LiberUice ſimuſoctauus

ad ſcientiaꝫ: vt dictum eſt ſunt tres gradꝰ: ſed non ſuntniſi duo ad intelligibile Scientia em̄ eſt habituſ ex ītellectuum compoſitōne. Ideoqꝫ primꝰ potentie gͣdus adipſam eſt intellectꝰ ylealis qͥ eſt de numero ⁊ natura ſcientie. Scd̓us eſt hītuſ pͥncipioꝝ. q̄ quaſi inſtrum̄ta ſuntad acqͥrendum ſcientia. Tercius eſt qͥ iā habet ſcientiā⁊ poteſt conſiderare quādo vult. Porro ad intellectumſiue ītelligibile nō ſunt gͣdus niſi duo. ſcꝫ an̄ intelligereet ſub ipſo: eo ꝙ intelligere nō habet diſpoſitōnem p̄cedentem ſe in intellectu poſſibili. ¶ Iohānes d̓ rupellaConſtat eſſe poſſibilitatem ad intelligendū in pueris:⁊ in adultis addiſcentibꝰ: ⁊ ī adultis iā edoctis ⁊ ī actucōſiderātibus ſed aliter ⁊ aliter. ſicut potentia ſcribēdiin paruo: ⁊ in adulto addiſcente ſcribere: ⁊ in ſcriptoreiam ꝑfecto in arte: et in actu ſcribente. In pͥmo em̄ eſtpotentia material̓. In ſcd̓o materia diſpoſita In terciopotentia ꝑfecta ſed in habitu. In quarto potentia perfecta in vſu. Secundū hunc moduꝫ eſt dr̄ia intellectuspoſſibilis quadruplex ẜm Auicennam ⁊ alios. Primaeſt intellectus hn̄s poſſibilitatem tm̄. Et eſt ſicut potentia materialis ad ſil̓itudinem materie prime: q̄ ex ſe nōhabꝫ aliquā formā: ſed eſt ſubiectū indifferens omniuꝫformarum. Secunda eſt intellectꝰ habens diſpoſitōemquod eſt cum iam habentur in ītellectu pͥncipia. hoc eſtꝓpoſitōnes quas contingit credere nō aliunde: ſed qꝛ ꝑſe ſunt notē. ſicut omne totū eſt maius ſua parte. ⁊ ſi abequalibus eqͣlia demaſ remanentia ⁊ q̄ relinquūtur ſiitequalia. Tercia eſt intellectus ꝑfectus: cum iam habꝫintellectus concluſioneꝫ eoꝝ que ſequūtur ad ipſa principia: ſed nō eſt conuerſio actu ad illa ꝑ conſiderationeꝫQuarta intellectꝰ in vſu cū conſiderat in actu. Primuſeſt materialis. Secundus d̓r intellectꝰ in hītu. reſpectuintellectus conſeq̄ntis concluſiōeꝫ. Siue intellectꝰ concluſionū in effectu reſpectu intellectus material̓ p̄cedētis. Tercius d̓r intellectus adeptꝰ ⁊ in habitu reſpectuconſeq̄ntis. Et in vſu ⁊ in effectu reſpectu intellectꝰ p̄cedentis pͥncipioꝝ. Quartus dicitur intellectus accommodatus in vſu. Et hi ſunt ordines intellectus ſpeculatiui poſſibilis.XLVII.¶ Qualiter intellectus poſſibilis eſt īcorruptibilis ſcd̓m ſubſtantiam ſuam. ¶ Albertus.Icit aūt Auerrōis in libro d̓ aīa: ꝙ intellectuspoſſibilis eſt incorruptibilis ẜm ſūbſtātiaꝫ ſuā¶ ſed corruptibilis ꝑ ſpecies q̄ ſunt in ip̄o. ſicutmicalus muſicꝰ dum deſinit habere muſicā corrūpituret tn̄ micalus nō corrumpitur. hoc etiam patꝫ ꝑ ſimile:qm̄ a materia non pōt abſtrahi potentiā materie. Sienim abſtraheretur nō eſt materia ſimplex: eſſetqꝫ materia aliqua que nō poſſet eſſe ſubiectū alicuius forme.Itaqꝫ ſimiliter a ſubſtātia intellectīa non pōt ſepararipotētia q̄ ſubiicitur ītellectibilibꝰ. Cuꝫ ergo ſubſtātiaintellectuſ: vt ꝓbatū eſt ſupͣ: ꝑpetua ſit et incorruptibil̓ſeqͥtur ꝙ ⁊ potentia intellectus poſſibil̓ At vero ecōtrario dicit ph̓us ꝙ corruptibilis eſt intellectus paſſiuusPreterea omnis potentia q̄ alio mediāte alicui ineſt: illam neceſſe eſt corrūpi corrupto illo quo mediante ineſtIntellectꝰ aūt poſſibilis eſt potentia q̄ nō ineſt niſi mediante fantaſia. Non enī abſtrahit niſi a phantaſmateſicut d̓r ab Auicenna et Auerroe. Neceſſe eſt ergo vtcorrupta fantaſia corrūpatur et hec potentia. Nos itaqꝫ dicimꝰ. ꝙ intellectus poſſibilis ẜm ſub̓iam ſuaꝫ ⁊ potentiam eſt incorruptibil̓: tn̄ corruptibilis eſt per accn̄sſcꝫ ꝑ actum qui eſt in ip̄o. Et hec corruptio non eſt niſiītelligibiliū obliuio. Et ſic ītelligitur p̄dictū ph̓i verbūde intellectu paſſiuo. Ad hoc autem qd̓ econtra obiicitur de phātaſie mēdio. Reſpondemꝰ: ꝙ intellectus ītelligit duplici modo. vno mō ſcꝫ per intelligentiaꝝ ſe ꝑatarum formas. Et hunc modū accipit ab intelligentiapͥma: ⁊ vtitur ip̄o etiam poſt mortem. Alio modo a phā

taſmate abſtrahendo vniuerſale. ⁊ hoc mō vtitur in corpore. vn̄ licꝫ quendā intelligendi actū habeat intellectꝰpoſſibilis mediāte fantaſia non tn̄ intelligendi potētiaꝫaccipit ab ipſa Qd̓ aūt intellectꝰ poſſibil̓ actuꝫ ītelligendi quendā habeat ab intelligentiis ſeꝑatis: patꝫ ꝑ hocꝙ anīa intellectiua eſt inſtrum̄tuꝫ intelligentie in qͥbuſdam ſomniis. Si aūt adhuc obiicitur contra p̄dicta: ꝙſicut dicit Iohānicius: cognitio ⁊ ratio eſt ī medio cerebro in capitis medio. Fantaſia vero in fronte: ⁊ memoria in occipicio Un̄ ſi media cellula q̄ d̓r logiſtica corrūpatur: vſus ratōnis ⁊ intellectus aufertur. Dicimus ꝙintellectus poſſibil̓ non corrumpitur: ex corruptōne medie cellule niſi quo ad illum actu qͥ eſt ex phantaſmate.Si aūt q̄ratur quare non ſic in alio actu: dicendum eſt:ꝙ fortiores motus in anīa ſemper excludūt debiliores.Unde cum motus ſenſuū et fantaſie ī habentibus corruptum caput ſunt fortiores interioribus motibꝰ intellectus. non ita dep̄henditur motus ipſius intellectusniſi quādoqꝫ in reuelatōe quas reuelatōes Areſtotilesin ſecundo de ſomno et vigilia vocat veras intelligentias ſine phantaſmate exiſtentes. poſt mortem vero cōplebitur potentia intellectꝰ poſſibilis ab intellectu agente ⁊ a formis q̄ ſunt in ītelligentiis ſeꝑatis. Ideoqꝫ ſuperuacua non erit. Dicūt enim ⁊ ph̓i: ꝙ anima pꝰ mortem cōuertitur ad pͥmum motorem et hic eſt finis ꝑſpicuitatis eiuſdem.XIVIII.¶ De differentijſ intellectiue virtutis et apprehenſiue ſecundum rationem ordinis.Iohannes de rupellaOnſequens eſt dicere de differentia intellectīevirtutis ⁊ app̄hēſiue ẜm rōneꝫ ordīs. Sciendūergo: ꝙ intellectiua virtus ſubdiuiditur per ſuperiorem ⁊ inferiorem ꝑtem. Superior vero intellectīadicitur ab Auguſtino. Eſt aūt huiōi vis ſup̄ma īter apprehenſiuas ad cognoſcendum veritatem increatamẜm ymaginem vel ſpeciem trinitatis ſibi a creatiōe impreſſam. Que ymago veritatis trinitatis ẜm Augꝭ. determinatur ẜm tria. ſcꝫ memoriā: intelligentiā: voluntatem Et memoria d̓r ipſa vis inqͣtū eſt conẜuatiua ſiueretentiua ſil̓itudinis pͥme veritatis a creatōne. Intellectiua vero eſt inꝙͣtuꝫ eſt ꝯtemplatiua pͥme veritatis ꝑimp̄ſſam ſimilitudinē veritatis a creatōe. Voluntas vero ſcd̓m quod hic accipitur eſt inquātum eſt a naturapͥme veritatis ꝑ infixum appetitum ip̄ius a creatione.Uel aliter memoria vt hic dicitur eſt ip̄a vis intellectꝰſuꝑioris: quā rational̓ creatura poteſt cogitare ſuū pͥncipium efficiens: ꝑ hoc ꝙ non ſemꝑ fuit. vn̄ certum eſtꝙ ab illo fuit. Intelligentia vero ē imp̄ſſa vis ſuꝑiorisintellectus qua pōt cogitare pn̄tem pͥmam veritatem:vt pn̄tem lucem vel exemplarem cauſam. Voluntas eſtvis intellectus ſuꝑioris qua terminatur ad ip̄am: vt infinem. Nota ergo: ꝙ ẜm hāc vim ſunt nob̓ imp̄ſſa iudicia veritatis. pͥncipiā ſcꝫ ſcientiaꝝ. vt de quolibet affirmatio vl̓ negatio. ⁊ om̄e totū eſt maiuſ ſua ꝑte: ⁊ huiōique dicuntur eſſe innata nature cꝰ libet addiſcentis perlumen pͥme ſimilitudīs pͥme veritatis: ẜm illā partemnobis imp̄ſſam de qua dicitur in pſalmo Signatum eſtſuper noſ lumen vultꝰ tui dn̄e. Nota ergo ꝙ hec vis eſteadeꝫ ẜm ſubſtantiā cū agente intellectu. ſed ẜm qd̓ conſideratur hec vis vt natura q̄daꝫ. ſic d̓r intellectꝰ agēsSecundū vero ꝙ app̄henſiua ſic d̓r intellectīa ſiue mēsInferior aūt vis intellectus apprehenſiua: ſi conſideretur vt natura quedā: ſic dicitur intellectus ſpeculatiuꝰpoſſibilis: et actus ipſius dicti ſunt. Si vero conſide retur vt apprehēſiua vis: ſic d̓r intellectus ſpeculatiuusvel ratio.L.XIIX.¶ De ſpeculatiuo intellectij.¶ Albertus