Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUice ſimuſnonus

Oꝛ a greca appellatōne deriuatum eſt: qd̓ illicardyan dicunt: ſiue a cura. In eo enim om̄iſColicitudo et ſcientie manet: Qd̓ pulmōivicinius eſt: vt cum ira accenditur pulmonis humoretēperetur. huius due arterie ſunt: qͥbus ſiniſtra pluſſanguinem habet: dextra plus ſpiritum: vnde et in dextro brachio pulſuꝫ inſpicimus. Conſtantinꝰ vbiſupra. Cor fit ex villis diuerſe poſitis: cuiuſ caro totaeſt dura. Diuerſitas villoꝝ eſt ex diuerſitate motuuꝫdilatandi ſcꝫ et conſtringendi. Duricies auteꝫ carnisvt velocius auferatur paſſibilitas. Pulmo circundatcor lateraliter. Forma vero cordis pinea eſt. Inferioreius pars .i. latitudo ſuꝑiori corꝑi opponitur. et interambas pectoris medictates ponitur: quas mediantepanniculo diximus eſſe diuiſas. Caput autē quod acumen dicitur: in ſiniſtra ꝑte locatur. Et hoc latꝰ cordisinhabitat ſpiritus vitalis. Inde exit arteria maior:quā omnes egrediuntur alie: vnd̓ fit vt pulſus in ſintſtra parte fortiſſimus ſit. Cor autem duas habꝫ cōcauitates: quaꝝ ſiniſtra in acumē tendit: dextra vero infra ſubſiſtit: a dextra vſqꝫ in ſiniſtram eſt vnum foramen. Gextra tam̄ habet duo foramina: quoruꝫ vnumintrat vena concaua: portas ab epate ſanguīem ī eandem concauitateꝫ. Supra hoc foramen tres panniculiſunt ad hoc ibi poſiti: vt intraturo ſanguini apperiātet poſtꝙͣ intrauerit claudant. ne exeat propter dilatationem cordis. alteruꝫ vero foramen exit vena arterieſimilis: ut pulmonem nutriat: de qua iam diximus intractatu pulmonis. Siniſtra itidem duplex habꝫ foramen. quoꝝ vnum arteria vene ſimillima intrat. que ſpiritum a pulmone portat: et ſanguinem a corde ad pulmonem portat. Suꝑ hoc quoqꝫ foramen ſunt duoniculi apperientes ſe aeri ad cor ingredienti. Alteruꝫvero foramen eſt ſiniſtre ꝑtis vnde maior arteria exitque vocatur orithi. Et omnium arteriaꝝ totiꝰ corꝑisfons exiſtit. hec habet tres panniculos: qui apperiuntur ſanguinem et ſpiritum emittendo a corde. poſteaclaudunt̉ reditum ꝓhibendo. he due cordis concauitates ſemper in pulſu ſunt: ſed tamen plus ſiniſtra: quiaſanguis et ſpiritus plus ibi regnat. vnde dignior eſtꝙͣ dextra. In vnoquoqꝫ autem cordis concauo fruſtulum eſt exterius quod auricule aſſimilatur. vnde duecordis auricule nominātur. In quarum dextra ſolidatur arterialis vena: et in ſiniſtra venoſa arteria. habetqꝫ in ſua latitudine q̄daꝫ oſſa cartilaginoſa: que ſedescordis ſunt appellata. Circūit etiam cor panniculusquidam qui caſula cordis etiam dicitur. In cuius medio extrinſecus panniculi pectuſ mediantes ſolidaturhic cordi neceſſarius fuit. vt eſſet fundamentum caloris naturalis. vnde regeretur vita animalis. LX.Adhuc de eodemRazi vbi ſupra.Oꝛ itaqꝫ fecit deus vt eſſet fons origo caloris naturalis. et vt ab eo totum corpus arterias que ab ip̄a procedunt ad omnia membra calefieret. vnde ſi membꝝ aliquod arterias ad ſe venientesamiſerit congelatur. motus eius ac ſenſus prius indurātur: deinde quaſi mortuū redditur. Muſculi eniꝫac nerui necnon et ip̄m cerebruꝫ ut in ſua natura cōſeruentur. et actiones ſuas perficiant. qͣdam menſura caloris indigent. et ob hoc eis arterie tranſmittuntur.Itaqꝫ qd̓ animal habet ſupra vegetabilia pͥmuꝫ iuuāmentum eſt quod a corde contrahit. Secundum veroqd̓ a cerebro recipit quod eſt ꝑfectio: et ad quod ꝓnafuit actoris tota voluntas intentio. iuuamen autemquod recipit ab epate cum vegetabilibꝰ eſt commune.Non enī ab eo recipit niſi nutrimentum augm̄tum.

Quia vero cordi vt in ſua natura conẜuaretur: aerisfrigidioris neceſſaria fuit attractio: aeris concauitatibus ſuis nimis calefacti expulſio. facta ſunt ei inſtrumenta aerem attrahendi. pectꝰ ſcꝫ pulmo. Interipſa quoqꝫ et cor cōcauitates foramina poſita ſunt.per que tranſire poſſit aer attractus. ſicut poſtea dicemus. Cordis caput tornatile et acutuꝫ inferius tenditradix eius ſuꝑius eſt. Habet aūt cor caſulam que exſpiſſo panniculo conſtat ip̄ꝫ circūdante: nec totaliter excontinuatur. ſed prope radicem ſuā tantuꝫ. Cor in medietate pectoris poſitū eſt. ſed eius caput tornatile parum ad ſiniſtrā dclinat. a qua magna arteria ſcꝫ orithiexoritur. Un̄ et pulſus in ſiniſtra ꝑte magis apparet.habꝫ etiā cor iuxta originem vl̓ radicem ſuaꝫ qd̓damſimile cartilagini. quod eſt quaſi baſis totius corporiscordis. habet p̄terea duos magnos ventriculos. vnuꝫin latere dextro: et alium in ſiniſtro. et inter eos quedāforamīa. hoꝝ dexter habet orificia duo. quoꝝ vnuꝫvene ab epate oriūtur intrant. et per qd̓ ſanguis addextꝝ cordis ventricl̓m rranſit. Per aliud vero trāſitvena: ab hoc ventriculo pulmōi ꝯtinuatur. Siniſterquoqꝫ ventriculꝰ habet orificiā duo: quoꝝ vnū eſt osarterie magne: a qua totius corꝑis arterie oriuntur.Aliud uero eſt os vene ad pulmoneꝫ tendit: quodaer a pul mōe ad cor tranſmittitur. habꝫ inſuꝑ duo additamenta auriculis ſimilia. dextrum ſcꝫ ſiniſtrumPulmo qͦqꝫ eis adiunctꝰ eſt: vt ip̄m cuſtodiat. et ab oſſium pectoris percuſſiōe defendat. Areſto. vbi.Cum in ceteris anīalibꝰ poſitū ſit cor in medio pectoris. in homīe declinat ad ſiniſtrā vt eam temꝑet: qꝛ frigidior eſt in hoīe ꝙͣ in aliis. Ex libro natura reꝝCor eſt lucerna corꝑis: vt dicit ph̓us: vnd̓ et in mediocollocatur: et eius virtꝰ ad om̄ia membra extenditur.Eſt enī fons pͥncipium ſanguinis. nec eſt aliud menbrum in quo ſit ſanguis ml̓tus qui maneat fixus. Ip̄ꝫeſt pͥncipium motuū reꝝ delectabiliū: cuꝫ eo duo ſenſus cōtinui ſunt tactus ſcꝫ guſtꝰ. reſidui vero ſunt incapite. Eſt aūt cor homīs magnū ẜm qͣntitateꝫ corꝑisQue aūt eſt poſitio fornacis ad ignem: eadem eſt cordis ad calorem. Itaqꝫ ſicut fornacis ſic et cordis oꝑtꝫex duris compactis et liquabilibꝰ eſſe ꝯpoſitōeꝫqm̄ aliter ſtare poſſet ꝓpter caloris ſui multitudīeꝫUn̄ confortatur maxime apud ſui diſſolutōem ac remollitōem ex ſubſtantiis duris atqꝫ lapideis: vt ſuntcorallii. margarite. hiacīcti ſaphiri. tāꝙͣ ſimile a ſuoſimili. Cor ſicut et cetera interiora menbra corrumpiquidem vl̓ infirmari poſſꝫ. ſi tamdiu vita in corꝑe maneret: ſed ideo corrūpitur: qꝛ expectat tempꝰ vtcorrūpatur. ſed īminente corruptōne. nec duꝫ vſqꝫ adcor ꝑuenientē mors eam p̄uenit: cor a leſura eripit.LXI.Iterum de eodem Auicenna vbiOr creatum eſt ex carne forti. vt ſit a nocum̄tis lōginquū in contexte ſūt ſpecies villoꝝfortium vehem̄tis diuerſitatis longitudinaliū attractiuorum: et latitudinaliū expulſiuoꝝ tranſuerſoruꝫ retentiuoꝝ: vt ſint ſpecies motuū Ex ip̄o eſt origo arteriaꝝ. ſuſpenſio lacertoꝝ. Et ob hoc dilatatum eſtut ſit in origine ſufficientia eo qd̓ oritur. hec auteꝫpars eiꝰ altior poſita eſt. ut longe ſit ab appodiatōneſuꝑ oſſa pectoris ne ledat eam tactus illoꝝ. Altera uero eius extremitas ſubtiliata eſt. ſicut illud qd̓ aggregatum eſt ad punctum vnum. ut ſit illud quod oſſiumtactu ꝑatum eſt ledi minor partiū eius. Ob hoc etiaꝫfacta ē dura ſuꝑflue: ꝓpter illā obuiatōeꝫ ne ledaturab illa. Itaqꝫ gͣdata eſt figura ad pineaꝫ: vt ingenioſafabricatio inferior et ſuꝑior bona ſit. non ſit in ea ſu-