LiberUiceſimūſoctauus

enim actualis boni intellectus et fantaſia determinantmotum Appetitus aūt per eādeꝫ ſpeciem exquitur ip̄ꝫitaqꝫ licet intellectū p̄cticum et appetitū non ſequatur.motus neceſſario: tn̄ mouentia ſunt aliquo mō. Et licetalius ſit appetitus aīe ſenſibilis: ⁊ alius rōnalis. vt̓qꝫtamen mouet per eundem modū ſcꝫ exequendo motuꝫSic aūt n̄ eſt d̓ intellectu ⁊ fantaſia. Nam intellectꝰ eſtboni ſimpliciter. Fantaſia vero bōi vt nunc. id eſt apparentis in ẜſibus. Porro Areſt. illam potentiā organiaaffixam q̄ eſt in neruis ac muſculis reducit ad organuꝫper quod eſt motus. Dicit enī in tercio d̓ aīa. tria q̄daꝫeſſe. vnū quod eſt mouens. aliud qd̓ mouetur. Mouensaūt duplex eſt. aliud quidem īmobile: alid̓ mouens ⁊ qd̓mouetur. Mouens aūt īmobile eſt actuale bonū: quodper ſpeciē ſuā mouꝫ appetitū Mouens āt qd̓ mouetureſt appetitīa potentia: que qͥdem mouet menbra: ſed mouetur ſpecie boni actualis. Quodcūqꝫ mouetur eſt aīalꝓceſſiuum. Quo vero mouet eſt organū motus. vt pesvel ala cuꝫ virtute motīa ſibi affixa. Deniqꝫ animaliaimꝑfecta dicūtur ab Areſtotile: q̄ numeꝝ ẜſuum attingūt incomplete. Et illa qͥdeꝫ q̄ ſenſum vnicū habent tm̄hn̄t tactum: nec mouentur motu ꝓceſſiuo. ⁊ ẜm quoſdaꝫnon hn̄t fantaſiā: ſed Areſtotiles in libro de aīa dicit: ꝙhabent qͥdeꝫ eam licꝫ infinite: ẜm ꝙ etiā mouentur infinite. Infinitā aūt dico fantaſiā eſſe: q̄ non eſt cum certaboni vel mali actualis determinatōne. ¶ CXXXI¶ De fine proceſſiui motus et eius organoI vero q̄ritur ad quid ſit motus proceſſiuuſ: viIdentur dicere philoſophi: ꝙ ad cibū qui nō eſtin vno loco: ſicut plantaꝝ quaruꝫ cibꝰ totus cōgregatur circa radicem. at hoc videtur falſum eſſe ꝙ videmus aīmalia q̄dam alia ꝙͣ ciboꝝ delectabilia ī diuerſis locis q̄rere. ⁊ homīeꝫ p̄cipue. Preterea ſicut habet̉in libro d̓ anīalibꝰ. multa mouentur propter hoc ſolumvt excitent ſibi caloreꝫ digeſtiuū. ⁊ illa nō videntur moueri ad aliqueꝫ appetitū cibi. Ad hoc itaqꝫ breuiter dicimus: ꝙ huiōi motus eſt pͥncipaliter ad cibaria ⁊ ſecūdario ad alia delectabilia. Iuxta hoc aūt queri pōt: curdiuerſa ſunt proceſſiui motus organa: cum ꝑ quodlibeteoꝝ moueri poſſint anīalia ad loca diuerſa. Dicimꝰ aūtꝙ animaliū quoꝝdam cibus eſt multum ſparſus et illaindigēt ala vt volatilia. Quedaꝫ aūt hn̄t corpora excellenter longa ⁊ illa mouentur anulo vel coſtis: qꝛ ſi natura feciſſꝫ eis pedes factū fuiſſꝫ corpus eoꝝ nimis oſſeūItaqꝫ impedita fuiſſent ſpūalia et nutritiua eoꝝ. Si ātpaucos pedes habuiſſent: fuiſſꝫ corpꝰ in alia ꝑte tractūin terra. ⁊ in alia parte eleuatuꝫ. Scribitur tn̄ in librode animalibꝰ de carabo ⁊ cancro: et alijs q̄ multos hn̄tpedes: ⁊ dicūtur multipedia. d̓ quodā animali quod d̓rquadraginthaquatuor: eo ꝙ tot habeat pedes. Et videmꝰ ml̓toſ vermes ml̓toſ habere pedes: vt erucā ⁊ huiōiSed in omnibꝰ huiōi animalibꝰ accidit contrariū eiusqd̓ eſt in bipedibus vel quadrupedibus vel natatilibusIn omnibꝰ em̄ talibus mica q̄ vicarius eſt cerebri: ꝙͣtūad poſteriorē ꝑtem eſt. ⁊ in ſuperiori parte corporis ſuiminiſtrans virtutem motiuā neruis ſuorum organorūproceſſiuoꝝ. Et ꝓpter hoc crura eoꝝ ⁊ ale eoꝝ colligantur ad dorſum. Molle aūt eoꝝ ⁊ ale tenues eoꝝ in ventre. ⁊ locus ſpūalium eſt inferius. ſed ī multipedibus eſtcontrariū. Nucha enim illoꝝ vel id quod loco nuche eſtſubtus eſt ꝑ modum cuiꝰ daꝫ pontis et infigūtur in ipſapedes mobiles ꝑ longitudineꝫ totiꝰ corporis ex vtraqꝫparte Et ſuper illud diſponuntur ſpiritualia et nutritīaCauſa autem huius eſt duplex. quarū vna eſt: ꝙ aīaliatalia nō accipiūt tātū cibi: ꝙ venter eorum intumeſcatꝓpter quod neceſſe ſit: ꝙ natura remoueat eis obſtacl̓mtumoris illiꝰ. ſicut fit in his q̄ habent pedes paucos vl̓nullos. alia eſt: quia talia anīalia fere omnia ſunt teſte a

et cum teſta ſemꝑ continua debeat eſſe d̓ſcendens a dorſo inpediret motum cruriuꝫ ſi collectatio eſt ad dorſumNotanduꝫ eſt etiā ꝙ omne animal organa ꝓceſſiui motus habet paria. ⁊ ẜm natura motus eiꝰ ſemper incipita dextro. cuius ſignum eſt in homine et leone qͥ ſemperp̄ponunt pedem dextꝝ: niſi aliter fiat per p̄meditatōeꝫvel leſionem.LXXXII¶ De viribus motiuis rationalibus: et primo d̓ voluntate. ¶ Iohannes d̓ rupella.Icto de motiuis irratōnalibus. dicendum eſt d̓motīa rōnali: quā damaſcenꝰ determīat ſecundum tria .ſ. volūtatem: ratōem: et arbitrii libertatem. Et ratōnem quidem ſiue rationale diuidit: ſicut vicꝫ dictuꝫ eſt ſuperius in capitulo de rationeAuguſtinꝰ in libro de duabuſ animabꝰ. Uoluntaseſt motus animi cogente nullo ad aliquid vel nō admittendum vel adipiſcendum. Peccatum aūt eſt voluntasretinendi vel conſeq̄ndi quod iuſticia vetat ¶ Ideꝫ intercio d̓ libero arbitrio. Nihil tam in poteſtate noſtra ēꝙͣ voluntas: q̄ mox vt volumus p̄ſto eſt Porro cupiditas q̄ eſt īproba voluntas maloꝝ omniū cauſa eſt. quodautem eſt natura ad p̄ceptum capiendum. hoc eſt voluūtas ad obẜuandum. ¶ Boeciꝰ in libro d̓ articul̓ fideiUoluntas eſt vis applicata ad eligenduꝫ qd̓ magis placet. ꝙ ſi naturaliter ad bonum eſt inflexa. bōitas dici ſolet. ¶ Actor. Uoluntas quidem nunꝙͣ ꝯtradicit ratōiẜm ꝙ dicitur eadem eſſe potentia cum rōne Eſt em̄ proprie voluntas appetitus ẜm rōnem. qui eſt in vi ratōalinon tn̄ inqͣtum eſt ratio: ſed inꝙͣtuꝫ eſt appetens ẜm ratōem vl̓ imperans appetitui. Appetitus auteꝫ ẜm fanthaſias qui eſt deſiderium: ē in vi concupiſcibili. et hocdico ẜm ꝙ cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis ꝯmunes ſunt nobis cum brutis. Nam animalis nullo mō congruit eisHinc etiā philoſophꝰ dicit. ꝙ in rōnali voluntas ſit. ⁊ īirrationali deſideriuꝫ ⁊ animꝰ. Quibuſ ſcꝫ verbis innuuntur eſſe tres ꝑtes appetitꝰ. vicꝫ voluntas ex ꝑte anīerōnalis. ac d̓ſiderium ſiue cōcupiſcentia ⁊ animus. ſiueiraſcibilis ex parte irrōnalis hoc eſt ẜſibilis.LXXXIII.¶ De voluntatis diſtinctioneIohannes de rupellaOluntatem autem diſtinguit damaſcenꝰ ſcd̓mhunc modū dicens. Oportꝫ ſcire quoniā inſerta eſt anime naturalit̓ virtus appetitiua eius quod ẜmnaturam eſt. ⁊ oīm q̄ ſubſtātialiter aſſunt nature cōtentiua. que vocatur voluntas. Subſtātialiter aūt natureaſſunt naturalia bona. ſicut eſt eſſe: viuere: intelligere.Eſt iteꝝ voluntas appetitus naturalis ad aliqua rem.et hec dicitur theliſis Idem ergo eſt ac ſi dixiſſet. Eſtvoluntas naturalis. ⁊ eſt voluntas rōnalis. Et volūtasnatural̓ eſt reſpectu bonoꝝ naturaliuꝫ. que nō poſſumꝰnō appetere. Uoluntas rōnalis eſt reſpectu bonoꝝ nōnatur aliuꝫ que poſſumus velle ⁊ n̄ velle Uoluntateꝫ ātratōnalem ſubdiuidit in voluntatem eorum que ſunt innobis ⁊ voluntatem eorum que non ſunt in nobis. Ethec eſt poſſibilium ⁊ impoſſibilium. verbi gratia. Voluntas eoꝝ in nobis eſt: que ſunt in poteſtate noſtra. vtfornicari. ſobri eſſe: dormire ⁊ huiuſmodi. Uoluntasvero eorum que non ſunt in poteſtate noſtra: vel in nobis. Aliquādo eſt poſſibilium: vt cum volumus regeseſſe vel epiſcopi. quod quidem poſſibile eſt: ſed in poteſtate noſtra n̄ eſt. Aliquādo eſt impoſſibiliū: vt cum volumus nunꝙͣ mori. Itē eſt voluntas finis ⁊ eoꝝ q̄ ſuntad finem. Et finis eſt voluntas vl̓ volitum ſimplicitervt regem eſſe. ⁊ ſanum eſſe. Quod aūt eſt ad finē. eſt voluntas vel volitum propter aliud. ſcꝫ finem. ⁊ hoc eſt cōſiliabile ẜm modū ꝑ quem debemꝰ ſani eſſe vel regnareUoluntas ergo que eſt eoꝝ que ſunt in nob̓ poſſibiliū