LiberUice ſimūſoctauus

ſenſum omnium: ē ſufficientia ꝯpetentium ꝯmodorumſine omni indigentia ſiue angelica intelligatur beatitudo: ſiue illa qua habuit adam in paradiſo. Qui quoniādeſeruit iuſticiā ꝑdidit beatitudineꝫ. Et voluntas quaꝫbonā et ad bonum ſuum accipit feruens d̓ſiderio comodorum. que qͥdem nō velle nequit: qꝛ vera cōmoda rōali nature cōuenientia que perdidit. habere nō valet. adfalſa brutoꝝ cōmoda: q̄ beſtiales appetitꝰ ſugger̄t ſe cōuertit: et ita cū ea vult inordinate rectitudinem: aut neaccipiatur oblatā repellit. aut acceptam expellit. Itaqꝫvoluntas cōmodi bona inquantum eſt aliquid: mala ſcꝫiniuſta facta eſt: qꝛ nō eſt ſubdita iuſticie. ¶ Auguſtinꝰde trinitate li. xiii. Beatos eſſe ſe velle oēs ī corde ſuovident. Tātaqꝫ eſt ī hac re nature hūane conſpiratō: vtnō fallatur homo. qui hoc ex mō ſuo de animo conficitalieno. volunt etiā omnes immortales eſſe ſi poſſint: ſedmulti nō credendo ꝙ poſſint. neqꝫ eī ſic viuūt vt poſſintNeceſſaria eſt ergo fides: vt beatitudineꝫ ꝯſeqͣmur oībꝰhūane nature bonis. id eſt animi ⁊ corꝑis. Iuſtus eniꝫex fide viuit: que ꝑ dilectōeꝫ operatur. intm̄ ut virtuteſquoqꝫ ip̄e quibus prudenter fortiter temꝑanter ⁊ iuſteviuitur ad eam fidem: ſi vere virtutes ſunt referātur.¶ Hugo in libro de tribusⁱ volūtatibꝰ. In xp̄o ſequebātur uoluntas diuinam iuſticia: ⁊ voluntas rōnalis obedientiam: ⁊ voluntas humanitates miſericordiā: voluntas carnis naturā Neqꝫ altera contraria alteri erat. ſꝫvnaqueqꝫ qd̓ ſuū erat appetit: vt ꝙͣuis ad aliud eſſet: alteri tamen contraria nō eſſꝫ. hoc eſt: vt licet ad aliud velle haberet: ad aliam tn̄ non velle nō haberet. Sicut enīdeitati naturā erat iuſticiā n̄ deẜere: ſic carni iuſtū eratnaturam ẜuare. ⁊ pietati alienā miſeriam non amare.Iuſtū itaqꝫ carni erat. ꝙ paſſionem ſuā noluit. quia hͦerat ẜm naturam. Et iuſtu deo ꝙ paſſionem illiꝰ voluitquia hoc ẜm iuſticiā. Similiter et pietas quod ſuū eratamauit miſericordiā: tn̄ quod ſuuꝫ non erat. nō imꝓbauit iuſticiam.XU.Ꝙ voluntas in bono firmata ſit magne libertatis ¶ Anſhelmꝰ in li. de libero arbitrio.Ichil aūt liberius eſt recta volūtate. cui nullavis poteſt auferre ſuam rectitudinem Nemꝑe ſi dicimꝰ: qꝛ quis cum vult mentiri. ne ꝑdatvitā aut ſaluteꝫ. cogitur deſerere timore mortis aut tormenti veritatem: nō eſt veꝝ. Non eniꝫ cogitur malismagis velle vitam ꝙͣ veritatem. Sed qm̄ aliena vi prohibetur vtꝝqꝫ ſeruare ſimul. ip̄a eligit quod mauult.Sponte vtiqꝫ ⁊ nō inuita: quāuis in neceſſitate vtrālibet deſerendi poſita ſit: non ſponte ſed inuita: nō enimminus fortis eſt ad volendū veritatem. ꝙͣ ad uolendumſalutem ſed fortius vl̓t ſalutem. Nam ſi pn̄tem videretgloriā eternam. ꝙͣ ſtatim poſt ẜuatam veritateꝫ aſſequeretur: et inferni torm̄ta: quibus poſt mendatiū ſine mora traderetur. ꝓculdubio mox ſufficientiam virium adẜuandam ueritatem habere cerneretur. Semper ergohabet rōnalis natura libeꝝ arbitrium: quia ſemꝑ habꝫpoteſtatem ẜuādi rectitudinem uoluntatis ꝓpter ipſaꝫrectitudinem quāuis aliqn̄ cum difficultate. Sed cumlibera uoluntas d̓ſerit rectitudinem ꝑ difficultatem ſeruandi: vtiqꝫ poſt ẜuit peccato ꝑ impoſſibilitatem recuperandi. Quia qui facit peccatū ẜuus eſt peccati Fitqꝫſpūs uadens et nō rediens. Quippe ſicut nulla uolūtasanteꝙͣ haberet rectitudinem potuit eam deo non dantecapere: ita cum deſerit acceptā: non pōt eā niſi deo reddente reciꝑe. Et magꝭ exiſtimo miracl̓m cum eius uolūtati deẜtam rectitudinem reddidit: ꝙͣ cū mortuo redditvitam amiſſam. Corpus etenim neceſſitate moriendo n̄peccat. ut vitam nunꝙͣ recipiat. Voluntas vero ꝑ ſe rectitudinem deẜendo meretur ut illa ſemper indigeat. etſiquis ſponte mortem ſibi infert non aufert ſibi qd̓ nunꝙͣ erat amiſſurꝰ Qui vero uoluntatis rectitudīeꝫ deẜit

hoc abiicit quod ex debito ſemper erat ſeruaturus.De libero arbitrio vtrum ſit ī nobis ¶ XciIohannes de rupellaE libero arbitrio determinat Iohānes damaīſcenus oſtendens in ip̄o concurrere iudiciuꝫ rationis ⁊ motuꝫ uoluntatis. de quo ſcꝫ libero arbitrio nōnullas queſtiones ꝓponit. Prima quidem eſtan libeꝝ arbitrium in nobis ſit. Ad quā determinādaꝫſic ꝓcedit. Eoꝝ que fiunt uel deuꝫ aīunt cauſam eſſe vl̓neceſſitatem uel fortunā ul̓ naturaꝫ uel euentū ul̓ caſumQueritur ergo de his q̄ fiunt ab hominibꝰ. Non enimpōt deus dici pͥncipium omniū actuuꝫ humanoꝝ: quianon eſt fas deo aſcribere actꝰ in iuſtos qui freq̄nter fiūNeqꝫ neceſſitas. qꝛ actus humani nō ſemꝑ ſimiliter ſehn̄t ſicut neceſſaria. Neqꝫ fortuna. Nā illi qui poſuer̄tfortunam pͥncipium: dicūt eam non eſſe principiū cōtingentiuꝫ: ſed neceſſarioꝝ q̄ habent impleri poſt tempusaliquod. Et ẜm hoc differūt fortuna ⁊ neceſſitas ẜm ꝙſunt pͥncip̄ia. Nam neceſſitas reſpicit omne tempꝰ: fortuna tempꝰ aliquod determinatū. Neqꝫ natura. natureenim opera ſunt generatio ⁊ augm̄tatio. plante ⁊ aīaliaquoꝝ pͥncipiū motus in ip̄is eſt. nō ſic artificialia q̄ ſūtoꝑa hūana. neqꝫ enentus. Nā euentꝰ eſt pͥncipiū actuūqui ſunt rari ⁊ inopinabiles. Determināt aūt euentumconciſionem ⁊ concurſum duaꝝ cauſarum ab electionepͥncipium hn̄tium: ſicut euenit fodiētem ſepulcꝝ theſaurum inuenire. Neqꝫ enī qui poſuit id̓o poſuit: vt hic inueniret: neqꝫ qui fodit iō fodit. ut hec inuenirꝫ. ſed hicquidem ut quando uellet aufferret. Hic auteꝫ: ut ſepucrum foderꝫ Concidit aūt illud p̄ter id quod p̄elegeratvterqꝫ. neqꝫ caſus poteſt pōi pͥncipiū humanoꝝ actuūNam ſicut dicūt caſus ſunt inanimatoꝝ et irrōnabiliūſynthomata ſine natura ⁊ arte. Relinquitur ergo ipſūagentem homīem eſſe principiū proprie harum actōnū⁊ arbitrio libeꝝ. Amplius ſi nulliꝰ actus eſt homo pͥncipium: ſuꝑflue habꝫ homo conſiliariū: ad quid enī vteretconſilio nullius exiſtens dn̄s actus. Omne enī conſiliūeſt actus gͣtia ⁊ propter actuꝫ. Item omnis conſiliariꝰvel conſiliaris in ſeip̄o exiſtente electione agibiliū cōſiliatur: ut qd̓ p̄iudicatuꝫ eſt ex conſilio eligatur: ⁊ eligēsagat. Dominus ergo erit actuū ex libero arbitrio. Un̄⁊ irrōnalia nō ſunt libera arbitrio. agūtur enim magisa natura qͣm agant. hoc eſt moueant. Item non contradicunt appetitui naturali: ſed ſimul cum appetierint aliquid impetum faciunt ad actū. homo aūt ratōnale ensmagis agit natura qͣm agatur ab ea. ideoqꝫ appetensaliquid poteſtatem habꝫ refrenare appetitum vel aſſeqͥeum. Un̄ ⁊ irrationabilia quidem neqꝫ laudātur neqꝫvituperantur. homo aūt laudatur et vitupatur. Sic ergo determīatur q̄ſtio pͥma: et patꝫ ratio quare bruta careant libero arbitrio.XUII.¶ Queſtio de his que ſunt in poteſtate liberi arbitrij.Ecunda q̄ſtio eſt damaſceni: q̄ ſint ea in nobisq̄ ſūt ī poteſtate liberi arbitrii ad quā ita ꝓcedit In nobis ſunt q̄ nos ſumus: libero arbitrio facere etnon facere. hoc eſt omnia q̄ ꝑ nos uolunt arie aguntur.non enī uoluntarie dicerentur agi actu non exiſtente innobis. hoc eſt in poteſtate noſtra. Item in nobis ſuntilli actus quos conſeqͥtur laus uel uituperium. ⁊ in quibus eſt lex. principaliter autem in nobis etiam ſint illaom̄ia de quibus conſiliamur. Conſiliū aūt eſt eoꝝ quepariter contingunt. Pariter aūt in nobis cōtingens ēquod et ipſum poſſumus ⁊ oppoſituꝫ eius. facit autemelectōem eius intellectꝰ noſter. et hoc eſt pͥncipiū actuūEx his autem concluditur ꝙ ea que ſunt in nobis pitercontingunt: uerbi gͣtia. Moueri ⁊ non moueri. impetuꝫfacere et non facere. appetere neceſſaria ⁊ nō appetere:et huiuſmodi. cum in poteſtate noſtra ſint. cuꝫ hoc tam