LiberUiceſimū ſoctauus

diſſeminatꝰ et ſparſus ꝑ om̄s vires aīe. Item vnūqd̓qꝫappetit et id quod ẜm naturam ꝑficit ipſum. ſed om̄esvireſ anime ꝑficiuntur a ſuis obiectis ẜm naturā ip̄aꝝvirium. igitur om̄s appetunt ſua obiecta. Appetitꝰ ātnon diuiditur niſi ꝑ voluntatem: ⁊ iraſcibilem: ⁊ cōcupiſcibilem. Cuꝫ ergo ꝯcupiſcibil̓ ſit reſpectu delectabiliūcorꝑis. iraſcibil̓ aūt ad inſurgenduꝫ ꝯtra nociuū. Relinquitur ꝙ appetitus qui eſt vniuſcuiuſqꝫ virtutis adſuum obiectū ſit appetitꝰ qui eſt voluntas: ſed dicendūꝙ non Dicimꝰ aūt ad pͥmum ꝙ voluntas ꝓut eſt intrinſeca: vniuerſalis motor eſt virium ad actum. Nō ita ꝙipſa ſit īmixta eis: ſꝫ qꝛ cetere virtutes cum actibꝰ ſuisſunt in rōne volite: et per hoc efficiuntur obiecta voluntatis. Ad aliud dicendū eſt: ꝙ appetitus ſumitur large⁊ ſtricte. Large ꝓut dicit inclinatōem vniuſcꝰqꝫ rei naturalis in id qd̓ debetur ei ẜm naturam. et ſic appetituſeſt etiā diffuſus in omnibꝰ viribus anime app̄henſiuisẜm ꝙ dicit Areſtotiles ꝙ om̄ia appetunt eſſe diuinumet ꝓpter illud agunt quicqͥd agunt. et alibi qꝛ materiaappetit formā ſicut femīa maſculū. et Boecius in librod̓ ebd̓. dicit: ꝙ omnia q̄ ſunt appetunt bonum: ⁊ ſic dicimus eē̄ totā naturā moueri ꝓpter aliquid. Appetitꝰ ātſtricte dicitur deſiderium alicꝰ rei adipiſcende vel fugiende app̄henſe in rōne bōi l̓ nociui: ⁊ ſic ſumitur appetitus quādo diuiditur in voluntatem ⁊ iraſcibilem ⁊ ꝯcupiſcibileꝫ. ⁊ iſte appetitus non eſt diffuſus in omnibusviribus.LXXXVII.Qualiter intelligatur ꝙ omnis voluntaseſt in rationeUxta hoc queritur etiā quomō intelligatur: ꝙomnis voluntas eſt in ratione. Eſſe enī in rōnedicitur tribus modis: ſcꝫ ſicut obiectuꝫ ratōnisAeſt in ratione. Aut ſicut id quod eſt in radiceratōnis ⁊ ſubiecto. Aut ſicut id quod eſt pars rationisSi pͥmo modo dicatur voluntas eſſe in rōne. hoc paruꝫ.eſt: qꝛ ſic omnia ſunt in rōne. eo ꝙ ratio eſt de omnibusSi ſecundo mō tunc non erit uolūtas: niſi q̄ eſt pars ratiōalis anime. Anima enī rōnalis ẜm ſe ſubiectum eſtrōnis. Et hoc erit ꝯtra p̄habitas autoritates. Et preterea cōtra hoc qd̓ dictum eſt: voluntatē ꝙͣdam eſſe naturalem q̄ eſt de cōſtituentibus naturā que videtur in eſſeomnibꝰ. Si tercio mō tūc omnis uoluntas eſſe videbit̉et cum iudicio rōnis. et cū rōnis iudiciū non ſit repentinum: nulla voluntas videtur eſſe repentina. Et hoc eſtcontra Areſtotilē in tercio ethicoꝝ: vbi dicit repentinaquidem voluntaria eſſe dicimꝰ. ẜm ꝓhereſim auteꝫ nonIuxta hoc iteꝝ q̄ritur de diſtinctōe quorundā dicentiūꝙ eſt uoluntas finis. et eius qd̓ eſt ad finem. Cū Areſt.dicat ꝙ uoluntas eſt finis tm̄. Conſilium aūt eiꝰ quodeſt ad finē. Item d̓mamaſcenꝰ Eſt aūt buſilis: id eſt voluntas finis n̄ eoꝝ que ad finem ſunt. Ergo finis qͥddāeſt voluntabile: vt regem eſſe ⁊ ſanū eſſe. Ad finem aūteſt quod cōſiliabile eſt: ẜm modum ꝑ quem volumꝰ ſanieſſe vl̓ regnare. Ergo nulla vid̓tur ſupͣhabita diſtinctōEt dicendum eſt ꝙ uolūtas eſt in ratōe duobus modisUno mō ꝙ eſt parſ rōnalis anīe: ⁊ ſic omnis uoluntasdummō proprie ſumatur eſt in ratōne. ⁊ iſte modus eſtin comꝑatiōe ad illud cuius eſt volūtas vt ſubiecti. Eſtetiam in rōne in ꝯꝑatōe ad obiectū id eſt. volituꝫ qꝛ volitū an̄cedenter debet eſſe ex rōne determinatū: ⁊ ſic nōomnis uoluntas eſt in rōne: ſed ſolum ordinata. Si vero pͥori modo omnis voluntas dicatur in rōne eſſe: tūcnon ſequitur. ꝙ propter hoc voluntas debeat eſſe rōnal̓eo ꝙ uoluntas nō de neceſſitate ſequitur rationem: licetẜm ordinem debitum ſequi debeat. Ad id quod vlteriꝰqueritur vtꝝ oīs voluntas ſit finis. Dicendū eſt ꝙ ſicſi accipiat̉ uolūtas reſpectu voliti exͣ. ſꝫ et ibi finis accipitur vltīm intentuꝫ per appetitū: hoc enī ſemper d̓ter

minatum eſt. propter hoc de ip̄o nō eſt inquiſitio ⁊ conſilium. ſed modus acquirendi ip̄m non eſt determīatuset ideo conſilium eſt de ipſo. Si aūt accipiatur volūtasnon in reſpectu obiecti extra ſed reſpectu virium intraanimā quas mouet ad actuꝫ. tunc veꝝ eſt ꝙ voluntarieratōcinatur ⁊ voluntarie diſponit ⁊ conſulit. et hoc mōvoluntas pōt eius eſſe quod eſt ad fineꝫ. ſed ſic non proprie ſumitur uoluntas buſilis: ut patet per antedicta.LXXXVIII¶ De con ſenſu voluntatisOſtea queritur d̓ conſenſu voluntatis: videturaūt ꝙ nullus conẜſus voluntatis ſit proprie.d̓ illo enī eſt ꝯſenſus qd̓ inquiritur per cōſiliumNullius aūt quod inqͥratur hoc modo eſt voluntas. ergo ꝯſenſus nō proprie eſt voluntatis. Prima probaturꝑ hoc ꝙ ꝯſenſus d̓r quaſi ſenſus cū alio: et nō eſt aliudcū quo ſentiatur niſi cōſilium p̄cedens. Scd̓m ꝓbaturꝑ an̄dicta: qꝛ voluntas eſt ꝓprie finis. Item nomē ꝯſenſus ſonat ī app̄henſiōem pauſantem ſuper apprehenſūUoluntatis aūt non eſt app̄hendere: gͦ voluntatis noneſt conſentire. Sed contra voluntas frequenter contraria eſt rationi. Contrarietas aūt illa nichil aliud eſt qͣmdiſſenſus eius: ergo voluntatis eſt diſſentire:. ſed cuiuſcunqꝫ eſt diſſentire. eius etiam eſt conſentire. ergo voluntatis eſt conſentire Ad hoc dicimus: ꝙ quidam conſenſus eſt rationis. ⁊ quidam voluntatis. rationis conſenſus quaſi ſententiam fert d̓ faciendo: ſecundum qd̓dicit damaſcenus. ꝙ ſententia eſt diſpoſitum et amatum quod iudicatum eſt ex ꝯſilio. Et ille conſenſus ſemper eſt in rem ex conſilio inuentā Uoluntas auteꝫ et cōſenſus eſt ī concordia rationis. Dicunt aūt quida ꝙ eſtconẜſus in veꝝ: ⁊ hic eſt rōnis: ⁊ cōẜſus in bonum. et h̓eſt voluntatis. ſed hoc nichil eſt. qꝛ cōẜſus ī veꝝ propͥeeſt ſpeculatiue. de qua n̄ agitur. Rationis auteꝫ pcticeeſt d̓ actuali bono inqͥre re ⁊ ꝯſentire. voluntatiſ appetere. ideoqꝫ in bonum eſt conẜſus vtriuſqꝫ: ſed rōnis conẜſus eſt ut ſententia. uoluntatis ut ꝯcordia. Porro cōtrarietas uoluntatis ad rōneꝫ non eſt ī allegatis ⁊ conſultis. ſed potius in hoc ꝙ appetitus ꝯtrarie uolūtatisſe habet ad allegata et conſulta ꝑ rationeꝫ. Ideoqꝫ diſſenſus eiꝰ ē diſcordia. ⁊ ob hͦ etiā conẜſus eius vocaturconcordia.LXXXIXDe inſtrumēto et obiecto voluntatisAnſhelmus in libro de concordia liberi arbitrij et gratieOluntas videtur eqͥuoce dici tripliciter Aliudetenim eſt inſtrum̄tum volendi. Aliud affectio¶ Ainſtrum̄ti. aliud vſus eiuſdeꝫ inſtrum̄ti. Inſtrumentum volendi eſt illa vis aīe qua vtimur ad volendūſicut ratio ē inſtrum̄tum ratiocinādi: ⁊ viſus videndi.Affectio inſtrum̄ti eſt qua afficimur ad volendū aliqͥdetiā quando illud quod vult n̄ cogitat. Nā verbi gͣtia.ſic eſt inſtrum̄tum volendi affectio ad volendum ſalutēetiā quādo illā non cogitat. vt cuꝫ venerit in memoriāſtatim eam velit. Uſum uero eiuſdem inſtrum̄ti nō habemus: niſi cum cogitamꝰ rem quā uolumꝰ. et inſtrumētum volēdi duas habꝫ aptitudīes quas voco affectōesQuaꝝ vna eſt ad uolendum cōmoditatem. Alia ad volendum rectitudinem. Ex his duabꝰ procedunt meritahoīm ſiue ad ſalutem ſiue ad damnatōnem. Rectitudoquidē inꝙͣtum ip̄a eſt nulliꝰ mali cauſa eſt: et omnis boni meriti mater eſt: hec enī fauet ſpiritui ꝯcupiſcenti aduerſus carneꝫ: ⁊ condelectatur legi dei. illa uero uoluntas que eſt aduolendum cōmodum non ſemꝑ eſt malaSed quādo conẜtit carni concupiſcenti aduerſus ſpūmuoluntas quideꝫ iuſticie eſt ip̄a iuſticia. uoluntas uerobeat itudīſ nō ē ip̄a beatitudo: qꝛ nō oīs hꝫ beatitudīeꝫqui habet eius uoluntatem: in habitudine autem ſcd̓m