Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſnonus

ſine vicio ſunt. Si qn̄ vero citatiores ſunt: vt dorcadazontes. aut leuiores vt mirmizontes mortis ſigͣ ſunt. LXIIII De diafragmate Conſtantinus vbi ſupra.yafragma eſt quidaꝫ lacertus rotundus interduo ꝯcaua maiora diuidens: ſūt ſubtꝰ collūquoꝝ vnum circūdat omnia pectoris ꝯtinenscor et pulmōem. Alteꝝ incipit ab inferiori teneritudine pectoris vſqꝫ ad interiorā oſſa penis: et ꝯtinet oēslacertos ventris ſtomachū: inteſtina: ep̄ar: ſplen: renes: fel: veſicam matricem Dyafragma incipiensa teneritudine pectoris ꝓtenditur vtrimqꝫ vſqꝫ ad duodecimā ſpondilem: vbi ſolidatur ex omni parte cumcordoſis ligam̄tis ab ip̄o exeūtibus. Habent aūt duoforamina: quoꝝ vnum iunctū eſt ſpōdili vnde exit meri. De altero vero exit cōcaua vena que ſꝑgitur ī corporis ſuperiora Dyafragmatis duo iuuam̄ta ſunt: dilatat enim pectus et conſtringit cum alijs lacertis pectoris: inſuꝑ inſtrumenta cibi ac ſpūs differre facit. Razy vbi ſupͣ. Concauitas ſiquidem totiꝰ ventris que a furculis vſqꝫ ad duo ancharum oſſa reꝑit̉:in duas magnas partes diuiditur: quaruꝫ vna que ſuperius eſt continet cor pulmonem. Alia vero que inferius eſt ſtomachum. inteſtīa. et epar. ſplenem: fel: etrenes. velicam et matricem. has auteꝫ concauitatesdyafragmā ſeparat: quod a capite teneritatis pectoris incipit. et oblique īferius ad vtrumqꝫ latus tenditdonec duodecime ſpondili continuetur. ſeꝑans ea queſupra ip̄ꝫ ſunt: ab his que ſub ip̄o ſunt. Superior quoqꝫ concauitas in duas iteꝝ partes ſeparatur: qͣs aliꝰpanniculus dyafragmati ſimilis diſtinguit: per medium earum tendens quouſqꝫ cōſtraruꝫ ſpondilibꝰ continuetur. Tota vero ſuperior concauitas pectus vocatur: cuius ſuperior terminꝰ furcule ſunt: inferior verodyafragma ventrem diuidens ī latitudine. et hec qͣmdiximus eſt pectoris figura. Iſidorus vbi ſupra.Pectus vocatum eſt: eo ſit pexum inter eminentesmamillarum partes. vnde et pecten dicitur: pexos De inſtrumentis vocis. Actorcapillos faciat.LXVNſtrumenta vocis ſunt lingua. dentes. labia.palatum. vuula. trachea arterra: ſiue canna.epyglotus et guttur. de qͥbus ex magna iamparte ſuꝑius dictum eſt Iſidorꝰ vbi. Palatum apolo deriuatōem dicitur: eo pro ſui concauitate celi ſimilitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibuſnominate ſunt. vl̓ per eas famur voces. Arterie vocate ſunt: ſiue eas a pulmone aer hoc eſt ſpūs fertur. ſeu artis anguſtis meatibꝰ ſpūm vitalem retineant. vnde vocis ſonos emittāt: qui ſoni vno ſonarent. niſi lingue motꝰ diſtantias vocis efficeret.Ex libro de anathomīa. Trachea arteria eſt menbrum frigidum et ſiccum. cartilaginoſum: a pulmōe inchoatum. et ad radicem lingue terminatum. via aerisinſpirati et exſpirati Ex libro de natura reꝝ. Cānaeſt inſtrum̄tum quod attrahitur ſpūs et emittitur.hec a radice lingue vſqꝫ ad pulmōem ducitur. habēsopi m̄tum in ꝑte ſuperiori vt cadat in eo quicꝙͣ decibo. hec inferius in duos ramos diuiditur. et magishoc apparet in volatilibus. et he qͥdem ſtricte ſunt ſupͣample vero infra. ſicut vocibus competit inſpiratōiEpyglotus aūt dicitur ip̄m inſtrumentum in modumvuule: quod eſt prope radicem lingue. dn̄o cooperiensinſtrumenta ſcilicet alternatim quidem yſophagum:vnde cibi vel potus nutrimentum ſumimus: et cannāper quaꝫ ſpiritum haurimus. Nam vtrumqꝫ ſiml̓ operire non poteſt: qꝛ cum yſophagum claudit. cāna aptaeſt e conuerſo. Ex libro anathomia. Epyglotū

interp̄tatur ſuꝑ ingluuiem. enī menbꝝ eſt qͣſi opcl̓mqd̓ ingrediente cibo yſophagū claudit tracheā arteriā. Econuerſo āt in loq̄ndo trachea arteria aꝑitur. etyſophagꝰ clauditur. Un̄ pleꝝqꝫ ꝯtingit aliquis loquitur cibuſ ī ore tenetur: aliqua cibi ꝑs ī tracheāarteriā deſcendit opilatōem anguſtiā facit. donecexpellatur tuſſim: vl̓ per ictuꝫ inter ſcapulas imp̄ſſūUua ſiue vuula rubea eſt et rotunda. ſic dicta quia admodū vue dependens a palato. Geẜuit aūt membrisanimatis a flegmate ea depurādo. Spūalibus quoqꝫflegma retinendo: ne ad ſpiritualia fluat: ac ſuffocationem inducat: et etiam retinendo ac depurādo aeremattractum per nares. habꝫ aūt vue foramen colligantiam cum naribus: quod patet in ioculatoribus: quifilum per nares attrahunt: et per palatum extrahūt.Ex libro de naturā reꝝ. Uuulam phiſici foliuꝫ appellant. hec vt dicit Areſtotiles: eſt ad voceꝫ conueniens: dummodo quāt itatem debita non excedit: quādoqꝫ vero tumet ſuffocat animal. LXVI.De inſtrumentis cibi.Conſtātinꝰ vbi ſupra.Equitur inſtrumentis ciboꝝ. Inſtrumentaquoqꝫ cibi ab ore incipiunt. Os enī habet inſtrumenta multa ibi coadunata. dentes ſcꝫ etpelliculas vnde operitur bucca. palatum: et linguā: etinferiorem eius ꝑtem: guttur. vuā. cānales pulmōiset meri: id eſt os ſtomachi. Ex libro de anathomiaOs itaqꝫ ſimile eſt molendino: dentes aūt mole. līguavero manui molendinarii. Actor. De his omnibꝰfere iam ſuperius dictū eſt. Ad hec enim ētiaꝫ ꝑtinētmenbra nutritiua: quibus hec ip̄a deẜuiunt cibuꝫ preparando: et eis tranſmittendo: ſcilicꝫ ſtomachus. eparinteſtina. ⁊cͣ. Razy vbi ſupra. Nulla ſiquidem vtfuerūt remanent. niſi vel qꝛ nihil ex eis diſſoluitur: ſihiacinctus et aurū vitrum: vel quod diſſolutum eſtin eis reſtauratur: ſicut aqua maris. Animaliū ergocorpora quoniā ex eis diſſoluuntur cōpoſita ſunt augmentari vel in ſuo ſtatu ꝑmanere non poſſent abſqꝫnutrimenti beneficō. ſed quia nutrientia ſunt vniꝰſpeciei cum diſſolutis in corꝑe: membruꝫ eſſe oportuitquod hec in diſſolutoꝝ ſimilitudīem ꝑmutaret: veruꝫnec ip̄a nutrientia totaliter cōuertūtur. ſed quedā eoꝝpars ꝯuertitur aſſimilatur. pars aūt alia tanꝙͣ hūorſuꝑfluꝰ remāet ſi ī corꝑe remanerꝫ. gͣuiū egritudinūmat̉ias genaͣret. eiꝰ expulſiōi ſūt preꝑata īſtrum̄ta apta vt cānales Sicut aut nutritōis ope ratō perficiturin tribuſ locis. ita ſuperfluitatū genera tria ſunt. vnaeſt ſuꝑfluitas pͥme digeſtionis: ſcꝫ in ſtomacho fit etin inteſtīs: vocatur egeſtio. Alia ſecunde digeſtiōisque ꝑficitur in epate. vbi gena̓tur ſanguis: ipſa ē colera rubea et nigͣ et vrina. Que .ſ. tria a ſanguine ſeꝑata hn̄t ꝓpria receptacula a qͥbus recipiuntur. ſicut felcoleram rubeā. Splen vero melancoliā: renes vrināſuſcipiūt. Alia qͦꝫ ſcꝫ tercie degeſtiōis que fit ī om̄ibꝰmenbris. ille ſanguīs aſſil̓atur. qui vnicuiqꝫ illoruꝫdiuiditur. hec eſt ſudor groſſus. et quicqͥd ex ſuꝑfluitatibus a mēbris exeuntibꝰ ei aſſil̓atur. vt muſtilagineset lippitudīes et his ſil̓ia Ex li. ana. Stomachusquidem hꝫ orificia duo: ſcꝫ vnū neruoſum ſuperiꝰ verſus cor. vt a corde calorem aliqueꝫ accipiat. Aliud vero carnoſum. vt carnoſitatis etiā calor ad digeſtioneꝫoꝑetur. et inferiꝰ vergens verſus ep̄ar. Epar enī ſtomacho ſupponitur. vt ignis lebeti. vn̄ ſtomuachꝰ ml̓tmhabꝫ caloreꝫ accn̄talem. Cibi in ſtomacho per virtutem ipſius digeſtiuā coagente calore accn̄tali digerū:tur: et in quandā albā maſſam tranſmutātur. que maſſa tyſanaria dicitur. a qua ſuccoſitas ad ep̄ar venaꝫmiſeraicā ad ſcd̓am digeſtiōeꝫ faciendā trāſmittitur.