LiberUiceſimuſnonus

De gutture¶ Conſtātinꝰ in pantegni tercia parte.Uttur eſt ſpacium meatus anhelitꝰ et cibi. Exeꝯͣ ſunt additio que eſt vua. et due amigdale.¶ Conſtātinus vbi ſupͣ. Guttur eſt extremitascanalium pulmōis. cuius duplex eſt iuuam̄tum: maiuset primū vt aerem emittat: et flatus trahat. Secunduꝫpropter vocem. Aer enī trahitur vt corpuſ naturali calore refrigeretur. Expellitur autē vt nos dupliciter opituletur: vel vt fumoſa ſuꝑfluitas a corde expellatur. vl̓vt materia vocis efficiatur. his ergo duabus ex cauſiscompoſitus eſt cānalis pulmonis: qui etiam ex multoꝝfruſtuloꝝ concathenatione ligamentis conſtrictus eſt:vt dilatari poſſit et ꝯſtringi: que duo attinent voluntario motui: qui nunqͣm niſi ex concathenatis membrispoteſt fieri. Huius ſubſtantia cartilaginoſa eſt et duravt cum exit ventus fiat vox clara. Raucitas enī vocisex humiditate fit cannalis pulmoniſ. huius ſuperior extremitas gule vicina que guttur appellatur cannalibuſomnibus pulmonis durior eſt: ⁊ ob hoc ipſa eſt inſtrumentum vocis. Fit autem guttur ex tribus cartilaginibus maioribus. primū eſt anterius: gibboſum exteriusconcauum interius Secundum priore maius eſt: et retro iuxta os ſtomachi locatur. vt ſuppleat quod prioridefuit. Tercium vero tanto ſecundo minus: quāto ſecūdum priore maius Secunda cartilago vbi tercie coniūcitur: ſtrictior eſt fundamento. quod id̓o neceſſe fuit: vtfundamentum in pulmone latius eſſet gulari gutture.Tercia vero tantam habet concauitatem ex parte vieſpiritus: vt ex haruꝫ trium compoſitione cannalis reddatur ſimilis fiſtule: per quam poſſit aer ad pulmonemtranſire. Tercia ſecundaꝫ quaſi equitat: que cypho aſſimilatur: duo habens concaua. Que duo ſecunde intrātfruſtula quaſi concathenata: ⁊ hoc vt hac concathenatione guttur claudatur et apperiatur. In ip̄a quoqꝫ cartilagine ciphum aſſimilante eſt os vnum duas furcl̓ashabens: per quod collū extenditur. Concauitas gutturis per quam aer intrat et exit habet corpuſculū quoddam: quod aſſimilatur lingue fiſtule: cui nichil in totocorpore reperitur ſimile. Componitur enī glandē: pelliculis et pinguedine. vocatur auteꝫ gutturis lingua ſiuecatharacta. et eſt primum vocis inſtrumentum: quia niſi claudatur impoſſibile eſt vocem eſſe. Nam ſi via gutturis aperta eſt aer paulatim exit: quod formande vocicontrariū eſt. Sed fit tantuꝫ quidam flatus: ſi tenuiterexeat paruus. ſi vero fortiter magnus. Cum auteꝫ voxformatur ſubito de corpore multus aer egreditur: cuiuſvia primū a largo venit ad anguſtum: et poſt paulatimegrediens anguſtatur ⁊ dilatatur. hec ergo gutturiſ catharacta ad conſtringendū flatū fuit neceſſaria: non vtintus ex toto contrahatur: ſed in emiſſione vociſ vtrimqꝫ conſtringit lateraliter pectus: et cum coſtis lacertosypocundrie vicinos aerqꝫ licet fortis coartatur: ne ſubito egrediatur: quod facit lacertus: quo cyphum aſſimilans cartilago conſtringitur Eſtqꝫ rei huius explementum lingue corpus fiſtule aſſimilatū. Per huius linguelatera natura fecit duo foramina: que ad locum concauum ſecedunt: quo non poteſt aer ſubire dum ꝑ largitatem vagatur vie. Sed cum alta ſe dirigit: illa duo foramina aperit: vt poſſit aer exire. ¶ Ex libro de naturarerum. Guttur ineſt homini tm̄ ⁊ ſuibus. habent tamēet volucres. In gutture voces formantur: incuius ſup̄ma parte ad verba articulantur. Guttur eo loco os habet medio perforatum: quo caput collo coniungitur Etiſtud os maxime apparet in viris maxime ſub mento.In femīs āt nunꝙͣ vel raro. Buttur cartilaginoſum eſtet habet gradus nodis ſimiles: per quos vox eructu-

ans habilitatur: aut articulata poſtmodū in verba formatur: habet autem vires formanditōnos aut notulaset ſi non verba. habet et ſpirandi vias. recipitqꝫ ſpiritꝰaereos: qui vitalem animam nutriunt.¶ LvIII¶ De pulmone ¶ Iſidorus vbi ſupraUlmo ex greco trahit vocabulum. Greci enimpulmonem pleumon vocant: eo quod cordis flabellum ſit: in quo pneuma. id eſt ſpiritus ineſt: per quodet agitantur et mouentur pulmones et palpitant adapperiendo ſe vt flatū capiant: ſtringendo vt eiiciant. Eſtenim organum corporis. ¶ Conſtantinus vbi ſupra.Pulmo ex molli carne eſt aeris ſpume coagulate ſimilimus: ml̓tis quaſi vaſis celatus. hec vaſa triformia ſuntvnum a dextra concauitate cordis incipit: alterū a ſiniſtra. Tercium a ſuis cānalibus prodit. A dextra concauitate cordis eſt vena non pulſatiua que tantuꝫ propterformam ſimilem arteria dicitur: quia de duris ⁊ duobꝰfacta eſt pāniculis: vt ſubtilitatem ſugeret aerei ſanguinis in nutritiua pulmonis. Pulmo nanqꝫ nature ſubtil̓eſt et aerei: ideoqꝫ nutrimentum debet habere ſimile.A ſiniſtra cordis exit arteria: cuiꝰ forma eſt ſicut venaquia vna eſt ⁊ rara pellicula: vnde venata vocatur arteria: hec ideo neceſſaria fuit: vt ſpiritum et clarum ſanguinem afferrꝫ pulmoni: multūqꝫ fert ſpiritꝰ quantitatēpropter raritatem. Uas autem veniens a pulmonis cānalibus. ſimile eſt eorum compoſitōnibus: et cuꝫ cartilagine ſua cum venata iungitur arteria. Unde vnumquodqꝫ trium horum vaſorum cum intrat ſtomachumfit quadriꝑtitum: due partes eunt dextrorſum. et dueſiniſtrorſum Pulmo nanqꝫ diuiditur in duo. pāniculismediantibus pectuſqꝫ intercidentibus. Quatuor ſuperiores partes ꝑ pulmoneꝫ poſtea multipliciter diuiduntur. Pulmonis iuuamentuꝫ eſt: vt vndiqꝫ cor circūdetet cum proprio motu careat: motus pectoris euꝫ vt moueatur adiuuat: eſt autem inſtrumentum ſpiritus et vocis. Spiritus propter cor neceſſarius eſt. Cum eniꝫ corfundamentum ſit et fons caloris naturalis: neceſſe eſtaerem trahi. vnde et feruor eius refrigerari. et fumoſaſuperfluitas poſſit expelli. Itaqꝫ duos motus habet cōtrarioſ ſcꝫ dilatandi quo ſpiritū trahat: refrigerandi atqꝫ ſtringendi. quo fumoſas ſuperfluitates expellat. Eſtergo pulmo cellule ſimilitudo ſeruans ſemper aereꝫ frigidum ad cordis feruorem refrigerandum: et calidumad vocem atꝫ flatum. Quod ſi mediatore careret cor: etper ſe principal̓r aerem traheret ⁊ expellerer: ſpiſſiſſimū⁊ in infinitum motum eſſe oporteret: qd̓ adeo ꝑiculoſuꝫeſſet. vt nec vno momento flatus teneretur. Cum auteꝫquodlibet animal in loco calido vel fetido ſiue in aquaprofunda flatum teneat. cor ad pulmonem refrigerationis cauſa refugere conſtat. vn̄ fit ut qͣmdiu aer in cellapulmonis eſt. animal in his locis viuere valeat. Eo vero deficiente ⁊ fumoſa ſuperfluitate in corde uel pulmone creſcente vitale eſſe deſinat. eſt iteruꝫ pulmo neceſſarius ut aerem excoquat: et in naturam ſpūs trahat.Ex libro de anathomia. Eſt itaqꝫ pulmo membruꝫin complexione frigidum et humiduꝫ in ſubſtantia molle ac tenerum: in forma cauernoſum ac ſpongioſum habens ſeptem pennulas duplici motu mobile Dilataturenim et conſtringitur. quia miniſtrat aerem cordi attrahendo et cordis calorem mitigando: et cor ipſum depurando ſuperfluas fumoſitates ab ipſo recipiendo ⁊ easexpellendo.¶ LIX¶ De corde Iſidorus vbi ſupra.