LiberUiceſimuſnonus
ac motꝰ aufertur Nuche vero ſi ſuꝑuenerit menbris illis auferetur: quibus nerui ab illa parte nuche ꝓcedentes coniungūtur. Cerebꝝ eſt quaſi fons ſenſuum et motus voluntarii. Nucha vero quaſi fluuiꝰ magnꝰ ab eomanans Porro nerui ab illa ꝓcedentes ſunt quaſi rinuli paruuli de fluuio exeuntes. Sed cum fōti aliqd̓ impedimentuꝫ acciderit: cōmune erit. Riuulis aūt ſi euenerit: ppriis locis nocebit. ad que ipſi riuuli diriguntur.Adeoqꝫ medicis ſcire perutile eſt: vnde quiſquis neruꝰoriatur. et ad quod membꝝ dirigatur. Unde galienusquendā qui de mula ceciderat: et ex vnius ſpondilis leſique digitos articulareꝫ et medicū duriter mouebat. atꝫmedicis emplaſtra digitis ſuperponentibus nullum exeis iuuam̄tū ſentiebat. in breui ſanabat: dū eadem medicamina ſpondilibus a quibus ad p̄fatos digitos nerui protendebātur ſuperpoſuit. Nerui quidem ī pͥncipioſui exitus a cerebro vel nucha ſunt valde molles: ip̄iqꝫcerebro vel nuche ſimiles. Cum aūt magis elongari ceperint: indurātur. donec perfectam neruoꝝ formam ſuſcipiant. Ipſi ſunt inſtrumenta ac vie per que ſenſus etmotus omnibꝰ membris tranſfunditur. Unde ſi ex trāſuerſo incidantur: aut ẜius aut motus membri aut vtrūqꝫ deſtruitur: ad quod ip̄a dirigūtur. Nucha quoqꝫ ſiconſtringatur: aut ex tranſuerſo incidatur. ſenſus ⁊ motus omnium menbrorum quorum nerui a locis qui ſubipſa ſunt inciſione prodeūt aufertur. In longitudīe vero ſiue nucha ſiue neruuſ incidatur nō multū nocebit.XLV¶ De vijs quibus purgatur cerebrum¶ Conſtātinꝰ vbi ſurpaMnis aut cerebri ſuperfluitas aut eſt ſubtilis¶vt eſt fumus. Aut coagulata vel groſſa.Fumoſa enī ſuperfluitas a toto corꝑe tendit ad capitisſuprema. Und̓ craneū capiti ſuperpoſitū habet quedāoſſa ſerre ſimilia: qͣndamqꝫ vacuitatē habentia. vnd̓ fumus ille exeat. Superfluitas autem groſſa et coagulata petit inferiora. cui expellende natura fecit duo foramina buccam ſcꝫ et nares. dura nanqꝫ mater ſuper naͣres perforata: quaſi quoddam colatorium huic ſuꝑfluitati exihibet. Similiter et duo narium oſſa dura matreſuppoſita ſentiūtur eſſe perforata: vt inde ſuperfluitasexeat. et flatus ab exterioribus introeat. horum autemoſſium foramina ſunt multiformia. Alia nanqꝫ recta:vt emittāt cerebri digeſta. Alia vero torculata atꝫ trāſuerſa ne frigidꝰ ac nociuꝰ aer ad cerebꝝ introeat ſubitꝰvel ne dura corpora ſicut puluis ſubeant ab exterioribꝰQuedam autem ex toto lata ad flatum recipiendū ſuntfacta. Superfluitas a bucca emittenda per duo egreditur loca: ab interſtitō puppiſ et ꝓre ꝑ trāſuerſū vſqꝫ inprimā viam deſcendente. Hec via quanto plus deſcendit tanto magis ſe rotundat ac ſtringit cuidam poſteaiūgenda glandi: q̄ ꝯcaua ⁊ rotūda ſic̄ ſpera vicinat̉ oſſicolatorio ſimili. Hoc autem os ſuperpoſituꝫ eſt palatoConcauitas hec embo vocatur. quia ſicut vinum perembotuꝫ ita ſuperfluitates noſtre groſſe ꝑ eam influūt.XLVI.¶ De oculis et eorum munimentis.¶ Iſidorus vbi sͣ.Culi vocati ſunt: ſiue quia eos tegimīa cilioꝝoccultant: nequa incidentis iniurie offenſioneledantur: ſiue quia occultum lumen habent. ideſt ſecretum vel intus poſitum. hi in ter omnes ſenſusanime viciniores exiſtunt. in oculis enim omne mentiaindicium eſt. Un̄ ⁊ aīmi ꝑturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Idem et lumina dicta: quod ex eis lumenmanat: vel quia ex intimo ſui clauſam teneant lucem.Aut extrinſecus acceptā viſui preponendo refundant.
Pupilla eſt medius punctus oculi in quo vis eſt videndi: vbi quia parue imagines videntur nobis. ꝓptereapupille appellantur Nam paruuli pupilli vocantur. vocatur autem pupilla ꝙ ſit pura atqꝫ impolluta: vt ſuūtpuelle. Phiſici dicunt eandem pupillas quas videmusin oculis morituros ante triduum non habere. quibus non viſis certa eſt deſperatio. Circulus vero quoa pupilla albe partes oculi ſeparantur diſcreta nigredine: corona dicitur. ꝙ rotunditate ſua ornet pupillam:vel ambitum pupille Palpebre ſunt ſinus oculorum apalpitatione dicte: quia ſemper mouentur. concurruntenim inuicem vt aſſiduo motu reficiant obtutum: Munite ſunt antem vallo capillorum: vt et apertis oculisſi quid inciderit repellatur: et ſomno ꝯueniētius tanqͣminuoluti quieſcant latentes. Cilia ſunt tegminā: quibus cooperiuntur oculi. Et dicta cilia: ꝙ celent oculoste guntqꝫ tut a cuſtodia. Supercilia dicta ſunt: quia ſuperpoſita ciliis. Que idcirco pilis veſtita ſūt: vt oculismunimenta pretendant: et ſudorem a capite defluenteꝫdepellant: Intercilium vero medium eſt illud ſuꝑ ciliaquod ſine pilis eſt. Gene ſunt inferiores oculorum partes vnde barbe inchoāt. Naꝫ grece genos: barbe: hincet gene ꝙ inde incipiunt gigni barbe. Male ſunt eminentes ſub oculis partes ad ꝓtectionem eoruꝫ ſuppoſite. vocate auteꝫ male ſiue quod infra oculos promīentin rotunditatē que greci mala appellant: ſiue quod ſintſupra maxillas. Maxille per diminutionem a malisdicūtur. ſicut paxillus a palo. tax illus a talo Mandibule ſunt maxillarum partes. ¶ Razy in almazore ſecūda parte. Superciliorum multitudo ſignat cogitatōuꝫet ſtulticie ml̓titudinem: loquelam quoqꝫ fedam ⁊ groſſam. longitudo vero arrogantiā et verecundiam. Queautem inferius deſcendunt a parte naris: et ſuper iuseleuantur a parte tymporis inuerecundiam ſimul ⁊ hebetudinem Inferiores quoqꝫ palpebre tumoreꝫ habentes epatis innuunt debilitatemXLVII.¶ De proprietatibus oculoruꝫ hominis.Ex libro de natura rerumCuli ſunt pars corporis precioſiſſima Nulluꝫqꝫ in eo membrum eſt frigidum et humidum:niſi oculi et cerebrum. Oculi in homine ſibi apꝓpinquant ſecundum magnitudinem ip̄ius: pluſqͣm inceteris animalibus. Ambobus oculis apꝑtis: vna videndi via vtriqꝫ dirigitur: ne vnus aliquid vid̓at quodnon alter. Uiſus autem ſecundum humoruꝫ maliciamque in vidente eſt: inficit ſubiectam materiā: adeo vt ſimulier menſtruata continue ſpeculum aſpiciat: ip̄m qͣſirubigine quadam inficiat. Magna dubitatō viſum obducit: ſicut morbuſ caducus Nec vident patentibus ocalis. Poſt annos viginti multis reſtitutus eſt viſus.Areſtotiles vbis. Non eſt auteꝫ oculorum varietas niſi in hominibus: et in equis. Oculi pueroꝝ apudgenerationem virides ſunt. Beinde mutātur in eis ſecundum naturam vincenteꝫ. Oculi equorum inter animalia ſunt diuerſi coloris. et forte vnꝰ oculus erit glaucus. Alius ei contrarius: quod nō accidit in alijs anīalibus preter homīeꝫ. Cauſa glaucitatis oculoꝝ in pueris: quoniā iſta membra eis ſunt debiliora qͣm alia. Etglaucitas oculoꝝ non eſt niſi quedam debilitas eoruꝫSimiliter cauſa varietatis oculoꝝ in homīe ⁊ in equoſcilicꝫ vt ſit oculus vnꝰ hominis vel equi glaucꝰ ⁊ aliꝰnon. eadeꝫ eſt cū illa. ꝙ homo tantū ⁊ equꝰ in ſenectutecaneſcunt. Nam canicies eſt quidaꝫ modꝰ debilitatishumoris in cerebro: et paucitatis digeſtionis: ⁊ ſimilit̓glaucitas. Cū ergo natura fuerit dbilis ad decoq̄ndūqd̓ eſt in vtroqꝫ: et decoxerit qd̓dam et quoddā nō Tūcaccidit: vt qͥdam oculus ſit glaucꝰ: et quidam nō. homo