LiberUiceſimūſoctauus

ergo cum omnis motꝰ localis ſit ẜm ꝓceſſum mobilis d̓loco ad locū cur non oīs motus localis ſit proceſſiuus.Et dicimus ꝙ ẜm Areſtotilē ꝓceſſiuꝰ motꝰ eſt compoſitꝰ ex pulſu ⁊ tractu. Et eſt ſicut motuſ circl̓aris nō circuli ſed ſuper circl̓m: ita ꝙ ſuꝑ vnū ſemicircl̓ꝫ ſit pulſuset ſuꝑ alium tractus. Eſt enī pulſus appetitus in appetibile extra. Tractus aūt eſt ipſius appetibilis in anīalappetens. Et apꝑet ibile quidem eſt finis pulſus: et abeodem eſt pͥncipium tractus: ideo quieſcere accidit appetibili a pulſu: quia quotienſcunqꝫ mobile in motu vno⁊ eodē vtitur ⁊ fine ⁊ pͥncipio: de neceſſitate accidit quieſcere. Unde patꝫ ꝙ p̄dicta diffinitio ꝓceſſiui motꝰ nōē cōueniens: nec cōuenit omni motui locali: qꝛ licꝫ mobile quodlibet localiter feratur de loco ad locū in toto vl̓in ꝑtibus: non tn̄ proprie ꝓcedit. Nā ꝓcedere eſt ab appetitu moueri organo ad procedendū ordinato: ſicut eſtpes vel ala. Dicitur ergo iſte motus organicꝰ ab orgāoſpeciali. Et licet a poſteriori capitis in multa membramotiua deſcendat virtus. non tn̄ ab illis dicitur motusꝓceſſiuus: quia ꝑ illa non procedit totū animal: ſed mouetur tantū q̄dam pars ipſius: qꝛ vero proceſſiuꝰ ꝯpoſitus eſt. vt iam dictū eſt. Id̓o nihil ꝓhibet quin quieſcatin ꝑte vna. ſcꝫ in pulſu. quādo motus eſt in altera ſcilicꝫin tractu. Cum aūt dicit Areſtotiles: ꝙ anīalia multaſunt īmobilia ẜm locum. Dicit Auicenna: ꝙ aīal omnemouetur locali motū: qd̓ videtur eſſe contrariū. Sꝫ auicenna loquitur de motu conſtrictōis et dilatatōis queꝫhabet omne genus anīalis. Areſtotiles aūt de motu qͥeſt de loco ad locum: ⁊ ꝓprie dicitur proceſſiuꝰ queꝫ nohabet omne animal: vt habetur in libro de animalibꝰ.¶ LXXVIII.¶ Ex qua vi motus ille proueniatT hoc etiā Areſt. in tercio d̓ anima ꝓbat duabus rōnibus ꝙ vegetabil̓ potentia non mouet¶ ¶ Prima ꝙ om̄is motuſ ꝓceſſiuꝰ ē propter aliqd̓apprehenſum pͥus. vegetabilis aūt nichil app̄hendit.Secunda eſt qꝛ plante nō mouentur motu proceſſiuo: q̄tn̄ participāt vegetabili. Deinde ponit duas rōnes: ꝙnec ſenſus ẜm ꝙ ẜſus motu ꝓceſſiuo mouet. Prima eſtquia ml̓ta ſunt animalia q̄ habent ſenſum. ⁊ tamen īmobilia ſunt ẜm locum. Scd̓a eſt contra reſponſionem quepoſſꝫ fieri. ſcꝫ ꝙ aīalia huiōi ſūt imꝑfecta ⁊ deficiūt eisorgana neceſſaria motus ꝓceſſiui. Nam omne qd̓ generatiuū eſt: ⁊ augmentū ſuſcipit ⁊ decrem̄tum eſt ꝑfectūCum ergo taliā ſunt huiōi anīalia relinquitur ꝙ ſint ꝑfecta. Cunqꝫ natura non deficiat in neceſſariis: nec abundet ſuꝑfiuis. talibus anīalibꝰ nō deerit d̓ neceſſariisCum gͦ non habeant partes organicas proceſſiui motꝰnon hn̄t motum proceſſiuū. Poſt hec adducit ratōnemvnam. ꝙ ratiocinatiua ſpeculatīa: ſcꝫ intellectus ſpecl̓atiuus non mouet. Quia ſcꝫ oīs motus proceſſiuꝰ eſt adaliquid mutabile vel conſeq̄ndum vel fugiendū ꝑ appetitum. At vero ratiocinatiua vel intellectꝰ ſpecl̓atiuuſcum multotiens timendū vl̓ letū accipiat nō iubꝫ animetimendū fugere: aut letum imitari: eo ꝙ nō accipit ſpēꝫniſi inqͣntum eſt pͥncipium ſcientie. Poſtmodū adducitduas rōnes. ad hoc ꝙ nec ītellectus practicus mouet.Prima eſt: ꝙ quicqͥd eſt mouens: illiꝰ imperiū ſequitumotus. At impium pͣctici intellectus nō neceſſario ſeqͥtur motꝰ. nā extendente ſe intellectu p̄ctico a ꝯſid̓ratiōeveri et falſi ad cōſideratōnem actual̓ boni vel mali. acdicente intellectīo fugere aliqͥd aut imitari. nō neceſſario ſequitur motus: ſed agit quādoqꝫ ẜm deſideriū ſenſus. Secunda eſt a ſimili ī arte oꝑatiua in qua videmꝰꝙ habens ſcientiā medicine: nō neceſſario ẜm illā mouetur. Igitur et intellectus practicus qui eſt cognoſcensoperabile inqͣtum huiōi: non erit motiuū ꝑ ſe. De hincadducit rōneꝫ vnā: ꝙ nec appetitus ẜſibilis ꝑ ſe eſt mouens. Uidemus enī quoſdā cōcupiſcentes ſenſus d̓cle

ctabilia non moueri ad illa: ſed abſtinere eo ꝙ ſequāturrōnem et intellectum.LXXIX¶ Utrum vis illa ſit ab alijs diſtinctaUeritur ergo vtꝝ motm̄ in motu ꝓceſſiuo ſitdifferentia q̄dam anime ſeparata a vegetabili⁊ ſenſibili ⁊ rōnali vel rōne: vl̓ ſit aliqua ip̄aꝝpotentia nō diſtincta ab ip̄is niſi per rōnem partis. ſic̄diſtinguūtur cetere aīe potentie. Uidetur enī ꝙ diſtinctum ſit a ceteris differentiis anīe: per rōnes inductasab Areſto. At vero econtrario nō fit motus ꝓceſſiuusniſi ꝑ apprehenſioneꝫ boni actualis: nec eſt app̄henſioniſi ẜſus et rōis. Motus gͦ proceſſiuꝰ n̄ eſt niſi potētieẜſibilis vl̓ rōnal̓. Preterea motꝰ huiōi n̄ fit niſi ꝑ appetitū. ⁊ oīs appetitꝰ ē ẜſibil̓ vel rōnal̓. Dicimꝰ gͦ ꝙ aliudeſt q̄rere d̓ mouente ſimplici: ⁊ aliud de mouente a qͦ ſꝑegreditur motus. Mouens eī ſimplex eſt qd̓ importatvel inclinat ad motū: vel extendit membra. Et hoc qͥdēmultiplex eſt ſcꝫ intellectus pͣcticus ⁊ fantaſia: ⁊ appetitus: ⁊ virtus q̄ eſt in muſculis et neruis Mouens autēa quo ſemper egreditur motus nō eſt vnū: ſed duo ordinata ad minuſ vel etiā tria: videlicꝫ apprehendens actuale quod eſt imperans motū ⁊ appetendo exequens motum Et qm̄ app̄hendenſ motū duplex eſt. ſcꝫ intellectꝰet fantaſia: ideo efficiūtur tria. De hoc mouente queritAreſtotiles in libro de aīa. Ibiqꝫ probat: ꝙ non eſt ītellectꝰ p̄cticus ꝑ ſe: nec appetitꝰ ꝑ ſe: ſꝫ oportꝫ vtꝝqꝫ concurrere. Ac ꝑ hͦ patꝫ ſolutō ad om̄s rōnes inductas abAreſt. Cum itaqꝫ q̄ritur vtꝝ motm̄ ſit dr̄ia ſpecial̓ aīedicimꝰ ꝙ nō: ſed eſt potentia ẜſibilis vel rōnalis animeSenſitiuū qͥppe nōͣ mouetur a motiuo: niſi qꝛ ẜſus nonmouet d̓ neceſſitate. ſed tn̄ motiuū eſt pars ẜſibilis anīelicet non om̄ia anīalia partem illā habeāt: ſicut nec oīaſenſus om̄s habent. Nam nec ſenſibil̓ anima in om̄ibꝰaīalibꝰ eſt ſpecie vna. ⁊ ſicut differūt plures vel pauciores in ſenſibꝰ ꝑtes habendo. ſic etiā differunt habendomotiuā: vel non habendo.¶ LXXX¶ De numero mouentium motu proceſſiuo.¶ Dicit enim ip̄e ꝙ ſunt duo mouentia: ⁊ ꝙ ſuntUxta hͦ q̄ritur d̓ numero mouentiū ẜm Areſt.tria: et ꝙ mouens eſt ſpecie vnū ⁊ tria ꝑ numerum. Uidet̉ur aūt pͥmo ꝙ non ſunt tm̄ duo: mouens em̄eſt cuius imꝑium ſequitur motꝰ: ut p̄dictum eſt At ītellectus pͣctici et appetitus imperiū non de neceſſitate ſequitur motus. ſi deſiderium ẜſus ſit in contrariū: et itavidentur eſſe plura ꝙͣ duo mouentia. Preterea vidētureſſe quattuor mouentia Sicut enim vnum eſt mouēs ꝑapp̄henſionem ex parte rōnalis anime. ⁊ vnuꝫ per ſenſibile q̄ ſunt intellectus pͣcticus ⁊ phanthaſia. Sic etiāvid̓tur eſſe duplex appetitus. ſcꝫ vnus anime ſenſibiliset alter rōnalis. Itē ſicut eſt mouens appetitus: ſic etiāeſt mouens virtus que diffuſa eſt in muſculis et neruiset ſic iteꝝ plura vident̉ eſſe mouentia. Ceteꝝ in aīalibꝰimperfectis n̄ videtur eſſe fantaſia. qꝛ fātaſia compōitdiuerſa ẜſata ⁊ accipit ex ip̄is intentōeꝫ ꝯueniētis et n̄ꝯueniētis. Quedā aūt ſunt aīalia vnicum tm̄mō ẜſumhn̄tia. Nos itaqꝫ dicimꝰ: ꝙ mouentia ẜm vnuꝫ moduꝫſūt duo. ẜm aliū ſūt tria. ⁊ ẜm tercium vnū ī genere. Inomnibꝰ enī animalibꝰ ẜm locum mobilibus mouenturfantaſia ⁊ appetitus. fantaſia propt̓ imperiū. ⁊ appetitus īmediate. In homine vero ſunt tria ſpecialiter mouentia. duo ſcꝫ per imperiū: ⁊ vnuꝫ immediate quod eſtappetitus. Eſt enī imperiū ẜm rōnem boni ſimpliciteret ſic mouet intellectus pͣcticus. Et eſt imperiuꝫ ẜm rationem boni. vt nūc ⁊ ſic mouet fantaſia. Duobus autēmodis eſt vnuꝫ mouens: vno modo ſi attendatur immediatum mouens: qꝛ tunc nō erit mouēs niſi appetitusqui ſcꝫ appetitus eſt exequens motum. Alio modo ītellectus ⁊ fantaſia determinātia ſunt vnum quodamodoſpecie. ſpecie inquā actualis boni vel mali Per ſpecieꝫ