Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſnonus

de lacerto in circūitū eius. Ideo aūt creata fuit in pluribus felli viā ad ſtomachum: vt lauarentur humiditates inteſtinoꝝ. qꝛ ſtomachus eas leditur: nauſeā patitur: in ip̄o corrumpitur digeſtio id qd̓ miſcet̉ cibode hūore illo. Adueniūt āt ei ex vena pulſatili et neruo epate ꝯtinuatur duo rami vald̓ pui Fel qͥdem ſicutveſica vnā habet tunicā ex tribus villoꝝ ſpēbꝰ ꝯpoſitāEt quādo attrahit colerā: vl̓ attrahit qͥdem ſꝫplete. colera ſupra fel retenta nocet: facit enī epatis apoſtemata qn̄qꝫ. aliquando vero putreſcit: febres accidere facit. Qn̄ vero ad aliqua currit membra: accidit eriſipila formica. Qn̄ vero ſꝑgitur in corpore toto quietaabſqꝫ ebullitōe: accidit ictericia. Porro qn̄ currit ad inteſtina cum ſuꝑfluitate facit ſolutōꝫ ventris colicam etraſuram Ex li. de na. re. Fel eſt calidum ſiccum: eteſt domus colere citrine. Epati vero annexum eſt adiuuans illud ſuꝑ decoctōem cibi. Totumqꝫ corpꝰ ex eo calorem ſiccitatem habet. Non nulli hoīes: vt dicit plinius: felle carent: quoꝝ valitudo firma: vita longior ēQuidam autem: vt di. areſto: habent fel poſitum ſuperep̄ar hi crudeliores eſſe naturaliter ex fellis vicinitate credūtur. Alii vero ſuꝑ epar: ſed magis a remotoloco. Et hi benigniores naturaliter eſſe eſtimātur. valꝫtamen ml̓tum in homīe conſuetudo exercitium: vt alteretur in eo natura ſiue ad bonum ſiue ad malum. vnd̓qͥdam ph̓oꝝ olim cuidam alij dixiſſe fertur: nullum inqͥtvidi ẜm diſpoſitōem nature te crudeliorem. nullum vero ẜm exercitatōnem virtutis in moribus benignioreꝫNullum quoqꝫ vidi ẜm naturam te peius diſpoſitū adſapientiā: nullumqꝫ aſſiduitatem ſtudēdi in penetrandis ſubtilibꝰ ꝑſpicacoremLXXV. De ſplene Iſidorus vbi ſupraPlen̄ dictum eſt a ſupplemēto ex ꝯtraria parteiecoris ne vacua exiſteret: quem qͥdam etiaꝫ riſus cauſa factum exiſtimāt. Nam ſplene ridemus. felle iraſcimur. corde ſapimuſ. iecore amamꝰ Quibus qͣtuor elementis ꝯſtantibus integrum eſt animal. Conſtantinꝰ vbi ſupra. Splen locatur in ꝑte ſiniſtra:cuius forma aliqͣntulum eſt lōga: paꝝ ꝯtra ſtomachuꝫꝯcaua. verſus āt coſtas gibboſa. Et in his duobꝰ locisligatur cum panniculis. huic duo vaſcula ꝯiunguntur:vnū maiꝰ qͥd̓ oritur ab epatis gibboſitate: qd̓ ab ep̄atis ſanguīe coleram nigrā ſibi ſplen videtur attrahereAlteꝝ vero minus inter ſpleneꝫ os ſtomachi locaturvnde colera nigra ori ſtomachi mādatur: vt appetitꝰ inde cōfortetur. Splenis iuuamētum eſt vt ſanguinem iuepate mūdificet: vaſculum ſupͣ dictū ſibi trahat ſanguinis feces: qͣs aliud vas ori ſtomachi mittat: qͣruꝫappetitui adiuuādo ſufficiat. Non .n. totum illi cōmittit: ſed in vſus ſuos ꝑtem trāſformat. Alia ꝑs tandē vera facta colera: ꝓut dixi: ſtomacho mittitur in ſuo appetitu ꝯfortādo. vnde fit: vt ſplenis ſubſtantia qꝛ ſugit etemittit rara ſit. vt ſpōgia: vt groſſos humores ſibitrahat. Color eiꝰ nigredini aſſil̓atur: vt colera nigra expͥmatur Auicenna vbi ſupͣ. Splen eſt euacuatoriumfecis ſanguīs: aduſtionis eiꝰ: melācolie naturalisaccidētalis. Ineſtqꝫ ei ꝓprietas q̄dam virtꝰ reſiſtendiſcꝫ epati felli ex latere. Et qn̄ debilitatur a mundificatōne epatis: ſequūtur ip̄m ex melācolia: accidunt incorꝑe egritudines melācolie: ſicut ex cācro: elephātia impetigine. morphea nigra: lepra: reliq̄. Quando vero debilitatur ab educendo id qd̓ oportet exire abip̄o de melācolia: magnificatur apoſtematur. Cuꝫ ātingroſſatur ſplē areſcit corpꝰ et ep̄ar: Et qn̄qꝫ aduriturmelācolia in ſplene declinās ad acetoſitatē: cum effunditur plurimū abhomīabilis ad ſtomachum: facit accidere vomitum melancolicū. Qn̄qꝫ vero eſt eis periodꝰ:

brum longū līguoſuꝫ cum ſtomacho cōiunctū a ſiniſtroſuo vſqꝫ retro: vbi eſt dorſus: attrahens melancoliā:collo cōtinuato epatis cōcauitate: vbi colluꝫ felliscōtinuatur. expellit cum collo ex interiori eiꝰ orto.huiꝰ cōcauitas ſeqͥtur ſtomachum. Gibboſitas veroſtas. eius ſuſpēſio cum coſtis eſt paucis ligamētiſvilloſis: vigoratis coſtaꝝ pāniculiſ. ab hoc lateretinuatur venis qͥetis pulſatīs: latus eiꝰ cōcauuꝫſuꝑficiale venit ſuꝑ ep̄ar et ſtomachū. In ſplene quideꝫvene plurime ſunt: in qͥbus ſanguis dirigitur eiꝰ ſubſtātie aſſil̓atur. deinde ſuꝑfluitas expellitur. Corpꝰ eiusraꝝ ē: vt facile recipiat ſuꝑfluitates melācolicas ip̄mingrediūtur. tegitqꝫ eum paniculus ortus ex ſyphac: etcōmunicat dyafragmati illius. Ex li. de. na. re.Splen: vt dicit areſto: habet ſtrictum lōgum ſicutporcus. In ip̄o eſt melancolie ſedes: et ip̄m eſt ſpecialecurſus impedimentū. vnde ſplenis vena in curſoribꝰ minuitur. hoc exempto vulnuſ: animalia viuere traduntSunt putāt homī ſimul adimi riſum eius intemperantiam cōſtare ſplenis magnitudine..LXXVI. De renibus Iſidorus vbisͣ.Enes ait varro dictos: eo riui abhis obſceni humoris naſcantur. Nam medulle tenueꝫ liquorem deſudant in renibꝰ: liquor rurſꝰ a renibus calore venerio reſolutꝰ decurrit. Poſiti ſunt aūtin ſeptimo vertebro ſpine: vbi lūbi ſunt: ſunt muſculoſi naturā: colore liuidi: foris recti: intus āt curui et cōcaui. hi genitale ſemen portāt. Ex eiſdem exeūt due venevelut fiſtule cōtinentes veſicam teſticulos. qͥbus calorem vel ſemen admīſtrant: poſiti ſunt aūt inter adipemet carnem oblongaonē inter ſpinam viſcera: eis calorem vel virtutem p̄ſtant Conſtātinus vbi Reneſſunt in lateribus ſpōdilium: quorum dexter excelſior eſtvni epatis fruſtulo vicinꝰ. hoꝝ cōcauitas alternatim ſibi appoſita eſt. qd̓ in ſolo cōtingit homīe. Et ſingul̓ duede cocaua vena inferūtur furcule: cum ip̄a vena egrediatur ab epate: vna ſanguinem portat: vt ip̄m nutriat.Altera vt ſanguīs colamentū ſibi ſubtrahat .i. vrinamambobuſ quoqꝫ de maiori arteria accedunt furcule: vtvitaꝫ eis poſſint dare. ab ambabꝰ exeunt duo vaſculaga bene cōcaua pelliculis oꝑta: que iungūtur cum veſica: vocātur emunctoria que in veſica portatur vrina. Ad hoc enim renes facti ſunt: vt ſanguinem aquaticum ſugentes .i. aquoſitatem ſanguinis ſuperſluā extrahentes: ip̄m in epate depurarent Auicen̄a vbi.Renes ad hoc creati ſunt: vt ſint inſtrumentū mūdāsſanguinem ex aquoſitate ſuꝑflua: qua indiget quidemꝓpter neceſſitatem: ſed illa neceſſitas deſtruitur: cum digeſtus eſt ſanguis et p̄ꝑatus: vt penetret in corpꝰ Quoniam ergo hec aquoſitas valde plurima fuit: neceſſariūfuit vt crearetur mēbrum ip̄am mundificans: attrahēsad ſe vel membrum magnum vel duo membra ſcꝫ par.Et ſi qͥdem eſſet vnum magnum coartaret et comp̄mret. loco ergo vnius creata ſunt duo. Et eorum in mūdificatōne iuuamentum eſt: quod in creatōne membroruꝫparium notum eſt. Poſitus autem eſt ren dexter ſuꝑ ſiniſtrum vt ſit locus eius epatis ſitui ꝓpinquior: et magattrahens ab ip̄o quātum poſſibile eſt: ita vt fortaſſe tagat ip̄m. imo additamentum quod ſequitur ip̄m. Siniſter vero poſitus eſt deſcendens: quoniam in ſiniſtro latere compreſſio fit a ſplene: et vt illud quod attrahiturex aquoſitate non ex foramine quod habet: ſed attrahatur ad ꝓpinquius in pͥmis: et ad longinquius ſecundo. Razi vbi ſupra Renes circa ep̄ar ab vtraqꝫ coſtarūparte ſpondilium poſiti ſunt: et vterqꝫ duo habet colla.quoꝝ vnum ad venam magnaꝫ que eſt in gibbo epatistendit. aliud inferius deſcendit: donec veſice continuetur. Ex li. de na. re. Renes homīs ſunt ſicut renesvacce: dexter altiꝰ ſitꝰ eſt ꝙͣ ſiniſter: et pinguēdo dextri