LiberUice ſimuſoctauus

in tenebris: Notandum ergo ꝙ cum ſpūs qui eſt in corde fuerit multus ⁊ temꝑate complexionis in tenuitateet ſpiſſitudīe. ⁊ lux eiꝰ fuerit reſplendens: erit aptiſſimꝰgaudio. Cū aūt fuerit ꝑue quātitatis ⁊ materia fueritpauca ſicut ī conualeſcentibꝰ qui ſunt graciles ex infirmitate et in ſenibus. Siue fuerit diſtemꝑate cōplexiōisvt ī calidis ⁊ colericis. Siue ſpiſſus et groſſus: vt ī melancolicis: erit aptus triſticie. Ei aūt quod aptuꝫ eſt acaliquid. ſufficit q̄libꝫ cauſa: ſicut ſulphuris accenſio qd̓incenditur quolibꝫ igne licꝫ cum multo maiore ignē ligna non incendātur. Cum ergo aīa fuerit habens ſpūsaptos ad patiendū ex letis. letabitur qualibet ex cauſaſi vero aptū ad patiendū ex triſtibus: triſtabitur. ſimil̓rnota circa cōplexionem humoris ẜm Auicēnam: ꝙ cūſanguis eſt inferius temꝑatꝰ inter tenuitatem ⁊ groſſitateꝫ propter ſuꝑabundantiā ſpūs reſplendentis aptātanimaꝫ gaudio: ſanguis vero clarus diſtemꝑatuſ in calore ꝓpter multā eius accenſionem vel velocitatem ſuimotus: aptat eā iracundie. ſanguis aūt ſi tenuis: aquoſus: frigidus: aptat eam d̓bilitati cordis ⁊ timori. ſpūsenī qui fir ex eo eſt grauis ad mouendum exterius: ⁊ eſtparue accenſiōis. ſanguis vero groſſus: turbidus. diſtēperatus in calore aptat triſticie ⁊ iracūdie ꝑtinaci. Sꝫtriſticia fit ꝑ ſpiritum turbidum qui generatur ex eo.Ira vero propter velocitatem accenſiōis ſue ex calore.Pertinacia aūt ire fit ex hoc: ꝙ eſt ſpiſſus. qꝛ ſpiſſuꝫ cūcaleſcit non cito frigeſcit. Si vero ſanguīs ſit tenuis⁊ diſtemꝑatus in calore cito accenditur ⁊ cito extinguitur: ⁊ ideo aptat ad iram facile mobilem: et ſic intelligein ſimilibus.¶ LXXII.Adhuc de eodemXhis ergo nota differentiā inter potentiaꝫ ⁊aptitudinem. Potentia enī eſt equaliter ad cōtrarias affectōes. Aptitudo determīatur magis ad vnam illarū: verbi gr̄a. Omnis homo equaliterpōt triſtari et gaudere. ſed qͥdam aptiores ſunt gaudio.quidā triſticie ꝓpter cauſas p̄dictas. Ex quibus aptitudinibus dicūtur quidā iocūdi. quidam triſtes. quidā iraſcibiles. quidam formiduloſi. Notandū autē ꝙ quaſdādi ſpoſitōes habet anima ex ſe tm̄: ſicut intelligere ⁊ cōtemplari veritatem. Quaſdam habꝫ corpꝰ ex ſe: vt cōpoſitōem ⁊ complexionem ⁊ ſolutōnem continuitatis.Quaſdaꝫ vero habꝫ anima ex hoc ꝙ eſt hn̄s corpus: vtconcupiſcentiā et iracundiā ⁊ ymaginatōem: q̄ ſūt etiāin anima ſeparata ꝑ comꝑatōem ad corpus. Quaſdamvero habet corpus inꝙͣtum eſt habens animam: ſicuteſt ſomnus et vigilia: egritudo ⁊ ſanitas. Quaſdā verohabet homo rōne coniūcti ex corꝑe ⁊ aīma. ſicut edificare et artificia ꝑficere.¶ LXXII.De vicioſitate et radice affectionum.¶ Auguſtinus d̓ cinitate dei libro xiiijHiloſophi qui pͥus veritati acceſſerunt itā a tꝫlibidinem vicioſas anime ꝑtes confeſſi ſunt: eoꝙ inordinate mouetur ad ea: q̄ etiaꝫ ſapient iāꝑpetrari vetat. At per hoc opus habere moderatrice:mentem ⁊ rōnem. Quam partem animi terciā velut inarce quādā ad illas regendas ꝑhibent collocatā. vt illaimꝑante. iſtis ẜuientibꝰ poſſit in homine iuſticia ex omni parte anime ẜuari. he ergo partes: quas etiā in hoīeſapiente fatentur eſſe vicioſas vt eas abhis ad que iniuſte mouentur mens cohibeat ac rouocet: atqꝫ ad ea ꝑmittet. q̄ ſapientie lege conceſſa ſunt: ſicut iram ad exercendam iuſtā coertionem. libidinem ad ꝓpagande ꝓlisofficium: Primo in homīe an̄ peccatuꝫ vicioſe nō erātNam ꝙ nunc ita mouentur. et a iuſtis ac piis alias facilius: aliaſ difficiliꝰ tamen cohibendo modificātur: nōeſt vtiqꝫ ſanitas ex natura. ſed languor ex culpa. Itaqꝫquattuor ſunt animi ꝑturbatōes. qͥbus omnis hūanoꝝmoꝝ vicioſitas ꝯtinet̉. de quibꝰ vicꝫ ſic loqͥtur virgiliꝰ

agens de animabus incluſis corporibꝰ. Hīc metuūt cupiuntqꝫ. dolent. gaudentqꝫ: Nec auras ſuſcipiūt clauſete nebris ⁊ carcere tetro. In tereſt tamen qualis ſit volūtas homīs: quia ſi ꝑuerſa eſt ꝑuerſos habebit hoſ motus. Si aūt recta: non ſolum noculpabiles. ſed etiā laudabiles erunt. Uolūtas quippe ē in omnibꝰ imo om̄esnihil aliud ſunt ꝙͣ voluntates. Nā quid eſt cupiditas etleticia: niſi voluntas in eoꝝ conſenſiōe vl̓ conſecutiōe q̄volumus. Et quid eſt metus et triſticia niſi voluntasin diſſenſione ab his que volumꝰ. Sed cum conſentimꝰappetendo q̄ volumꝰ cupiditas. Cum aūt conſentimusfruendo hiſ que volumus. leticiā vocatur. Itemqꝫ cumdiſſentimꝰ ab eo quod accidere volumꝰ: talis voluntasmetus eſt. Cum aūt ab eo quod nolentibꝰ accidit. triſticia eſt. Et quia recta voluntas eſt bonus amor Uoluntas aūt peruerſa malus amor. Amor inhians haberequod amatur. cupiditas eſt. Id aūt habens eoqꝫ fruēsleticia. fugiens quod ei aduerſatur timor eſt. Idque ſiacciderit ſentiens. triſticia. Proiude mala ſunt iſta: ſimalus eſt amor. boua. ſi bonus.¶ LXXIIII¶ De ordinatione ipſarum.Roind̓ ciues ſancte ciuitatis dei has affectiones rectas habent: qꝛ rectus eſt amor eorū. metuunt penam eternā. cupiūt vitā eternam. Bolent in ſpe: quia in ſemet ip̄is īgemiſcūt adoptōeꝫ filioꝝdei expectantes redemptōeꝫ corꝑis ſui. Gaudent in requia fiet ⁊ ſermo qui ſcriptꝰ eſt. Abſorpta eſt mors invictoriam. Item metuūt peccare: cupiunt ꝑſeuerare.Dolent in peccatis. Gaudent in operibꝰ bonis. Itemſicuti infirmitas eorū firmitaſqꝫ habuerit. metuūt temptari. cupiunt temptari. dolent et gaudent in temptationibus. Non ſolū autem ꝓpter ſemetipſos his mouēturaffectibꝰ: ſed et ꝓpter eos quos liberari cupiūt: et ne pereant: metuunt: ⁊ dolent: ſi pereūt: gaudent ſi liberāturUnde apoſtolꝰ gaudet cum gaudentibꝰ: ſet cū flentibꝰdeſiderat videre romāos vt aliquid impartiatur eis gr̄oſpiritualis. Emulatur chorintheos: et iō timet ne ſeducātur a caritate q̄ eſt in chriſto. Cum ergo hi affectꝰ deamore boni ⁊ ſancta caritate venientes rectā rōnem ſequantur: quādo vbi oportꝫ adhibentur: quis eas tuncmorbidas ſeu vicioſas animi paſſiones audeat dicere.Quāobrē etiā dominꝰ ipſe in forma ẜui vitaꝫ dignaturagere humanā. Sed nulluꝫ habens oīno peccatum easadhibuit vbi adhibendas eſſe iudicauit. Neqꝫ enim inquo veꝝ erat hoīs corpꝰ ⁊ verꝰ hoīs animꝰ falſus erathumanꝰ affectuſ. Cū ergo eiꝰ in cuāgelio iſta referūturꝙ ſuꝑ duricia cordis iudeoꝝ cuꝫ contriſtatus ſit: ꝙ dixerit Gaudeo ꝓpter vos vt credatis. ꝙ lazarum ſuſcitaturus eē lacrimaſ fuderit. ꝙ cuꝫ diſcipul̓ ſuis paſca māducare concupiuerit: et appropinquāte paſſione: triſtisfuerit anima eiꝰ vſqꝫ ad morteꝫ: n̄ falſo vtiqꝫ referūturUn̄ motꝰ hoſ ille certe diſpenſatōis gr̄a ita cum voluūſuſcipit: animo hūano: vt cum voluit factus eſt homo.Proinde qd̓ fatenduꝫ eſt ẜm deū et rectas habemꝰ haſaffectiones huiꝰ vite ſunt: non illius quā ſperamꝰ futūram. Et ſepe etiā eis inuiti cedimꝰ. Itaqꝫ aliqn̄ quāuisnon culpabili cupiditate: ſed laudabili caritate moue amur: vt cum volumꝰ flemus. habemꝰ ergo eas ex hūane condictōis infirmitate. Non aūt ita dn̄s Iheſus cꝰet infirmitas fuit ex poteſtate. ¶ Hugo in libro d̓ aīa⁊ ſpiritu. Anima ergo habet affectiones quibꝰ exercet̉ad virtutes. dolor naqꝫ de peccatis: timor de ſuppliciisdeſiderium de ꝓmiſſis: gaudium de p̄miisº. quedā exercitia ſunt virtutū ¶ Bernhardus clareuallenẜ in ẜmōede ieiuniis. Miſer homo qui totꝰ ꝑgens ī eo que forisſunt: ⁊ ignarus interioꝝ ſuoꝝ. putans ſe aliquid eſſe cunichil ſit: ip̄e ſe ſeducit. Attende ſolerter quid diligas:quid metuas: vnd̓ gaudeas vel contriſteris. ⁊ ſub habitu conuerſionis cor peruerſum inuenies. Totū eniꝫ cor