LiberUiceſimuſnonus

Maſſa vero tiſanaria celebrata pͥma digeſtione ꝑ portonariū .i. inferiꝰ orificiū ſtomachi dn̄dit in duodenū inteſtinū ſcꝫ recte ⁊ gͣcile: ſic dictū. qꝛ lōgitudinem habetduodecī digitoꝝ illiꝰ cuiꝰ eſt inteſtinū Ab illo vero tranſit in ieiuniū: qd̓ eſt tortuoſum ⁊ gͣcile ſic dictū: qꝛ ſꝑ inanimali mortuo reꝑitur vacuū. ibiqꝫ fit iteꝝ ſeꝑato puri ab īpuro. Et qd̓ puꝝ eſt ad ep̄ar ꝑ qͣſdam venas ab īteſtiuis illic directis attrahit̉. Qd̓ at̄ impuꝝ eſt: tranſitad orbum ſiue ſaccum ſiue monoculū inteſtinū ſcꝫ groſſum ſic dictum: eo ꝙ vnicū hꝫ ocl̓m. Ab orbo vero trāſit in vlion qͣſi ꝯfuſum: ⁊ ab ylion in colon: quod groſſūeſt ⁊ tortuoſum a colādo ſic dictum. A colō āt in elōgaquem: qͥ groſſꝰ eſt ⁊ directꝰ. Inde vero in ſeceſſum emit.LXVII.¶ De dentibus¶ Iſidorus vbi sͣ.Entes greci odentes vocat: et inde in latinumtrahere nomē vident̉. hoꝝ pͥmi p̄ciſores dicuntur: quia omne qd̓ accipitur ip̄i prius incidūt.Gequētes canini vocātur: quoꝝ duo in dextra maxilla⁊ duo in ſiniſtra ſunt. ⁊ dicūtur canini: qꝛ ad ſil̓itūdineꝫcauinoꝝ exiſtūt: vt et canes oſſa ex ip̄is frāgūt: ſic ⁊ hovt ꝙ nō poſſunt pͥores p̄ſcindere: illis tradūt vt confrīgāt. hos vulgꝰ p̄ longitudine ⁊ rotunditate colomellosappellat. vltimi ſunt molares: qͥ ꝯciſa a pͥoribꝰ atqꝫ corfracta ſubigunt ⁊ molūt atqꝫ īmaſſant. Dentium āt numeꝝ diſcernit qͣlitas ſexꝰ: nā in viris plures: in feminispaucōres exiſtūt. Gīgiue ⁊ a gignendis dentibꝰ noīateſunt: facte ſunt etiā ad decorem dentiū ne nudi horroripotiꝰ ꝙͣ ornamento exiſterent ¶ Ex epl̓a ypocratis deanathomia Qm̄ āt dentes organa quodāmō līgue ſūt:īfans tn̄ cum nōdum hꝫ dentes vagit: dum vero duosvl̓ tres habuerit: mutitat. Si āt os dentibꝰ īpleuerit loqͥtur. Den̄tes qͥdem oſſa nō ſunt: nec medullā hn̄t. Id̓oqꝫ nō vt oſſa ꝯfriguntur: ſed aſſiduꝰ humor capitis eosviciat: ſicut ⁊ aſſiduꝰ liqͦr ab alto maxīe veniens ꝑforathn̄t āt viri dentes. xxxii. mulieres vero. xxx. De quibuait appolloniꝰ. Gemī dētes vſqꝫ ad caninos radices habent ſingl̓as: molares vero ternas vl̓ qͣternas ¶ Ex qͦꝫdam ẜmōe btī bern̄. Den̄tes cādidi ſunt ⁊ fortes: carnēnō hn̄t: corio carent: nihil intra ſe morari patiuntur: etclauſi ſunt labiis ne videātur Indecens ei eſt ſi appareant: niſi forte interdum ad riſum. nec eſt dolor ſuꝑ dolorem eoꝝ. ꝑ ordīem poſiti ſunt ⁊ cū inferioreſ moueāturſuꝑiores nunꝙͣ toti corꝑi cibum maſticāt: et nullū indeſaporem hn̄t. ¶ Areſto. vbi ſupͣ. Dentes eiicit hō ſed arteriores tm̄: et nō molares. Dentes āt qͥ oriuntur intragingiuā: nō oriuntur in viris et mulieribꝰ: niſi pꝰ. xx. annos. ⁊ forſitā in qͥbuſdā mulieribꝰ pꝰ ānos. lxxx. Eorūqꝫorigo eſt cum magno dolore: maxīe qn̄ oriuntur intēpeſtiue ¶ Ex li. de na. re. Den̄tes in hoīe ſunt vtileſ ad digerendum cibū Ore nāqꝫ receptū cōminuūt. et ad īteriora trāfmittunt. Den̄tes ꝓ nimia ſoliditate fundati: vtdicit plinius: nō poſſunt cum reliquo corꝑe ꝯburi: ſedab igne ꝑmanent illeſi: q̄ tn̄ inuicti ab igne: ꝯſumunturtabe. Colores dentium ſunt ſicut colores oſſium: qd̓ patet in ethiopibꝰ ¶ Razi. vbi ſupͣ. Dentium raritas atqꝫdebilitas totiꝰ corꝑis ībecillitatem viteqꝫ breuitatem ſignat. dentes āt canini ſi longi fuerīt ac firmi guloſitateꝫ indicāt ac maliciā. ¶ Auicēna in ſcd̓o canone. Detes hoīs triti vl̓ aduſti ⁊ pulueriſati valent ſuꝑ morſumpere.. LXVIII.¶ De ore ſtomachi ¶ Cōſtantinꝰ vbi ſupra.Eri .i. os ſtomachi eſt corpuſculum qd̓dam longum rotundum ⁊ ꝯcauuꝫ: qd̓ a ſtomacho incipiens ꝓgreditur vſqꝫ ad ſuꝑioreꝫ gutturis extremitatem: huiꝰ exordiū eſt anguſtum: ſed pꝰ ea paulatī dilatatum ad gutturis ſūmitatem veniens fit latum. Supra dorſi vero ſpōdiles ꝓtenditur: vbi ml̓tis ligamētisligatur. nō tn̄ ſpōdilibꝰ mediis adherens. ſed magꝭ a dextris vergēs vſqꝫ ad duodecimā ſpōdilem dn̄dit. Com

ponitur āt ex panniculis d̓uobꝰ a ſtomachi pellicul̓ egredientibꝰ: hoꝝ vnꝰ exterior eſt carnoſus. cuiꝰ villi ꝑ latuꝫextendūtur. Aliꝰ interior ac neruoſus: cuiꝰ pili in lōgūꝓtenduntur. pauci vero obliqͣntur. Officiū nerui ē trāſglurire: ab ore nāqꝫ cibum trahit: ⁊ ī ſtomachū traiicit.¶ Auicēna in tercō ca. Meri ꝯpoſituꝫ eſt ex carne ⁊ tunicis pānicularibꝰ planis villos lōgitudinales hn̄tibꝰ:vt ꝑ eos in deglutitōe facilis fiat attractō. Nam attractio nō ꝑficitur niſi in villis lōgitudinalibus cū contrahuntur. expulſio vero non niſi latitudinalibꝰ. Itaqꝫ regit ip̄m exteriꝰ pāniculꝰ villos latitudinales hn̄s: vt pereos facil̓ fiat expulſio ad id qd̓ ſubtꝰ eſt. Fit ergo deglutitō ꝑ meri cum virtute attractiua cibum attrahēte cuꝫvillis lōgitudinalibus. quos adiuuant latitudinales qꝛretinent illud qd̓ deglutitur: ⁊ expͥmunt ad inferiora. vomitus etiā ꝑ meri cōpletur: ſed difficiliꝰ: qꝛ motꝰ eiꝰ nōeſt ẜm curſum naturalem: nec ꝯpletur eiꝰ oꝑatio: niſi ꝑtunicā velatiuā expͥmentem tantū. Deglutitō vero fitẜm nature motū cū adiutorio duaꝝ tunicaꝝ: qͣꝝ vna lōgitudinales habet villos. Alia vero latitudinales queeſt oꝑiens illā. locꝰ meri eſt ſuꝑ ſpōdiles q̄ ſunt in colloẜm rectitudinem in cuſtodia ⁊ tutela: ⁊ deſcendit cuꝫ eopar neruoꝝ ex cerebro ẜm gͣdatōem ſecurādo ip̄m a nocumento ¶ Ex li. de na. re. yſophagꝰ vt di. areſto. ē osſtomachi: qd̓ applicatur cum cāna mediāte tela: q̄ illumꝯtinet: ſeqͥturqꝫ lingue radicem: ⁊ vadit ad ꝑietem interius: ⁊ inde ad ventreꝫ. Per hunc ergo recipit hō cibū⁊ potum qͥ deducuntur ad ſtomachum vt ibi decoquantur ⁊ ad inteſtina trāſmittātur¶ .LXIX¶ De ſtomacho ¶ Iſidorus vbi ſupraTomachus grece os vocatur: eo ꝙ oſtium vēItris ſit: ⁊ ip̄e cibū excipiat: et ad inteſtina tranſmittat. ¶ Ex li. de naͣ. re. Stomachꝰ ergo mediante yſophago cibos crudos recipit: et decoctos ī meliore digeſtionē deducit hꝫ āt villos in modū lane breuioris intrīſecꝰ: vt hoꝝ caloribꝰ cibi recepti foueantur acdigerātur. Et etiaꝫ ſi abſqꝫ villis eſſet ſtomachꝰ cibi eoraſo plus ꝙͣ neceſſe eſſet citiꝰ laberentur ¶ Cōſtantinꝰvbi ſupͣ. Stomachus ⁊ ſi locatꝰ ſit ad ſiniſtrā: inferioratn̄ eiꝰ tendunt in dextrā. hic habꝫ epar dextꝝ: qd̓ cū ſuisqͥnqꝫ fruſtuliſ ip̄m branchat ſtomachū. Splen eſt ei ſiniſter. ſubteriꝰ lacerti dorſi: et ſuꝑius zirbum huiꝰ formaqͣſi ſperica eſt: eiꝰ tn̄ extrema ſunt aliquantulum lōga: ⁊inferiora ſuꝑioribꝰ ſunt latōra. foramen āt latitudīs eiꝰverſus inteſtina videtur ſtringi. foramen vero ſtricte ꝑtis in meri dilatatur Cōponitur ⁊ ip̄e ex duobꝰ pāniculis: quoꝝ interior neruoſus eſt: pilos hn̄s in lōgum ⁊ ītrāſuerſum. exterior āt carnoſus: pilos hn̄s ꝑ latū. ligatur āt lateraliter cuꝫ pelliculis ſplenis ⁊ epatis. Ex ꝑtevero dorſi cū ſpondilibꝰ. iuuamentum eiꝰ eſt vt excoqͣtcibum: ⁊ epati mittat excoctum: vt faciliꝰ ep̄ar illum innaturaꝫ ſanguīs vertat. Sic in opus ſtomachi bucca cibum incōſumptū apparat. hāc ſtomachi excoctōꝫ medici vocant pͥmam digeſtionem. Duoꝝ pāniculorum duplex eſt iuuamentū: vnus a meri cibum ſibi ꝯtrahit: īterior ſcꝫ ꝑ longum villatus. Scd̓us vero cibum retinet.Qui cū ad ſtomachuꝫ ꝑuenit: ab ip̄o quaſi branchaturquoad digerēda digeratur: ⁊ retinēda retineantur. Expellenda vero ad inteſtina emittūtur. vnde ſuꝑiora ſtrīguntur: inferiora vero dilatātur inteſtino ſe aꝑiente qd̓porta vocatur. hoc itaqꝫ ſtringere facit exterior pāniculus: in quo villum latum habetur. omne nāqꝫ mēbrumduobus panniculis cōſtans: ſi villum ꝑ longum habuerit: inde ſuſcipiēda ſuſcipit. Si vero ꝑ latuꝫ: inde reiiciēda reiicit. Panniculꝰ interior neruoſus eſt ꝓpter ſenſuſſui fortitudinem. Oportuit enim ſtomachū dignioremhabere ſenſum: vt ⁊ digeſtionis vacuitatem ſentiret: etvnde rurſus expleretur expeteret. plurimus tamē ſeniꝰin ore ſtomachi habetur: qꝛ fames eo ſētitur. iō vtꝝqꝫoportuit eſſe neruoſum. Deſcendūt autem duo maiore ſ