LiberUice ſimuſoctauus

eſt ꝯprehēſibilis omnium reꝝ: ꝑ vnitatem eſſentie ſue q̄duxit eā ad eſſe. formaqꝫ intelligentie ꝑfectior et clarioreſt forma anime. Prima vero formā vniuerſalis eſt origo omnis forme: ⁊ ex eius ſcientia inqͥritur omnis forme ſcientia. Ipſa deniqꝫ forma eſt vniuerſalis ſubſtantia: ſapientia ꝑfecta: lumen puriſſimū: conſtituens eſſentiam omnium formaꝝ.¶ XXX.De duplici eius eſſentia.Nime aūt intellectiue duplex ineſt intelligendipotentia. Una ſcꝫ in ſe ẜm quā intelligit ꝑ formas vniuerſi. Alia in comparatiōe ad corpusſcd̓ꝫ quā intelligit accipiendo a phantaſmate et illa vtitur ī corpore. Sed ꝯtra quecūqꝫ potentia ineſt alicui inſe non derelinquēs ſub̓iam eius. magis ineſt ei ſubſtantialiter: ꝙͣ illa q̄ ineſt ei in comparatōe ad aliud. Potētia intelligendi per formas vniuerſi ordinis ineſt anīe īſe n̄ derelinq̄ns ſubſtantiā eius etiā poſt morteꝫ. potentia aūt intelligendi ex phātaſmate nō ineſt ei niſi in cōparatione ad corpus. Igitur illa eſt ei magis ſubſtātialiter ꝙͣ iſta Item vlterius. qn̄cunqꝫ potentia eſt magisſubſtantialis: magis eſt parata ad actum: ꝙͣ illa que eſtaccidentalis. Potentia intelligendi formas ordīs vniuerſi magꝭ eſt ſubſtātialis anime: ꝙͣ potentiā ītelligendiex phantaſmate: gͦ magis debet eſſe parata ad actum.Et ex hoc ſequitur: ꝙ anima in corꝑe p̄cipue debꝫ intelligere per formas ordinis vniuerſi: ⁊ n̄ ex phantaſmatePreterea q̄ritur: ꝑ quem modū ille forme ſint in animaaut em̄ ſunt a natura: aut ꝑ illuminatōeſ intelligentiaꝝSi pͥmo modo tunc ſemꝑ ſunt in anima in corpore et exͣcorpus. Et ita anima in corpore exiſtens poſſit intelligere per ip̄as ſine phātaſmate. Preterea ẜm hoc nō eſtneceſſe ꝙ anima ꝯiungeretur corpori: ſine corpore enimhaberet intellectu omniū quemādmodum intelligentieſeꝑate. Et dicimꝰ ꝙ potentia intellectiua vna eſt ī vtroqꝫ modo intelligendi ſupͣdicto. quē ſcꝫ duplicem modūhabꝫ propter duplicem ſui ꝯparationem: vna eſt em̄ inſubſtantia quaſdā vires hn̄s corpori affixas. ⁊ quaſdaꝫnō affixas. vn̄ vnum habet modū intelligendi ꝑ comparationem ad corpꝰ. Aliū per comparatiōem ad ſubſtantias ſeꝑatas. qͥbus ipſa eſt ſimilis. ꝑ hoc eſt ſub̓ia ꝑpetua et incorruptibilis ac ſeꝑabilis. Cum aūt obiiciturꝙ ſi ſunt in anīa huiōi forme: nō indiget alias abſtrahere. Dicimꝰ ꝙ ille forme non ſunt vniꝰ rōnis cum his q̄abſtrahūtur. Nam ille qͥdem ſunt ad rem: ⁊ non ad reꝝrationes: eo ꝙ eodem mō comparatur ad vniuerſale etꝑticulare. Forme aūt q̄ abſtrahūtur ſunt rōnes vniuerſales. ꝓpter hoc etiaꝫ ſcientie non ſunt vniꝰ rōnis hinc⁊ inde ꝙ aūt anīa mō non agit per formas illas. hoc eſtquia fortiores motus in ꝯparatiōe ad corpus excludūtalios debiliore .ſ. om̄s enim exteriores motꝰ: vt habeturin libro de ſōno vigilia: fortiores ſunt interioribus. Siaūt obiicitur ꝙ veriori ⁊ certiori mō cognoſcuntur resper huiōi formas. q̄ ſunt in ītelligentiis ſeꝑatis: ꝙͣ peracceptaſ ex phantaſmatibꝰ: qd̓ patꝫ per hoc ꝙ in illis n̄eſt opinio vl̓ ignorantiā: ſed certa ſcientia. Sicqꝫ videtur iniuſte in corpore poni in quo acciꝑet inferiorē modum cognoſcendi ꝙͣ haberet ex ſeiſpa. dicimus: ꝙ anīeproficit coniungi cum corpore: qꝛ ẜm quaſdaꝫ oꝑatōesaccipit in ipſo ꝑfectionem ſcientie q̄ eſt per abſtractōeꝫSi aūt q̄ritur vtꝝ per illuminatōes intelligentiaꝝ fiūtin anima forme predicte. dicimꝰ ꝙ anima nō ꝯuertiturad ītelligentiā niſi per formas quaſ habet apud ſe ſicutalias dictum eſt de angeli ad angelum ꝯuerſione.¶ XXXI.¶ De differentia et conuenientia intellectuset ſenſus.E differentia intellectꝰ ad ſenſuꝫ ponit AreſtO intercio d̓ aīma rationes. Prima eſt ꝙ ſi eſſet

intelligere ſicut ſentire: tunc intellectus pateretur abintelligibili: ſicut ẜſus a ẜſibili: ita ꝙ corrumpereturab excellēti. Preterea ẜſus in vna vi ẜſitina nō apprehendit om̄ia: eo ꝙ eſt vis organo innixa. Intellectꝰ aūtapp̄hendit om̄ia: nec eſt vis ī organo ſita. Ceteꝝ ītellectus eſt locus ſpecieꝝ. ꝑ hoc ꝙ ſpecies hꝫ ī illo eſſe īcorruptibile. Nō ſic auteꝫ eſt ẜſus ſpecieꝝ locus. Item pꝰvalde ẜſibile ẜſus d̓bilior eſt in app̄hendēdo minus ſenſibile: qꝛ .ſ. ab excellenti ẜſibili corrūpitur vt p̄dictū eſt.At econtra intellectus poſt valde intelligibile fortior ēin app̄hendendo minꝰ intelligibile. Quod patet ꝑ hocqꝛ pͥncipia ſunt intelligibilia valde: cōcluſiones minuset tn̄ concluſiōes magis intelligūtur poſt intellecta pͥncipia ꝙͣ ante. Ibidem quoqꝫ ponit Areſtotiles cōmunicantia īter ẜſum ⁊ intellectū. ⁊ pͥmo quo ad ẜſum ꝓpriūSenſus enim vt ſupͣdictum eſt. mouetur a ẜſibili motuſpecieꝝ ⁊ non materie. Cunqꝫ omnis paſſio ſit materiepatꝫ ꝙ motus ẜſibilis nō eſt permixtꝰ paſſioni: ⁊ ſic eſtmouens perfectū. eo ꝙ paſſio eſt diſpoſitio imꝑfecti: ſic̄eſt in motu phiſico in quo patitur mouens. Simil̓r aūteſt in ītellectu: ꝙ ſcꝫ mouetur a ſpecie cuiꝰ nullo mō eſtpati. Un̄ motus ſpeciei eſt actꝰ perfecti mouentis. Deinde ponit ꝯuenientiā intellectus pͣctici ad ẜſum cōmunem dicens: ꝙ quādo ẜſus ꝯīs eſt negans vl̓ affirmāsletū vl̓ triſte: tunc imitatur letū: ⁊ fugit triſte. cuiꝰ ꝓbatio eſt: ꝙ letari nō accidit aīalibus niſi mediante ẜſibiliaccepto ꝑ ẜſum cōmuneꝫ ac cōpoſito: qd̓ ſcꝫ ſenſibile eſtbonū: vl̓ aliquid huiōi pertinens ad corpꝰ vl̓ appetituꝫvel ad app̄henſionem tm̄. Item fuga et appetitꝰ in genere ſunt idem in actu. qꝛ idem in genere ſcꝫ ſpecies ſenſibilis ⁊ nō intelligibil̓ mouet ad vtꝝqꝫ Senſibilis aūtillius ẜm quod eſt actus ẜſus ⁊ appetitꝰ et fuge differteſſe: qꝛ vt ẜſibilis eſt actus ſenſus. Ut bonum actus appetitus ⁊ vt inimicū actus fuge. Opus aūt intellectuspctici per omnia eſt ſimile. Nam intellectiue anīe intellectui pͣctico phantaſmata vt ẜſibilia ſunt. ⁊ proſe qͥturbonū et malū in phantaſmatibꝰ. Sicut enim aer idemin ſubſtātia. ſed aliud ẜm eſſe mediū eſt viſus ⁊ auditꝰ.ſic idem ẜſibile in ẜſu ꝯmuni ⁊ idem phātaſma cōꝑatūad pͣcticum intellectū diuerſum tn̄ ẜm eſſe. comꝑatur iudicio ſenſus et intellectus ad imitatōem et fugam.XXXII.¶ Qualiter a ſenſu inuaturin tellectusOnfert aūt ſenſus intellectui ẜm Auicennamvtilitate m quadruplicem. Prima eſt: ꝙ intellectus ſeparat vnūquodqꝫ vniuerſaliū a ſingl̓aribus abſtrahendo intentōes eoꝝ a materia ⁊ appendiciis materie ⁊ a cōſequentibus eam. ⁊ cōſiderat in quoꝯueniūt ⁊ ī quo differ̄t: ⁊ eius eſſe eſſentiale: ſimiliter ⁊eius accidentale. ex quo accidit aīe habere pͥncipiuꝫ intelligendi. Secundū eſt ꝙ anima ponit habitudines inter queqꝫ vniuerſalia ẜm affirmatōem et negationem.et id de quo fuerit affirmatio vl̓ negatō: per ſe nota ꝑcipiet. qd̓ aūt nō fuerit ita dimittet: quſqꝫ īueniat mediūterminū. Terciū ē acquirere ꝓpoſitōes experim̄tis ſcꝫvt inueniat ꝑ ẜſum: ꝙ aliqͥs p̄dicatꝰ comitatur ſb̓iectuꝫaliquod affirmādo vl̓ negādo: vl̓ affirmādo ꝯiunctōeꝫvel negādo cōtradictōem. ⁊ nō fit hoc in qͥbuſdā horiset non in alijs: neqꝫ differenter ſed ſemꝑ fit donec quieſcat. Et ꝙ inter naturā huiuſmodi p̄dicati ⁊ huiōi ſubiecti eſt hec habitudo. aut natura huiꝰ modi cōſequētiscomitatur naturā huiꝰ an̄cedentis: aut remouetur eſſētialiter nō caſu. Et tūc erit hec cōceptio adepta ex ẜſu⁊ ſilogiſmo. Quartum eſt vera quibꝰ facile aſſentit aīaeo ꝙ ꝓbabilia ſunt Hi qͣtuor modi ſumūtur penes intelligibile complexū ⁊ incōplexum: ſiue penes intellectumſimplex ⁊ cōpoſitum. Primꝰ em̄ modus eſt ẜm abſtractioneꝫ intelligibilis ſimplicis ſiue cōplexi. Compoſitōaūt ītelligibiliū fit duobꝰ modis. ſcꝫ penes habitudinē