LiberUiceſimūſoctauus

terminoꝝ in genere. et penes hītudinem eoꝝ in ſpecie.Et pͥmo modo egreditur modus ſecundꝰ qͥ per ſe notaꝯponit ſtatim ymaginabilia ⁊ opinabilia: aut non componit an̄ inuentōem medii termini Habitudo aūt t̓ mīorum in ſpecie eſt duobus modis. ſcꝫ ꝑ moduꝫ veritatis⁊ ſic egreditur modꝰ tercius. ⁊ per modū probabilitatis⁊ ſic egreditur quartus ¶ Actor. Intellectus aūt ⁊ ratio: ſicut dictum eſt ſupͣ: ſunt eade in potentia: ſed intellectus dicitur quātum app̄hendit. ratio inꝙͣtum iudicat:⁊ ſic diuiditur proprie ratio cōtra ſenſualitateꝫ. ſic et intellectus ꝯtra fantaſia. ⁊ homo qͥdem per ẜſum ꝯuenitcum brutis. ꝑ intellectum vero cū angelis. Id̓oqꝫ a neutro eoꝝ ſumitur dr̄ia in eius diffinitōe: ſed a ratōe quecollatiua eſt vtriuſqꝫ. Suꝑ hec aūt eſt intellectus cōferens intelligibile cum ītelligibili: ita ꝙ tres ſunt in homine collatiue: ſcꝫ ẜſus cōis: ratio ⁊ intellectus. ⁊ ẜſumquidem neceſſe eſt corrumpi cum corꝑe ſimil̓r ⁊ rōnemẜm hunc modū: Solus aūt intellectus corrumpi non p̄tquia ſeꝑabilis eſt. ⁊ cetera.XXXIII.¶ De organo virtutis intellectiue.Iohannes de rupellaUeret aūt aliquis de organo intellectiue virtutis ſiue in qua parte operetur ⁊ ſit. Si enim innulla ꝑte corporis operatur: nō videtur eſſe incorpore. Si vero oꝑatur ī aliqua parte corporis erit habens aliquā partem: vt organū in corpore. Contra. cōmunis virtus operās ꝑ organum eſt operās ẜm proprietatem organi ⁊ poſſibilitateꝫ tātum: ⁊ viſiua virtus q̄operatur ꝑ organuꝫ oꝑatur ẜm ꝓprietatē eius ⁊ poſſibilitatem tm̄. vnde nō iudicat de ſapore vl̓ de ſono: ſed decolore: quia color ꝑtinet ad naturā organi viſus tātuꝫ.non ſapor vel ſonꝰ. Nulluꝫ aūt organū corporale habꝫpoſſibilitatem l̓ diſpoſitōem ad incorꝑalia. Nulla ergovirtus operās vl̓ cognoſcens per organū corꝑale eſt cognoſcitiua niſi tātuꝫ corporaliū: Si ergo virtus ītellectiua intelligeret per organū corporale: intelligeret tm̄corporalia ⁊ n̄ ſpūalia. Preterea oꝑatio virtutis intellectiue eſt ſēꝑ ꝑ abſtractōem a materia ⁊ a materialibꝰcondictōibus. ſed omnis operatio eſt ſcd̓m naturā virtur is a qua egreditur. gͦ virtus intellectiua cum ſit abſtractiua a materia nō habꝫ organū corporale ⁊ materiale in corꝑe aſſignatum. Item nulla virtus incorporataid eſt parti corporis determinata: ſiue operas per organum corporeū eſt cognitīa ſui: quia n̄ poteſt reflecti ſupͣſe cum ſit incorporata. Un̄ oculus non vidꝫ ſe: nec imaginatio imaginatur ſe. Cuꝫ gͦ virtus intellectiuā ſit cogͣnitīa ſui: intelligit enī ſe cuꝫ reflectitur ſup̄ ſe. virtꝰ intellectiua nō eſt incorꝑata nec operās ꝑ organū. Itemqd̓ comp̄henditur vl̓ cognoſcitur eſt in cognoſcente ẜmnaturā cognoſcētis. ⁊ n̄ ẜm naturā rei cognite: vt patetin hominibꝰ. et generaliter om̄e quod recipitur eſt in recipiente ẜm natura recipientis: et non ẜm recepti naturam. Cum ergo corꝑalia et materialia ſunt in intellectuſcd̓m modū īmaterialem: naturā intellectus eſt īmaterialis. Ideoqꝫ ſimpliciter nō vtens organo corporali: qd̓concedendū eſt. Bicendū eſt ergo ꝙ virtus intellectiuanon eſt in corpore: ita ꝙ determinet ſibi partem corꝑisquia nulliꝰ partis corporis eſt actus ſiue perfectio: quēadmoduꝫ virtus viſiua oculi. ⁊ auditiua auris. ⁊ cetereſed eſt ī toto corpore tota. hec eſt perfectīa q̄madmodūpatet ex p̄dictis.XXXIIII.¶ De multiplici obiecto eiuſdē et formarumabſtractioneUm itaqꝫ virtus intellectiua ſit immaterialisetiam obiectū eius erit īmateriale. ⁊ hoc eſt inteltigibite. Eſt aūt intelligibile forma abſtracta a materia ⁊ a ꝯdictionibꝰ materie. Spectes autē vt forme abſtracte a materia Quedā ſunt abſtracte per naturā propriam. vt ſpūalia omnia. Quedā vero per actōem ip̄iꝰ

virtutis ītellectiue hoc eſt ꝑ conſideratōem: vt ſpeciesſeu ſil̓itudines quibus cognoſcūtur corꝑalia. Formasvero abſtractas ⁊ a materia ⁊ a cōdictionibꝰ oībus materie per naturā dicimuſ vt forma qua cognoſcitur deꝰet agelus. ⁊ ip̄a anima. ⁊ ea que ſunt in ea ſicut in ſubiecto: vt potentie: virtutes: ⁊ ſciētie. Forma vero qua cognoſcitur deus: eſt ſimilitudo vl̓ ymago pͥme veritatisimp̄ſſa anīe a creatōe propter qd̓ dicit Iohānes damaſcenus. Om̄ibus cognitō exiſtendi deū ab ip̄o naturaliter inſerta eſt Imago aūt imp̄ſſa pͥme veritatis inducitin cognitōem ip̄ius cuius eſt imago. Forma vero quacognoſcitur ip̄a anima vl̓ angelus eſt ip̄a anīa rōnalisq̄ cum vtitur ſe in ſimilitudine cognoſcit ſe: et intelligitreferendo ad ſe. Cuꝫ vero vtitur ſe vt ſimilitudine referendo ad alteꝝ: ſic aut vtitur ſe vt ſimilitudīe referēdoad id ad cuiꝰ imitatōem facta eſt ſup̄ ſe: et ſic cognoſcitdeum per modū acqͥſitionis. Aut referendo ad alteruꝫad cuiꝰ īmitatōem facta n̄ eſt: ſed ꝙ in ymaginatōe eiꝰſimile quid eſt: ⁊ ſic cognoſcit āgelum iuxͣ ſe: hoc eſt ẜmꝓportionem et comparationeꝫ ad ſe. Et hoc eſt qd̓ dicitAugꝭ. ꝙ anima cognoſcit deum ſupͣ ſe. ſe in ſe. et āgelūiuxͣ ſe. Ad cognoſcenda vero ea q̄ ſunt in ea: ſicut ſuntpotentie eius. virtutes: ⁊ ſcientie. vtitur ip̄is vt ſil̓itudinibus ad ip̄a cognoſcendā. Un̄ differ̄t ſolum ẜm rōneet nō ẜm rem: res q̄ cognoſcitur et forma qͣ cognoſciturSic ergo manifeſta ē dr̄ia in formis ītelligibilibus pernatura abſtractis a materia ⁊ omnibꝰ cōdictōibus marie. Forme vero q̄ ſunt per actioneꝫ intellectꝰ abſtracteſunt forme qͥbus cognoſcūtur corporalia: ⁊ ea q̄ in corporibꝰ fundātur. Cum enī natura intellectꝰ ſuperior ſitrebus corꝑaiibus. Poteſtatem hꝫ ſuꝑ corꝑales formaſmiro mō app̄hendēdi vl̓ abſtrahendi eas. Abſtrahit eīeas pͥmo a ſenſibus pꝰ ea ab imagīatione: et cōdictōibꝰmaterialibꝰ omnibꝰ. vt eſt a figura ſitu: et huiuſmodi.Et ſic expoliatis om̄ibus cōdictionibꝰ materie ⁊ ſingularis ſub̓ie: accipit eas abſtractas: vt vniuer ſales et cōmunes et īmateriales: vt genera. ſpecies differentiaspropria et accidentia. Abſtractio aūt illa non fit actiōeſed conſideratione.xXX V¶ De ordine abſtractionis forme corporalis:Ordinem aūt abſtractōis forme corporalis determinat Auicenna: ſicut dictuꝫ eſt ſupͣ hͦ modoSenſus exterior vt viſus nō ſuſcipit formā queeſt originaliter et radicaliter in materia. ſed eius ſimilifudinem vl̓ ei ſimilem. tamē non ꝯp̄hendit eam niſi pn̄temateria. vl̓ forma exiſtente ī materia. Senſus vero interior vt imaginatō. abſtrahit formā abſtractōe maiorquia comp̄hendit formā etiā abſente materia. Sed tn̄ymaginatio nō diuidit ip̄am formā ab accidentibꝰ materie: vt figure ſitus ⁊ huiōi. ſub quibus comp̄henditeam. Eſtimatio aūt parū tranſcendit illū ordīem abſtractionis. app̄hendit enim formas q̄ ſunt intentōes ſenſibilium nō ẜm ſe ſimilitudinē hn̄tes cum formis materialibus: vt bonitas. malicia. ꝯueniens et incōueniens.Sed tn̄ eſtimatio nō app̄hendit hanc formā expoliataab omnibꝰ accidentibꝰ materie: eo ꝙ ꝑticulariter apphendit eam: et ſcd̓m naturā propriā: ⁊ per comꝑatōemad formā ẜſibilem imaginatiuā. ſicut patꝫ ex predictisvirtus vero intellectiuā a ppr̄ ehendit formā corꝑalem:et denudat a materia ⁊ om̄ibus circūſtantiis materie.⁊ ab ipſa ſingularitate. ⁊ ſic apprehendit ipſam nudamet ſimplicem: ⁊ vniuerſalem. verbi gͣtia. ſicut cuꝫ apprehenditur homo: qͥ predicatur de pluribꝰ: vt vna conſunis natura: ⁊ ſic ſequeſtrat eā ītellectꝰ ab omni qͣlitateet ꝙͣtitate: ſitu: vbi: ⁊ ſingl̓aritate. Niſi em̄ ſic cōſideratione denudaretur. nō poſſet intelligi vt cōis: que diceretur d̓ om̄ibꝰ. Hec ergo eſt dr̄ia in ordine abſtractōisforme corꝑalis. pͥmo in ſenſu: ſcd̓o in ymagīatōe: tercioin eſtimatione: quarto in intellectu. ¶ XXXVI.