Uiceſimūſoctauus

interiores actus vt cogitare eligere ꝙͣ exteriores: vt loqui ambulare. erūt actus vtroqꝫ modo in nobis Cōtraexteriores actus multociens ꝓhibemur: vt loqui ambulare. ergo non ſimpliciter et pͥmo ſunt in nobis. hoc ē inpoteſtate noſtra. Reſpondet damaſcenꝰ. oportꝫ ſcire ꝙelectio actuum ſemper in nobis eſt. Actus auteꝫ ꝓhibētur ẜm quendā modum ꝓuidentie. Item multi actus cōmittuntur a nobis ignorāter ⁊ hoc duobꝰ modis. Unomodo cum nos ſumꝰ ignorātie cauſa. Alio mō cum nōſumus cauſa. Item multi actus cōmittuntur ex violentia. et hoc vel cooꝑantibus nobis l̓ nihil cooperantibꝰ.Nunquid ergo iſti actus er̄t voluntarii vl̓ inuoluntariiIteꝫ qͥdam actus noſtri puniūtur ⁊ remunerātur qͥdaznon. Que ergo eorū differentia. Et incidunt circa hocqueſtiones de actibus pueroꝝ qui non hn̄t diſcretioneꝫfurioſoꝝ ⁊ ebrioꝝ: ⁊ de actibuſ eoꝝ qui cogūtur vl̓ coactōne ſufficienti: cui non p̄t reſiſti: vl̓ coactōe inducentiſicut cum aliquis timore mortis negat chriſtum vel huiꝰ modi.¶ XTIII.¶ Determinatio eiuſdem queſtionisDhec oīa de termīanda nota diſtinctōeꝫ damaſceni. ꝙ actuuꝫ humanoꝝ hi cum delectatōe hicum triſticia aguntur. Et hi quidem eorū ſunteligibiles agenti: hi autem fugibiles. Et eligibilium hiſemꝑ eligibiles. hi ẜm quoddā tempus. Similis eſt diſtiuctō fugibilium. ⁊ rurſus hi qͥdem actus miſericordiam conſequūtur ⁊ indulgentia digni ſunt. hi autē odiohabentur ⁊ puniūtur. Voluntari gͦ actus ſunt qui cuꝫdelectatōe aguntur et eligibiles ſunt agentibꝰ vl̓ ſemꝑvel tunc cū aguntur Et ideo eos omnes conſeqͥtur lausvel vituperatio. Inuoluntarii vero actus cum triſticiaaguntur et nō ſunt eligibiles: nec per ip̄m agentem ꝑficiuntur: quāuis vim patiantur. ⁊ id̓o miẜicordia ⁊ īdulgentia digni eſtimatur Nota ergo ẜm damaſcen̄: ꝙ eſtvoluntarium ſimpliciter ⁊ inuoluntariū ſimplicit̓ ⁊ medium ꝑtim ſcꝫ volūtarium: partim inuoluntariū. Inuolūtarium ſimpliciter eſt: quod ꝑ ignorantiā ⁊ violentiāfit. Actus aūt per ignorantiā determinatur. cuꝫ nō ip̄iagenti tribuimꝰ cauſam ignorantie. ſed quia ita ꝯtigitſicut ſi ebrius aliquis homīcidiuꝫ faciat: ignorans quidem occidit nō tn̄ īuoluntarie. cauſā enī ignorantie ip̄eegit. Inuoluntariū āt ꝑ violentiam eſt. cꝰ pͥncipiū hͦ eſteffectiua cauſa deforis eſt: non cōmittendo ẜm ꝓpriumimpetum vim paſſo. hoc eſt nihil cooꝑante illo qui patitur violentiam. Si eī cooꝑaretur cauſe cogenti n̄ diceretur actus illiꝰ eſſe inuoluntariꝰ. Inuoluntarium ergoſimplex eſt duobus modis. hoc qͥdē ẜm violentiā. hocaūt ẜm ignorantiā. Uoluntariū vero ſimpliciter vtriqꝫopponit̉. Eſt enī uoluntariū ſimpliciter: quod neqꝫ ꝑ violentiam neqꝫ ꝑ ignorantiā fit. Uoluntarium ergo eſt:cuius principiū. hoc eſt cauſa in ipſo eſt agente ſcienteſingularia ꝑ que ⁊ in quibus eſt actus. Et pͥncipiuꝫ inſeip̄o dicitur ad excludendum violentiā cuiꝰ pͥncipiumſcꝫ de foris eſt. Sciente uero dicitur ad excludendā ignorantiam. Singularia autem ſunt q̄ uocantur a rhetoribus conſtitutiue particule: hoc eſt circumſtātie: vt qͥscum queritur ꝑſona que fecit Que: cum q̄rūtur ea quepaſſꝰ eſt Quid: cū queritur actus. Quo: cuꝫ queritur organum vel inſtrumentum. Ubi: cum q̄ritur locus. Qn̄cum q̄ritur tempꝰ. Qualiter: cum q̄ritur modus actus.Propter quid. cum q̄ritur ꝓpter quam cauſaꝫ. Mediūvoluntarium et inuoluntariū eſt: qd̓ neqꝫ eſt delectabileneqꝫ triſte. et quod ꝓpter maius malū videndum acceptamus: vt cuꝫ ꝓpter naufragiuꝫ iactamꝰ ea que ſunt innaui. Tale eſt in eo qͥ timore mortis negat xp̄m. Itemobiicitur de hoc quod dictuꝫ eſt ſupͣ. ꝙ voluntariū eſt inhis de quibus conſiliamur. Omnis autem conſiliās hꝫin ſe electionem actuuꝫ. Scd̓m hoc ergo ſunt actus pue

roꝝ uoluntarii: nec actus eoꝝ q̄ ſubito volumꝰ vel facimus ſine deliberatōe. Reſponſio n̄ dicebatur ſupͣ: ꝙ ſolum ea de quibus conſiliamur eſſent voluntaria: ſed qͥavoluntaria pͥncipal̓r in nobis ſunt eā om̄ia de quibꝰ cōſiliamur. Un̄ ẜm damaſcenum ſciendum eſt: ꝙ quedaꝫvoluntas eſt ſiue actus voluntatis ẜm electōem ⁊ conſilium de qua ſupͣdictum eſt. Quedam vero eſt conſilio ⁊ſine electionē. Unde dicit ꝙ infantes volentes quidemaliquid faciunt: non tam̄ eligentes. Et quecūqꝫ ꝓpteriram facimuſ. ſi p̄conſiliati voluntarie facimꝰ: non tam̄ẜm electōem: vt cum amicꝰ repente ſubuenit nobis: voluntarie qͥdem non tn̄ vt eligentibus Et cū aliquis theſauros ſine ſpe partitur. voluntarie qͥdem partitꝰ eſt: n̄tamen eligens. Hec omnia voluntaria ſunt propter hocquod in eis letamur. nō tn̄ ẜm electōem qꝛ n̄ a conſilio.XUIIII¶ De libero arbitrio quid ſit. ¶ Actor:Icit Auguſtiꝰ. ꝙ libeꝝ arbitrium eſt facultasrōnis ⁊ voluntatis qua bonum eligitur gratiaaſſiſtente. malum vero gͣtia deſiſtente. Ex hacdiffinitōne liberi arbitrii ortum habent diuerſe opiniōes de libero arbitrio quid ſit. Nam qͥdam dixer̄t. ꝙip̄m eſt ratio. Alii ꝙ voluntas. Tercii ꝙ nec ratio necvolūtas. Sed quedam compactio ex rōne ⁊ voluntateQuarti vero ꝙ nec aliquid hoꝝ nec aliquid cōpactumex his. ſed quedam poteſtas vel dignitas imꝑans vtriqꝫ. Ad huiꝰ rei euidentiā notāduꝫ ꝙ voluntas eſt nom̄et actus ⁊ potentie. Voluntaſ aūt actus ē iudicati ſiuecōſiliati liberi appetitꝰ. Un̄ dicit iohannes. damaſcenꝰꝙ voluntas eſt rōnalis ⁊ liberi arbitrii appetitus. Conſilium auteꝫ: vt idem dicit: eſt appetitus inquiſitiuꝰ dehis q̄ in nobis ſunt rebus fiendis. Electio vero idem ēꝙ voluntas in eſſentia. ſed differt quia voluntas eſt proprie finis. Electio autem eoꝝ que ſunt ad finem. Volūtas in ꝙͣtuꝫ potentia idem eſt qd̓ ratō: ſed differ̄t nomīequia ratio dicitur inquātum diſcernit inter aliqua. Uoluntas autem inqͣtum eligit alteꝝ. Sed libeꝝ arbitriūẜm ꝙ eſt nom̄ actus vtꝝqꝫ cōplectitur. Dicitur autemarbitrium quātum ad actum ratōis. libeꝝ quātum adactum voluntatis. Similit̓ libeꝝ arbitriuꝫ ẜm quod eſtnomen potentie vtꝝqꝫ complectitur. ſcꝫ et voluntatemet rōnem Et ita eadem eſt potentia voluntatis ⁊ rōnis⁊ liberi arbitrii. Hoc eſt ergo qd̓ dicit Auguſtinꝰ libeꝝarbitrium eſt facultas rōnis ⁊ voluntatis. id eſt facilispoteſtas. rōnalis ⁊ voluntaria. id eſt diſcreta ⁊ libera.Qd̓ autē ſequitur qua bonum eligitur ⁊c̓. Expoſitio eſteius quod dictum eſt volūtaria: qꝛ electio ideꝫ eſt qd̓ voluntas in eſſentia: vt dictum eſt. Ex his patet ꝙ tres prime opiniōes de libero arbitrio idem ſunt ī re ⁊ vere ſūtquarta vero falſa eſt.¶ XGV.¶ Qualiter in eo concurrunt iudicium rationis et motus volūtatisEd contra hoc qd̓ ſupͣdictum eſt: ꝙ ratio ⁊ voIluntas ſunt eadem potentia in eſſentia. Poteſtobiici ꝙ ml̓tociens voluntas contradicit ratōi⁊ econuerſo: ſunt em̄ duo mouentia appetituꝫ ſcꝫ fantaſia ⁊ intellectus. Intellectꝰ mouet ad veꝝ bonum. Fantaſia ad apparens bonū: qn̄ ergo voluntaſ ⁊ appetitꝰ ſequitur fantaſiā: contradicit rom: gͦ voluntas n̄ eſt rationec econuerſo: ergo nō ſunt eadeꝫ potentia in ſubſtātiaItem. iudicare ⁊ velle ſunt actus diuerſi ⁊ diſſimiles etſeꝑati: gͦ non ſunt vnius potentie ſed duaꝝ. Item. ſi voluntas eſt idem cum cōcupiſcibili. ⁊ ratio eſt idem cumvoluntate: eadem eſt vis rōnalis ⁊ cōcupiſcibilis Parirōne eſt eadē iraſcibilis ⁊ cōcupiſcibil̓. ymo a maiori: vtvidetur. quia ideꝫ eſt in guſtu corporalis vis appetitīaq̄ appetit dulce et que reſpuit amaꝝ: ergo cum aīa rōnalis ſimplicior ſit ꝙͣ ſenſibilis in guſtu eiꝰ. id eſt ī affectu