LiberUiceſimuſoctauus

eadem erit vis q̄ appetit bonum: et que deteſtatur eiuscontrarium. ergo eadē ē ꝯcupiſcibilis ⁊ iraſcibil̓. ⁊ it aeſt vna vis anime ⁊ nō tres. Item q̄ritur: ſi libeꝝ arbitrium ē vna potentia oīno ſimpliciter. Cur nō nominatur vna intentōe ſimplicis nomīs: ſed pluribus cuꝫ drlibeꝝ arbitrium: qꝛ libeꝝ quātum ad voluntatem. arbitrium ꝙͣtum ad rōnem. Iteꝫ poteſt q̄ri ſi libertas ad voluntatem ꝑtinet. ⁊ arbitrium ad rōneꝫ. quare pottus d̓rlibeꝝ arbitrium ꝙͣ voluntas arbitraria Reſpondeo adpͥmū: ꝙ voluntas nunꝙͣ cōtradicit rationi: ẜm quod d̓reſſe eadem potentia cuꝫ rōne. Eſt eī eadem voluntas appetitus ẜm rōnem. Appetitꝰ āt ẜm fantaſiā eſt deſiderium. Ad ſcd̓m reſpondeo: ꝙ licꝫ actꝰ ſint ſeꝑati: velleet iudicare: tn̄ ad inuicem ordinati ſunt: qꝛ p̄ordinaturiudicare ad velle. Et licet alteꝝ poſſit eſſe ſine altero: tn̄nihil impedit quin ſint vniꝰ potentie: ſicut econtrario n̄ſequitur vniuerſale apprehēditur ab alia potentia ꝙͣ ſingulare. ergo hoc non eſt illud: ymo vnū ſunt vniuerſaleet ſingulare: niſi quātum ad rōnem. Ad tercium reſpōdeo: ꝙ ꝯcupiſcibilis non eſt eadem cū voluntate nec ecōuerſo: qꝛ voluntas eſt: ut dictum eſt: in rōnali. De cōcupiſcibili aūt ⁊ iraſcibili bn̄ poteſt concedi: ꝙ eſt eademvis ẜm ſubſtātiam: ſed duplicata ẜm actꝰ ⁊ ẜm obiectaquia huiꝰ eſt ꝯcupiſcere bona: illius aūt inſurgere in nociua. Ad aliud reſpōdeo: ꝙ ratio nō nomīatur vna ſimplici nomīs intentōe: ſed duabus. quia vis merendi neceſſario duas habꝫ rōnes inquātum inclinatur ex fide.et inquātum inclinatur ex caritate. quantum ad initiummeriti inclinatur fide: ⁊ ẜm hoc dicitur arbitriū: quātūaūt ad complem̄tū ex caritate: ẜm hoc d̓r libeꝝ: libertaſenim eſt in voluntate. Unde dicit beatus Bernhardꝰꝙ libeꝝ arbitrium eſt conſenſus rōnis ⁊ voluntatiſ. EtAuguſtinꝰ ita diffinit libeꝝ arbitriū: eſt libeꝝ d̓ voluntate iudicium: libeꝝ de voluntate dicit nō quia liberumiudicum ſit etiā ante voluntatem: ſed qꝛ potiſſima libertas eſt in voluntate. Arbitrium aūt refertur ad rōnemUn̄ ad vltīm reſpondeo. ꝙ non dicitur volūtas arbitraria: ſed libeꝝ arbitrium. qꝛ arbitrium eſt pͥncipium meriti materiale. Uoluntas aūt vt formale et quaſi cōplementum. Un̄ illud materialiter ſignificatur: iſtud auteꝫformaliter. ¶ Iohānes d̓ rupella. Iohannes qͦꝫ damaſcenus dicit: ꝙ in ip̄o libero arbitrio concurrūt iudiciuꝫrōnis ⁊ motus voluntatis. Unde dicit cōiugate ſuntcognoſcitiue et vitales virtutes hoc eſt motiue ī eodeꝫlibeꝝ enī arbitrium appetit: ⁊ libeꝝ arbitrium vult quātum ad motum voluntatis. libeꝝ arbitrium inquirit etſcrutat̉. ⁊ libeꝝ arbitrium iudicat quātū ad diſcretōeꝫrōnis. libeꝝ arbitrium diſponit: et libeꝝ arbitriū eligitet liberum arbitrium facit impetū. libeꝝ arbitriū agit.B. in li. d̓ libero arbitrio. Eſt itaqꝫ libeꝝ arbitriuꝫhītꝰ aīmi: liber ſui: ⁊ iudex ſui: liber ꝓpt̓ volūtatē. iude xꝓpter rōnem. et merito libertatem comitatur iudiciūvbi enim peccat ibi ſe iudicat. vt libeꝝ ad voluntatem.arbitrium referatur ad rōnem. ¶ XcvI. ¶Ꝙ flexibilitas ad malū non ſit ꝑs libertatis.Icitur aūt cōmuniter: ꝙ libertaſ arbitrii eſt flexibilitas ad id qd̓ vult libeꝝ arbitrium habēsEt hoc videtur velle Auguſt. in libro q̄ſtionūcontra pelagium. vbi oſtendit quare libeꝝ arbitrium dicatur libeꝝ ⁊ quare arbitrium: dicens. Puto ꝙ liberuꝫarbitrium ab arbitrādo rōnali cōſideratōe nomen accipit: vt diſcernat quid eligat: quid ve recuſet. Ecce qͣrearbitriū. Deinde ſubiungit ideo libeꝝ arbitrium dictūeſt ꝙ in ſua poſituꝫ ſit poteſtate: hn̄s agendi quod vultpoteſtatem. Ecce quare libeꝝ. ſcꝫ qꝛ poteſt quod vult.Ex quo apꝑet ꝙ libertas nihil aliud ē qͣm poteſtas ſiueflexibilitas ad id quod vult habens liberum arbitriumSi aūt obiicitur qꝛ ẜm hoc mali habent libeꝝ arbitriūliberiꝰ qͣm boni: qꝛ hn̄t impulſiuū ad id quod volūt. ſcꝫ

f omitem: boni aūt non: ſed potius illud habent ꝓ imꝑepi m̄to ad id qd̓ volunt. Reſpondeo veꝝ eſt hoc. non tn̄hn̄t mali liberius qͣm boni. quia loco huius hn̄t boniſindereſim ⁊ gͣtiam impellentem ad id quod volūt: quemagis poſſunt ſimpliciter qͣm fomēs. ⁊ ſicut fomes reſiſtit uoluntati bonoꝝ: ita ſindereſis obuiat uoluntati malorum. Un̄ patꝫ ꝙ nō eſt maior libertas in malis ad malum quod uolunt. Concedimus tn̄ et veꝝ eſt ꝙ liberumarbitrium ꝓnius eſt in malis ad maluꝫ qͣm in bonis adbonum: ſed nō liberiꝰ. quia libertas nō dicitur flexibilitas arbitrii. Sed libera flexibilitas id eſt incogibilis. ⁊hec equaliter eſt in bonis ⁊ ī malis ¶ Anſhelmꝰ in librode libero arbitrio. Libertatem arbitrii non puto eſſepotentiā peccandi. Quippe ſi hec eſſet eius diffinitio:nec deus nec angelꝰ qui peccare nequeunt. libeꝝ arbitrium haberent. quod nephas eſt dicere. Deniqꝫ nec libertas nec ꝑs libertatis eſt poteſtas peccandi An nonvides qm̄ qui ſic habet quod decꝫ et qd̓ expedit. vt hocamittere nequeat liberior eſt qͣm ille qui ſic habet hͦ ip̄ꝫvt poſſit perdere. ⁊ ad hoc qd̓ dedecet ⁊ nō expedit valeat adduci. liberior ergo ē voluntaſ q̄ a rectitudine n̄ peccandi declinare nequit: ꝙͣ que illā poteſt deſerere. Poteſtas ergo peccandi q̄ addita uoluntati minuit eiuſ volūtatem. ⁊ ſi d̓matur auget. neqꝫ enī libertas eſt: neqꝫ ꝑslibertatis. Clarum eſt itaqꝫ libeꝝ arbitrium non eſſealiud ꝙͣ arbitrium potēs ẜuare rectitudinem. ⁊ liberaꝫa temptatōe ⁊ peccato. ſi nulla temptatō pōt illam auertere a rectitudine ad peccatū. id eſt ad volendum quodnō debꝫ. Cum gͦ vincitur: non aliena vincitur poteſtateſed ſua. Nam cū homo habitā rectitudineꝫ uoluntatisaliqua ingruente temptatōne deẜit: nulla vi aliena abſtrahitur. ſed ⁊ ip̄a ſe ꝯuertit ad id quod fortiꝰ vl̓t. Itaqꝫ ſicut dictum ē ſuꝑius: nichil eſt recta uoluntate liberius. Cui nulla vis rectitudineꝫ ſuā auferre pōt. verumne ẜuitus peccati pugnare videat̉ libertati arbitrii Nāvtraqꝫ ſcꝫ hec libertas ⁊ hec ẜuitus ī uolūtate eſt: ſi bn̄diſcernas qui facit peccatum ſine repugnantia ⁊ ẜuuset liber eſt. Nunꝙͣ enī eſt eius poteſtatis rectitudinemcaꝑe cuꝫ non habꝫ. ſed ſemꝑ eiuſ poteſtatis eſt ẜuare cūhabet. Per hoc ergo ꝙ redire non pōt a peccato ẜuuseſt Per hoc etiā ꝙ abſtrahi non pōt a rectitudine libereſt. Sed a peccato ⁊ ab eius ẜuitute nō niſi ꝑ aliud p̄treuerti. A rectitudine vero: non niſi ꝑ ſe pōt auerti. ⁊ alibertate ſua nec ꝑ ſe nec ꝑ aliud poteſt pͥuari. Semperetem̄ naturaliter eſt liber ad ẜuandam rectitudinem ſieam habet: etiam quando quod ẜuet non habet.XUIVII.¶ Utrum liberum arbitrium aliquid ſine gratia poſſit.¶ Actor.I vero queritur. an libeꝝ arbirium ꝑ ſe id eſtſine gͣtia poſſit bene velle. Reſpondeo ꝙ ſuꝑ h̓duplex ſolet eſſe opinio. Quidam enī dicunt ꝙnon poteſt aliquid bene velle ſine aliqua gͣtia pulſanteipſuꝫ ⁊ adiuuante. Et quādo conatur ſurgere. ille conatus eſt a gͣtia ipſum excitante. Alii dicunt ꝙ ꝑ ſe p̄t bn̄velle ſine omni gͣtia cooꝑante. verbi gͣtia. uelle orare vl̓elemoſinam dare Similiter de ip̄o oꝑe bono duplex eſtopinio Quidam enim dicunt: ꝙ ſine aliqua gͣtia nonp̄t homo facere bonum in genere: vt elemoſinam darepropt̓ deum uel aliquod ſimile. ſꝫ ſolis naturalibꝰ pōtfacere bonum nature: ſicut ꝯmedere uel bibere. Alii vero dicunt: ꝙ homo ex ſolo libero arbitrio facere poteſtbonum in genere ſine omni gͣtia cooꝑante. ſed non finedeo cooꝑante: quia ſine ipſo factum eſt nichil. At veroqueri poteſt. vtꝝ homo ex ſolo libero arbitrio ſe preꝑare poſſit. ita ut ei gr̄am infundi neceſſe ſit. ⁊ videtur ꝙſic. ꝑ illud ſalomonis ꝓuerbioꝝ. xvi. homīs eſt animumpreꝑare. Eſt etiaꝫ in pſalmo illa dei ꝓmiſſio. Aperi ostuum et ego adimplebo illud. ubi ſcꝫ oris aꝑtōem notat