Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſnonus

a femina: et eſt magna in viris calidis: ꝑua in frigidis.Menti oris circuitū vſqꝫ ad genas colli ꝑtem vſqꝫad aures occupat: ſi vir teſtibus viduetur. pili barha cadent. vir ille fuſtratus audacia femineꝰ apꝑebitſunt et feīe barbā hn̄t ſuꝑiꝰ. eſt ſignuꝫ caloris ī eis.XXXIX. De membris officialibus. etprimo de lacertis ſiue muſculis.Acto de ꝯſil̓ibus menbris .i. ſimplicibꝰ: ſeqͥturde cōpoſitis officialia dicūtur. hec āt vniuerA ſalia ſunt: vt caput manꝰ pedes. aut ꝑticulariaid eſt vīuerſaliū ꝑtes: vt lacerti muſcl̓i: qm̄ et ip̄i cōpoſiti ſūt ex carne et neruis ligam̄tis pānicul̓. Caput ātet lacertis ſil̓ibuſqꝫ menbris ꝯpoſitū eſt. Itaqꝫ de ꝯpoſitōe lacertoꝝ .i. muſcl̓oꝝ ſumamꝰ exordiū Muſculꝰcarne ꝯpōitur neruiſqꝫ et ligamībꝰ atꝫ pellicul̓ veſtiturac ſuꝑ oſſa ligatur ligamībꝰ ab oſſibꝰ ip̄is ꝓcedentibꝰ.Nerui etenī a nūchal̓ a cerebro exeūtes ad lacertos:ad ſuꝑiorem veniūt extremitatem: ī lacertoꝝ miſcēturcarneꝫ. Ab oſſibꝰ qͦꝫ muſcul̓ ſuppōita ſunt exeūt ligamenta: carne et neruis ſe cōfundūt. ex his corpꝰcōficitur: qd̓ lacertꝰ d̓r. Ab īferiori āt extremitate muſculi exeūt nerui ligam̄tis: qn̄ miſcētur corpꝰ efficiunt: qd̓ corda vocatur. Corde qͥdem et nerui neceſſariiſūt motꝰ volūtarii. Corde nāqꝫ exeūtes muſcl̓i extremitateꝫ. extenſe ligāt m̄bri ꝯcathenatōeꝫ: cꝰ facta eſtmuſculꝰ. āt neceſſariꝰ eſt m̄bri motꝰ: lacertus ī originem ſui retorq̄tur. cum quo corde ita fortiter trahūturvt m̄bra cōcathenata moueātur: ī lacerti ꝑtē reducātur Si volas manuū īterior mouerit lacertꝰ: ad eūd̓interiꝰ replicatur manꝰ. Si vero exterior dilatatur: mauus exͣ reclinatur Om̄s aūt lacerti qͥnqꝫ modis ſunt diuerſi .ſ. in ꝙͣtitate: figura: ſitu: loci: cōpoſitōe: et cordaꝝab eis egreſſiōe. In ꝙͣtitate qꝛ qͥdaꝫ magni ſunt: vt maiora m̄bra ſicut coxe eoſ poſſint moueri: qͥdā vero ꝑuivt palpebraꝝ lacerti. illi qͦs mīores pedū mouenturdigiti: qui teſtante gal̓. tante ſunt ꝑuitatis vt vix īneniantur ab anathomicꝭ. Sūt et qͥdam ſb̓tiles: vt ſr̄ ventreꝫpoſiti: qui ventri inteſtīs neceſſarii ſunt in digeſtiōisexp̄ſſiōibꝰ. Per hos etiaꝫ calefit ſtōachꝰ: et adiuuāt veſicā ad expellēdā vrinā. Proficiūt qͦꝫ ꝑturiētibꝰ ī fetuūexcluſiōibꝰ. et ab eiſd̓ dyafragma iuuatur. cum pectusexpͥmitur: vt vox ſiue flatꝰ r̄cipiātur. In figura qꝛ ſuntquidaꝫ triangl̓i ſicut lacerti pectoris. Alij rotūdi ſicutcircūdātes veſicā et anuꝫ. alij qͣdranguli: ſicut ſuꝑ ventrem poſiti. alij lōgi: ſicut illi duo ſr̄ ventreꝫ ſuſpēſi. Exſitu loci: qꝛ recto motui ſunt neceſſarii. ſr̄ membroꝝgitudīem ſunt er̄cti. Ex ꝯpoſitōe vero diuerſitas eſt lacertoꝝ. ſr̄ ventreꝫ locatoꝝ: quoꝝ caro neqꝫ neruis neqꝫ ligam̄tis cōmiſcetur tn̄ in eoꝝ extremitatibꝰ cord̓ ſolidātur. In cordaꝝ egreſſiōe diſſil̓ itudo videtur: qꝛ qn̄ꝫa lacertis duobꝰ tribꝰ vna ſola corda egreditur: ſicutilla groſſa ad pedes ꝓtenditur: maxīs menbris vnꝰlacertꝰ ſufficerꝫ. ob a duobꝰ exit vt tactus fortior ſitvt ſi vnꝰ deficiat: alt̓ medietateꝫ ſuā ſuppleat. Econtravero alij ſūt a qͥbꝰ due corde vl̓ tres etiā plures exeūtſicut medio ī cruris ꝓra poſito. Ab enī toto: qꝛ magnꝰ eſt: qͣtuor corde exeunt et ad qͣtuor pedū digitos tendunt. Lacerti vero om̄s in qͣtuor diuiduntur ꝑtes Aliinaqꝫ caput et collū mouent. alij gulam guttur ſibiqꝫvicina: ſunt voluntarii motꝰ. alij ſpatulas. alij manūalij pectus. alij ventreꝫ. et eiꝰ vicina voluntariū motuꝫhn̄tia. alij vero pedes et alij coxas. Hec quoqꝫ ſinguladiuiduntur ml̓tipliciter ſunt ī toto corꝑe muſculi ſiuelacerti numero. d. lxxxi. .XL. De cerebro Ex libro de anathomiaErebꝝ eſt menbꝝ ẜm quoſdam calidum. ſcd̓mquoſdaꝫ frigiduꝫ. ẜm om̄es hūidum. ſb̓tile. molle. albuꝫ. cum rotunditate oblōgum. ml̓tm hn̄s

de ſpiritibꝰ ml̓tm de medulla: duabus pellicul̓ obuolutum p ia matre ſcꝫ et dura mr̄e: craneo cute cooptumtribus cellulis diſtīctum. Humidū qͥdem vt defacili ſuſcipiat imp̄ſſiōem. Subtile vero ꝓpter oꝑatōes aīe ſubtiles .ſ. ymagīatōem. rōneꝫ. memoriā. Molle quoqꝫ vtcito imp̄ſſiōi cedat. Et album: vt diuerſas formas ſuſcipiat. Rotundum vt mobile ſit. Oblōgum vt motꝰ eiustꝑatus ſit. Multum hn̄s de medulla et ſpiritibꝰ: vt hismediantibus oꝑatōes anīales fiant plenius. Duabuso buolutum migringis īterius: vt ip̄m a duricia craneidefendāt Auicū. vbi. Cerebri ſb̓ia creata ē frigidaet humida. Frigida qͥdem: ne ip̄m īflamet multitudoaduenit ei ex fortitudīe motuū neruoꝝ paſſiōibus ſenſuuꝫ ac motibus ſpūs in alteratōibus ymaginatīs: cogitatiuis et memorialibꝰ. Et vt in eo tꝑetur ſpūs a corde egrediens. ad ip̄m penetrans in duabus venis abeo ad ip̄m aſcendentibꝰ. humida vero vt motus eumſiccet. vt eius figura bōa ſit. Creatum eſt etiā lene: vtſit pīgue. et vt nutrim̄tum qd̓ neruis gͣdatim duris tribuit. bonum ſit. Nerui enī ex cerebro et nūcha oriūturDicit āt galienꝰ cauſaꝫ lenitatis eſſe. vt eiꝰ figura bōafiat. et ip̄iꝰ alteratō cum imaginatōibꝰ: qꝛ lene faciliusſuſcipit alteratōes. Cerebꝝ diuiditur in ſub̓iam velatiuam et in ſub̓iam medullarem. ventres in ip̄o ſpirituplenos. Nerui vero ſunt qͣſi virgulta ab ip̄o ꝓcedentia tn̄ ſunt ꝑtes ip̄ius ꝓprie. Cōſtantinus vbi.Cerebꝝ omnibꝰ alijs m̄bris dignius eſt ac nobilius qꝛmateriale fundam̄tuꝫ eſt in hoīe: vt poteſtas rōnal̓ anīevale at̄ ad actualia ꝓcedere Qd̓ etiā in excellentōri ꝑtepoſitū eſt oculoꝝ ca: ſicut r̄motū aliqͥd diſcreturꝰad altiora loca ꝓgreditur. vt latōr proſpectui viſus det̉Sic natura mirabiliſ in arce ſuꝑiori locauit cerebꝝ: vt ſibi ſupeditat exterior viſꝰ diſcernere valeat. Cerebꝝergo eſt corpus album et ſn̄ ſāguine humiduꝫ. Qd̓ ideofit vt cito īmutetur in naturaꝫ ſentiendi. Diuiditur ātin duas partes pͥncipaliter .i. in prorā puppiꝫ. Quaꝝdr̄ia eſt groſſior cerebri pellicula inter eas duplicaturProra puppi maior eſt et mollior. magͣ qͥdem eſt vt abea procederent nerui ẜſuales ſunt ſeptem ꝑes. Puppis vero minor eſt: qm̄ ab ea pauci nerui procedunt.Iteꝫ cuꝫ a ꝓra nerui ẜſualeſ exeunt hāc emolliri oꝑtuitvt nerui ẜſum cito r̄ciperent: Puppis vero dura eſt: vtfacilius dura paciatur Razy vbi. Cerebꝝ fecit deus vt eſſꝫ origo ẜſus et voluntarii motus ab ip̄o produxit ramos .i. neruos menbris ꝯtinuātur. dat eis ſenſum et motōis modos. Eſt etiā cerebꝝ ẜm gal̓. ymaginatōis et cogitatōis ac memorie fundam̄tum. XLI De ventriculis cerebri Conſtan. vbiMaginatō qͥdem in duobus ventriculis āterioribus perficitur. Cogitatio vero in medio īpoſteriori memoria expletur. Cerebruꝫ tres hꝫcōcauitates vocātur tres ventres In prora ſiquidemduo ventricl̓i ſunt. a qͥbuſ aer nares egreditur atꝫ trahitur: et a qͥbuſdā exit vox a cerebro. In eiſdem quoqꝫſpiritꝰ vitalis ī naturā mutatur animalis. Ab his rurſus duo capita egrediūtur duobus vberibꝰ aſſimilata:bus odoratuſ efficitur Duos qͥdem oportuit ineſſe ꝓreventriculos a qͥbꝰ ſingul̓ exirent nerui ſinguli. vt ſi vnꝰpateretur alterius iuuam̄tum ſubintraret. Puppis ātventriculus vnꝰ eſt ad queꝫ accedit ſpūs animalis. cumin duobus aliꝙͣtuluꝫ mutatꝰ eſt prore ventriculis: quoniā hi viā hn̄t perforatā. vn̄ ſpiritus anīalis trāſeat advētriculum puppis. Neceſſarium fuit vt duo prore ventriculiſ iungerentur puppi ventricl̓o. vn̄ hꝰ vie ꝑforatōtrium ventriculoꝝ eſt cōtinuatō. Sed viā hec ateꝙͣ adpuppim veniat in eundo q̄daꝫ ſpecioſa reperit vbi duꝫdilatatur qͣrtus ventriculus efficitur. rotundaturut maior ſpiritus ꝙͣtitas ſuſcipiatur: ne facile paciat̉.huiꝰ uentriculi pͥncipium eſt qd̓daꝫ corpus glādo ſum: