio aſpicit:ſed vna eterna et ineffabili viſione ꝯplectitur cuncta q̄nouit. in hac potiuſ anguſtia libet ad eū exclamare: mirabilis facta eſt ſcientiā tua ex me. Ex me inquit intelligo: ꝙͣ ſit mirabilis ⁊ incomp̄henſibilis ſcīa tua: quame feciſti. qꝛ nec meipſum comprehendere valeo: quemfeciſti.C. II.Ꝙ ea bonitas ipſius approbauit.Uid eſt aūt ꝙ ꝑ omnia ſex dierū opera in fined̓r: Uidit deꝰ qꝛ bonū eſt: niſi approbatio ẜmartem facti: que ſapientia dei eſt. Sed dum deus qꝛ bonuꝫ eſt videt: qd̓ niſi vidiſſet anteꝙͣ faceret: nōvtiqꝫ fieret. nequaꝙͣ diſcit bonū eſſe: ſed docet. Et plato quidem plus auſus eſt dicere: deum ſcꝫ elatum gaudio: perfecta mundi vniuerſitate. vbi etiā ipſe nō adeodeſipiebat: vt putaret operis ſui nouitate beatioreꝫ fuiſſe deum: ſed ſic voluit oſtendere artifici ſuo placuiſſefactum: qd̓ placuerat in arte facienduꝫ ¶ Mercurius

trimegiſtus. Placitum dei neceſſitas ſequitur: voluntatē effectꝰ comitatur. Non enī credibile eſt deo diſpliciturum eſſe: qd̓ placuit. cum et futuruꝫ id: et placituꝝmulto ante p̄ſciuit. ¶ Auguſtinꝰ ſuper geneſim. Placuit ergo qd̓ factum eſt: in ea benignitate: qua placuitvt fieret: Duo quippe ſunt: propter que deuſ creaturāſuam amat: videlicet vt ſit: et vt maneat. vt ergo eſſet:qd̓ manerꝫ anteꝙͣ facta eſſet: legitur ꝙ ſpūs dn̄i ſuperaquas ferebatur: in quo ſancta bonitas ipſius. vt al̓sdictum eſt. intelligitur. vt autem facta maneret: viditdeus ꝙ bona eſſet. manent enim quedā ſupergreſſa omnem temporalem volubilitatem ampliſſima ſanctitateſub deo ſcꝫ angeli: qui ſemper eius viſione fruuntur:quedā vero ſcd̓m ſui temporis modos: dum per deceſſionem rerum: ac ſucceſſionem ſeculoꝝ pulcritudo cōtexit̉ ¶ Idem de ciui. dei li. xi. Ibi quoqꝫ vidit deꝰ bonūeſſē qd̓ facit: vbi vidit bonuꝫ eſſe vt faceret. Nec qꝛ factum vidit. vt dictum eſt. ſcientiā duplicauit: vel ex aliqua ꝑte augmentauit. Quia vero tria de creatura maxime ſcienda nobis intimari oportuit: videlicet quis: ⁊per quid: et cur illam fecerit. Ideo per ſingula legitur.dixit deus fiat: et factū eſt. viditqꝫ deus: qꝛ bonuꝫ eſt.Si ergo querimꝰ: quis fecit: deus eſt. Si per quid: ꝑverbum. Si per quare: qꝛ bona eſt. nec autor eſt excellētior deo. nec arſefficacior dei verbo. Nec cauſa meliorꝙͣ vt crearetur bonum a bono. Quā etiā cāꝫ condendimūdi plato dicit eſſe iuſtiſſimā. hec itaqꝫ cauſa tā iuſtatanqꝫ idonea. quā dicimꝰ ad bona creanda fuiſſe dei bonitatem. diligenter ꝯſiderata et p̄cogitata: termīat omnes ꝯtrouerſias querentiū mundi originem ¶ .III.Ꝙ omnia erant valde bona.RRant quidem opera dei ſingula ꝑ ſe bona: ſedin vniuerſitate erant omnia valde bona: ſicutoculus in animali pulcrior eſt: ꝙͣ cum a corꝑeſeparatus eſt. ¶ Idem ſuper geneſim. Hec quidam heretici non viderunt: qꝛ egenam carnis huiꝰ fragilemqꝫ.mortalitatē de iuſto ſupplicio venientem: plurima duꝫei non conueniunt: offendunt: ſicut ignis ⁊ frigus: autfera beſtia: et ſimilia. Nec attendunt qͣntū in ſuis lociſin natura vigeant: pulcroqꝫ ordine diſponantur. quantumqꝫ vniuerſitati rerum pro ſuis poſitionibus decoris: tanꝙͣ in cōmunem rem publicam conferant: vel nobiſ ipſis. ſi eis congruenter atqꝫ ſapienter vtamur. comoditatis attribuant. Nam ⁊ ipſa venena: que per inconueniētiā pernicioſa eſſe noſcuntur: conuenienter adhibita in ſalutaria medicamenta vertuntur. Ecōtrarioautem cibus et potus et cetera quibus delectamur: immoderato et importuno noxia vſu ſentiūtur. vnde nosadmonet diuina prouidentia: nequaꝙͣ res inſipientervituperare: ſed earum vtilitatē diligenter inquirere. ⁊vbi noſtrum ingenium vel infirmitas deficit: ita occultam credere: ſicut erant quedam alia: que vix potuimꝰinueīre. Nā et ipſa vtilitatis occultatio aut hūilitatis.eſt exercitatio: aut elationis attritio. Omīno itaqꝫ nulla natura malū eſt: nomenqꝫ hoc non niſi priuationiseſt. veꝝ a terrenis ad celeſtia. a viſibilibꝰ vſqꝫ ad inuiſibilia ſunt alijs alia bona meliora. Ad hoc vtiqꝫ: ineqͣlia vt eſſent omnia. deꝰ autem ita eſt artifex magnꝰ inmagnis: vt non ſit minor in paruis. Que ſcꝫ parua nōſua granditate: que nulla eſt: ſed artificis ſapientia ſūtmetienda. Nam. verbi grā. vide in hoīs ſpecie: ſi vnūſupercilium radatur: ꝙͣ propemodum nichil corpori: ⁊ꝙͣ multum pulcritudini detrahitur. quoniā vtiqꝫ non.conſtat mole: ſed parilitate menbroꝝ atqꝫ diſpoſitōne¶ Hugo in libro de tribus diebus. Neceſſe autem fuitvt viſibiliū conditio ita ordinaretur: quatinꝰ in eis homo foris agnoſceret: quale eſſet inuiſibile bonuꝫ qd̓ intus querere deberet. hoc eſt: vt ſubtus ſe videret: quidſupra ſe appeteret: non ergo decebat: vt rerū viſibil. uꝫ